۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۶:۵۵
درباره فیلم «ابر و آفتاب» ساخته محمود کلاری به بهانه پخش از تلويزيون

مغازله با شعر و نگاتیو

محمود کلاری، فیلمبردار سرشناس سینمای‌ایران در کنار تورج منصوری و علیرضا زرین‌دست از پیشروترین تصویربرداران سینمای ایران به شمار می‌رود. کلاری غیر‌ از فعالیت در حوزه تصویربرداری 2 فیلم مستقل را کارگردانی کرده که به این 2 فیلم شخصی و شاعرانه فیلمبردار چیره‌دست سینمای ایران، کمتر توجه شده است. شبکه نمایش سیما در اقدامی غیر‌مترقبه و شگفت‌آور اقدام به پخش
«ابر و آفتاب» شاعرانه تغزلی این فيلمبردار سرشناس، در مقام کارگردان کرد. اقدامی ستودنی از شبکه نمایش سیما که با پخش آثار شاخص سینما، علاقه‌مندان سینمای دهه‌های 60 و70 را لبریز از خوشی و شعف می‌کند. اما فیلم‌های کلاری در حال و هوای سینما ساخته شده است و قصه 2 فیلمش کاملا شخصی و ماحصل تلاش وی در مقام کارگردان در حوزه سینمای مستقل با لحنی غیر‌متعارف مي‌گنجد. لحن تغزلی و شاعرانه ابر و آفتاب در پشت صحنه فیلمی در حال فیلمبرداری، مفاهیم معنوی تصویر و رنگ به جهان شاعرانه رجعت می‌کند. آغاز روایت از پشت صحنه یک روز ابری در فضایی ابری و بدون نور خورشید است. هنگامه نخست فیلم و سکانس پایانی در حال فیلمبرداری پر از مفهوم است. روایت از آنجا آغاز می‌شود که در نماي آخر فيلمي كه در يكي از روستاهاي شمال كشور فيلمبرداري مي‌شود، قرار است مرگ پيرمردي كه شخصيت اول فيلم است، همراه با پايين آمدن يك فرشته از بالاي درخت فيلمبرداري شود. کارگردان فیلم (سوسن آقارجبی) می‌خواهد این صحنه حین تابیدن نور آفتاب فیلمبرداری شود. برخلاف ديگر فصل‌هاي فيلم كه در هوايي ابري فيلمبرداري شده‌اند، اين صحنه بايد در هوايي آفتابي گرفته شود تا سایه فرشته بر پیرمرد حین پایین آمدن، منعکس شود.گروه فیلمسازی در انتظار بیرون آمدن آفتاب از پس ابرهاست اما آسمان ابری شمال میلی به پرده‌برداری از خورشید ندارد. در حالي كه همه افراد گروه منتظر كنار رفتن ابرها هستند تا آخرين صحنه هم تمام شود، از جانب دختر پایور پیام دردناکی به پيرمرد مي‌رسد كه همسرش بيمار شده و شاید دیگر فرصتی برای ماندن در این جهان نداشته باشد. پایور پیرمرد و ناتوان نمي‌تواند منتظر آفتاب و فيلمبرداري نماي آخر بماند و این عاشق وارسته دل به معشوق سپرده بی‌تاب و
بی قرار عزم بازگشت به تهران می‌کند. به پيشنهاد دستيار كارگردان (محمدرضا شریفی‌نیا)، گروه توليد نيز پس از بريدن درخت و بستن آن روي سينه موبيل، به دنبال پيرمرد كه سوار اتومبيل كرايه شده به راه مي‌افتد. سرانجام پيرمرد با اصرار دستيار كارگردان و پسر جواني كه نقش فرشته را ایفا می‌کند و علاقه خاصي به پایور دارد، متقاعد مي‌شود تا در ميان راه صحنه آخر را بازي كند. چون از درخت قبلي طي راه چيزي جز چند شاخه باقي نمانده، نماي پاياني زير درخت ديگري فيلمبرداري مي‌شود. با تلاش گروه سرانجام صحنه آماده فيلمبرداري مي‌شود؛ ولي در موقع فيلمبرداري، پيرمرد به جاي گفتن ديالوگش با سوز و گداز از همسرش مي‌گويد و تلخ مي‌گريد. در همين حین توفان غريبي درمي‌گيرد كه ادامه كار را با برداشت‌هاي ديگر ناممكن می‌کند. پيرمرد مجدداً گروه را رها مي‌كند و خود به سوي تهران به راه مي‌افتد. اعضاي گروه فكر مي‌كنند همين نما مي‌تواند پايان خوبي براي فيلم باشد. در نهايت پيرمرد خود را به بيمارستان مي‌رساند و به ملاقات همسرش مي‌رود. فیلم از همان ابتدا لحن تغزل‌آمیزی به نگره‌های تراژیک زندگی دارد. سکانس پایانی هر زندگی مرگ است و گروه می‌خواهد مرگی شاعرانه را فیلمبرداری کند. مرگ حقیقت عریان زندگی است، هرچند نیت سازنده غزل‌سرایی از مرگ است اما طبیعت و تقدیر این فرصت را از آنان گرفته است. اتفاقا دستیار کارگردان (شریفی‌نیا) به کارگردان زن، حین بازگشت از روستا می‌گوید تقدیر این است. گاهی تقدیر به خواست شاعرانه هنرمندی که مرگ‌اندیشی بخشی از تفکر اوست راه پیدا می‌کند تا مسیر گفتمان جاری از اثر را تغییر دهد (اتفاقی که برای فیلم در حال ساخت می‌افتد). مغازله با طبیعت در این فیلم را می‌توان با برخی فیلم‌هایی که قبل و بعد از این اثر ساخته شده‌اند، مقایسه کرد. دغدغه‌مندی فیلمساز زن برای نبود آفتاب و یاری نکردن محیط و بازیگری ناخواسته، مجموعه فیلم‌های عباس کیارستمی را در ذهن متبادر می‌کند و دغدغه فیلمسازی کارگردان گروه دست کمی از دغدغه‌های رادیکال فیلم «میکس» مهرجویی ندارد و بهره از موج طبیعت‌گرای جاری در فیلم 2 فیلم مانی حقیقی یعنی «کارگران مشغول کارند» و فیلم اخیرش «پذیرایی ساده» را در ذهن متبادر می‌کند. اما تفاوت ابر و آفتاب با سایر آثار نامبرده شده این است که او با خلق لحظه‌ها و فضاهای نه‌چندان غیر‌متعارف فارغ از هر مفهومی به ترانه‌سازی با تصویر و طبیعت دل‌مشغول است. برای یک‌بار هم که شده آدمیان روی کره زمین نگران سر برون آوردن خورشید از پشت ابرها هستند و این سکانس پایانی فیلم در حال ساخت درون فیلم به فضای شاعرانه و مغازله سازنده دامن می‌زند و یادمان می‌آورد هنگامی که آفتاب سر برون آورد از پشت ابرها به یقین فرشته مرگ هبوط خواهد کرد. عشق پایور پیرمرد، هنرپیشه کهنه‌کار سینما و تئاتر را می‌توان مقایسه کرد با عشق در حال و هوای پیری فیلم هانکه (فیلم عشق). اما توفان سهمگین این پیرمرد و طاقتش برای دیدن صورت یار کجا و خشونت دیوانه سکانس ماقبل پایانی فیلم هانکه کجا. هردو از عشق می‌گویند اما عشق پایور بازیگر فیلم ابر و آفتاب صدچندان جذاب‌تر و دلنشین‌تر است.
ارسال نظر
captcha
پربیننده