
عليرضا پورصباغ
فیلم بحران با ترجمه دقیق تجاوز، تریلری معمولی است از کارگردانی که در دهه 90 عمده آثارش درخور و قابل تامل بود. پس از ساخت دنبالههای بتمن با شیوهای کاملا برتونی انتظار میرفت به ژانر مورد علاقهاش بازگردد اما پس از فیلم باجه تلفن (تریلری متفاوت از این فیلمساز) افت محسوسی در عمده آثار شوماخر هویدا شد. بویژه پس از ساخت فیلم 8 میلیمتری و در دهه نخست هزاره سوم، آثار نازلش این تصور را پدید میآورد که ديگر نبايد از او انتظار تریلرهای شاخص داشته باشيم. در فیلم «بحران» نیکلاس کیج، بازیگر تریلرهای درجه دوم و سومی همچون آگاهی، آینده (next) قالبی کلیشهای از همان نقشها را به سیاقی منفعلانهتر ارائه میدهد و نیکول کیدمن، ستاره سابق به ژانر تجاری اغواگرانهاش بازگشته است. با این همه بحران با توجه به قصه کاملا کلیشهای- ستارههایی که دوران افول را میگذرانند- فیلمی در حد متوسط باقی میماند. داستان بحران و تم گرفتار شدن توسط گروگانگیرها در محل زندگی خودشان برای سوءاستفاده مالی و شغلی از پدر خانواده، سوژهای کاملا تکراری و دستمالیشده است. فیلم بحران از همان ابتدا و حین ورود گروگانگیرها به خانه کایل میلر (نیکلاس کیج)، ناخواسته فیلم دیوار آتش (Firewall) از کارگردان، ريچارد لانكرين را یادآوری میکند. در فیلم دیوار آتش جك استن فيلد (هریسون فورد) متخصص سيستم حفاظتي كامپيوتر در بانك و در حال طراحي سيستمي بدون خطا و ضدسرقت است اما قسمتي از اين سيستم آسيبپذير، پنهان مانده و او آن را به حساب نياورده است و تبهكاراني سنگدل خانواده او را گروگان ميگيرند، جك مجبور ميشود وارد سيستمي كه خود آنرا طراحي كرده، شود و صدميليون دلار سرقت کند. با توجه به تمی مشترک مثل در خطر بودن همسر و فرزند تقریبا خط روایی و اسلوب تریلر در هیجانپروری دستکمی از فیلم ريچارد لانكرين ندارد با این تفاوت که جستوجوها و حوادث به صورت پیاپی در فیلم بحران اتفاق نمیافتد که قابلیت افزودن لایههای روایی متعدد را داشته باشد و مخاطب اشتباه خواهد کرد که بحران را اثری برجسته تلقی کند. البته نمونه معاصر و کاملتر چنین روایتی را دیوید فینچر با تم بازیافت معصومیت درون ساخته است اما سوی اهریمنی این قصه بیشتر به سگهای پوشالی (سم پکین پا) شباهت دارد. بحران، فیلمی سرگرمکننده است که بسیار آسان از کلیشه و ستارههای هالیوودی بهره میبرد. تم نجات از چنگال مهاجمان که خانوادهای را در یک خانه دورافتاده محاصره کردهاند به صورتی کاملا مولف در سگهای پوشالی (Straw Dogs) به تصویر کشیده شده است. با وجود اینکه میدانیم شوماخر تریلرسازی است که سبک سینمایی رنگارنگ و گستردهای را تجربه کرده است، او در این فیلم حتی موفق نمیشود کششهای روایی هیجانانگیزی به مثابه دیگر آثارش همچون «سقوط» و «پسران گمشده» ارائه کند. فیلم موید این موضوع است که روزهای باشکوه ستارگان و فیلمسازان دهه 90 همچون شوماخر تمام شده است. از نیکول کیدمنی که برای «سوراخ خرگوش» 2 سال پیش نامزد جایزه اسکار شده بود هیچ بازی خلاقانهای دیده نمیشود و در تمام کنشهایش تنها چشمهایش را گرد میکند و با تعجب و اغواگری رویدادها را تماشا میکند. در برخی موارد هم اجازه پیدا میکند با متجاوزان به صورت ابلهانهای درگیر شود.
فیلم بحران روایتی از زندگی کایل جانسون است، میلیونری که در عمارتی باشکوه با همسرش سارا (کیدمن) و دختر نوجوانش آوری (لیانا لیبراتو) زندگی میکند تنها مشکل این 2، سرکشی نوجوانانه آوری است که با افراد نامناسب رفت و آمد دارد و در همان دقایق ابتدایی مادرش او را از رفت و آمد با دوست ناخلفش «ساندرا» منع میکند.
در این شرایط، گروهی از جنایتکاران نقابدار وارد خانه میشوند و این خانواده ظاهرا خوشبخت را به گروگان میگیرند. دزدان از آنها میخواهند در گاوصندوق خانه را بگشایند اما شوهر (کایل) وحشتزده از این کار امتناع میکند و این زن و شوهر در وضع بحرانی مرگ و زندگی گرفتار شدهاند. پس از اندکی کشمکش کایل در گاوصندوق را میگشاید اما صندوق خالی از پول و جواهرات است. در سوی دیگر، داستان 2 برادر مهاجم روایت میشود و جنبههای خالهزنکی افتضاحی به فیلم میبخشد. پس از گشودن گاوصندوق این تصور پیش میآید که سازندگان چه روایت تازهای میتوانند ارائه کنند تا فیلم از کلیشههای مرسوم فاصله بگیرد اما داستانک برادر کوچکتر مهاجم اصلی و نگاه او به سارا کلیشههای سگهای پوشالی را به شکل فزایندهای افزایش میدهد.