یادداشت

چرا عشق به بارسا و هلند سخت است... شكلات خالص من را نمي‌گيرد فرزاد حبیب‌اللهی:هرچیزی خالصش جذاب است اما معمولا جذاب‌ترین‌ها، خالص نیستند. فوتبال خیلی سعی می‌کند فقط فوتبال باشد و خالص بماند؛ سعی می‌کند سیاسی نشود، ورزش بماند، تجاری نشود، فوتبال بماند. اما هیچ پدیده‌ای در دنیای مدرن نمی‌تواند متجرد بماند.حتی فلسفه هم خیلی جاها سیاسی می‌شود و ابزاری می‌شود برای اهداف سیاسی. همانطور که نازیسم از دل فلسفه مطلق‌نگر متولد شد.در دنیای پرتنش امروز، هنوز یک مثلث جذاب در سطح اول فوتبال جهان، نمایشگر «فوتبال خالص» است؛مثلثی متشکل از یک تیم ملی،یک تیم باشگاهی و یک شخصیت حقیقی. تیم ملی هلند، بارسلونا و آرسن ونگر راس‌های مثلث فوتبال خالص هستند که وقتی اثرشان را تماشا می‌کنی، انگار در حال خوردن یک شکلات خالص هستی. یا انگار‌داری بهترین ژامبون را بدون خیارشور و سس و چیپس می‌خوری. هر چیز خالصی جذاب است اما برای «جذاب‌ترین» شدن، یکسری مخلفات کم دارند. در کمتر رستوران مطرح و موفقی، غذاهای ویژه بدون مخلفات و دورچین سرو می‌شود. شما وقتی یک ساندویچ معمولی را با مخلفات زیاد می‌خورید، هر لحظه مزه یکی از مواد خوراکی را حس می‌کنید اما یک اثر بزرگ و خالص و مطلق، بازوهاي حسي شما را در لمس و حس مخلفات قطع می‌کند. بارسلونا و هلند و تیم ونگر زیباترین دریا هستند اما همیشه یک فرم دارند. اگر دریای فوتبال بارسا را پر از امواج حمله درنظر بگیرید؛ کمتر در این دریا نسیم ملایم یا سکوت وحشی حس می‌کنید.اصلا با جذر و مد هم رابطه‌ای ندارند. همیشه در اوج فواره‌اند و توپ دارند و حمله می‌کنند. فلسفه فوتبال ونگر و هلند و بارسا،«لذت بردن از فوتبال خالص» است و زمانی که شما با هر بدل تاکتیکی یا روانی اجازه ندهید از فوتبالشان لذت ببرند، به مرز سقوط می‌رسند. بازی روسیه-هلند در یورو را به یاد بیاورید. هیدینک هلندی، یارگیر نفر به نفر برای عناصر هجومی هلند گذاشت، عصبانی‌شان کرد و بازی را برد. شما در تیم الکس فرگوسن گاهی یک «حیوانیت» غلیظ می‌بینید؛ حیوانیتی که در حرکات وین رونی و رونالدو روشن است. دلزدگی ناشی از خالص بودن اثر را به حداقل می‌رساند. «شاهکارهای تاریخ سینما غالبا آثاری بودند که نوعی عدم تعادل و دور شدن از توازن کامل و ماشینی در آنها دیده می‌شد.» فوتبال هم آمیزه‌ای است از همه چیز و هرچیز؛عقل، جنون، احساس، منطق، فیزیک، ریاضی، هندسه، روانشناسی، شور، شعور، بدنسازی، شانس و البته هیچ کدام از اینها هم به تنهايی فوتبال نیستند. تیمی که اغلب این فاکتورها را جمع کند و به استیل خودش تزریق کند؛جذاب‌ترین می‌شود. بارسلونا و آرسنال جذابند و خالص. شما کمتر پیروزی بزرگی از بارسا و آرسنال را به یاد می‌آورید که بار دراماتیک بالایی داشته یا صفت «سینمایی» برایش به‌کار برده باشند. بارسا و آرسنال «ناب» و طبیعی پیروز می‌شوند یا خیلی طبیعی شکست می‌خورند. یونایتد اما هم تعداد بردهای غیرطبیعی‌اش زیاد است و هم تعداد شکست‌های هنری و عجیبش. ساندویچ بارسا و ونگر، سس و چیپس و خیارشور کم دارد. همان چیزهایی که غذا را خوشمزه‌تر می‌کند و ممکن است باعث مسمومیت هم بشود.خلوص ناب و فوتبال وحشی، خیلی جذاب است اما زندگی ذاتا اهل تغییر است. روز و شب دارد، جذر و مد دارد، زلزله و سیل و توفان دارد. فوتبال بارسا در این فصل«زلزله دمادم» است؛60 گل در 19 بازی زده‌اند و از متوسط سه گل در هر مسابقه هم فراتر رفته‌اند. این یادداشت نمی‌خواهد قدرت بارسا را از ریشه زیر سوال ببرد. نویسنده از لحظات تاریخ ساز حرف می‌زند؛ لحظاتی که مهم‌ترین قصه‌های سینمایی را تقدیم سناریست‌ها کرده و مهم‌ترین نقاط عطف زندگی را برای صاحبانش ساخته است. این چیزی است که بارسا و هلند کم دارند. با چهره‌ای فتوژنیک و بیان عالی، انگار باز صفت «سینمایی» کنار تیم و فوتبالشان نمی‌نشیند. عکس حسی که بی‌اختیار به پالتوی بلند و طوسی مورینیو داریم. همان پالتویی که پس از حذف یونایتد با پورتو در اولدترافورد، طول زمین را در تن مورینیو طی کرد و هواداران منچستر را به اوج نفرت رساند. پالتویی که امروز در موزه باشگاه چلسی کانون توجه مردم است.این حس سینمایی در بارسلونا و تیم ملی هلند و فوتبال تیم ونگر دیده نمی‌شود. البته که خیلی چیزهای دیگر در این تیم‌ها وجود دارد که «شاهکار» است. اما سوال این است:«چرا روی کره زمین کمتر موجود زنده‌ای از ونگر، هلند و بارسا متنفر است؟» فوتبال پدیده‌ای است که قبل از هرچیز،غریزه برتری جویی انسان را ارضا می‌کند. پس تیم و مربی‌ای که در چهره، استیل حرف زدن، گل زدن، شادی پس از گل و قهرمانی‌شان، غريزه‌اي رقیق یا غلیظ نداشته باشند؛ چندان در ذهن رسوب نمی‌کنند. نفرت غالبا حول قدرت به‌وجود می‌آید و وقتی به کسی می‌بازی که ازش متنفری، تا لحظه مرگ باید رسوبات شکست را تحمل کنی. همه کسانی که از مورینیو متنفرند، از قدرت او نفرت دارند. تا حالا شده از گدایی که در پیاده‌رو از شما درخواست یک 200 تومانی می‌کند، متنفر شوید؟یا از کسی که فقط حواسش به کار خودش است و هیچ کاری به شما ندارد، بدتان بیاید؟مورینیو و «تیم فرگوسن» به کار بقیه کار دارند، شما را متنفر و بعد جری می‌کنند، بعد بازی با آنها برایتان سینمایی می‌شود، بعد طبيعت خودشان را بروز می‌دهند، بعد احتمالا پیروزی یا شکستی سینمایی مقابلشان تجربه می‌کنید و بعد سال‌ها با آن تجربه ویژه زندگی خواهید کرد. به این دلایل بارسا من را نمی‌گیرد، هلند دوست داشتنی است اما نمی‌توانم عاشقش شوم.