مجید بذرافکن*:دکتر جلیلی روز جمعه در نخستین سخنرانی خود در همایش
«مقاومت، رمز پیشرفت» گفتمان اصلی خود را گفتمان اسلام ناب محمدی صلی‌الله‌علیه‌وآله معرفی کردند. ایشان با ارجاع مکرر به پیام امام خمینی رحمه..الله علیه در باب پذیرش قطعنامه 598 از حرکت به سمت ریشه‌کنی لیبرالیسم و نظام سرمایه‌داری و سازش‌ناپذیری با سلطه‌گران جهانی سخن گفتند: «مسیر پیشرفت انقلاب اسلامی وقتی مورد تهدید قرار می‌گیرد که اندیشه اسلام ناب محمدی انکار شود؛ یعنی گفتمانی که امام عظیم‌الشأن آن را احیا کرد و مقام معظم رهبری نیز آن را دنبال می‌کند. این گفتمان مسیر پیشرفت و تعالی کشور را رقم می‌زند و تمام دشمنان انقلاب اسلامی تمام سعی خود را انجام دادند تا اجازه ندهند این گفتمان ریشه بدواند و با همه توان از طریق مقابله سخت‌افزاری و نرم‌افزاری تلاش می‌کنند تا این گفتمان پا نگیرد.» وی در گفت‌وگوی ویژه خبری شبکه 2 عنوان کرد: «گفتمان اسلام ناب» بیشترین انگیزه بنده برای اعلام کاندیداتوری بود. گفتمانی که اکنون تنها شعار نیست و با انقلاب اسلامی محقق شده است و می‌توان آن را در همه زمینه‌های اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، سیاست خارجی و داخلی جاری کرد. برای آشنایی بیشتر با یک چارچوب اندیشه‌ای می‌توان به توضیح و تفصیل محورهای راهبردی و کارکردی آن پرداخت. اما اهل منطق، تعریف اشیا به ضد آن را نیز از شیوه‌های معلوم کردن ماهیت مفاهیم دانسته‌اند. یعنی معلوم کردن نقاط افتراق 2 یا چند مقوله با یکدیگر. این نوشته قصد دارد با مقایسه 3 گفتمان موجود در فضای اصلی کشور یا به تعبیر حضرت امام، 2 گفتمان اسلام ناب و اسلام آمریکایی را در آستانه انتخابات 1392 با یکدیگر مقایسه کند. برای آنکه مطلب از اختصار و صراحت بیشتر باشد و به علاوه عدم تمایل آقای دکتر جلیلی بر رفتارهای تقابلی و واکنشی از بررسی جزئیات و مصادیق صرف‌نظر کرده و به مقایسه تئوریک گفتمانی و کارکردی، گفتمان‌های مقابل بسنده می‌شود.
1ـ استکبار ستیزی
گفتمان اسلام ناب، چارچوب‌های حاکم بر نظام بین‌الملل را ظالمانه و غیرعادلانه می‌داند، و تنها مسیر را شکل‌گیری جبهه مستضعفین و بالابردن توانمندی در تراز قدرت‌های بین‌المللی می‌داند. اما در این مسیر «به لا اله الا الله گفتن آمریکا» نیز اعتماد ندارد، و هیچگاه با لبخند گرگ و دیدن دستکش مخملی، سلاح خود را کنار نمی‌گذارد و چشمان خود را فرونمی‌بندد و لحن کلام خود را تغییر نمی‌دهد. در مقابل گفتمان اسلام تکنوکرات و لیبرال، در لایه راهبردی، اعتقادی به دشمنی آمریکا با ملت ایران و مستضعفین ندارد بلکه آمریکا را کدخدای جهان دانسته و تبعیت از ابرقدرت اول جهان را تجویز می‌کند. از سوی دیگر در مواجهه با فشار و هجمه آمریکا و غرب نیز راه چاره را در عقب‌نشینی و تامین نظر آمریکا می‌داند. البته در لایه کارکرد، با ادعای عملگرایی، از زاویه تاکتیکی و راهکاری وارد شده و از رقابت با آمریکا یا عصبانی نکردن آمریکا سخن می‌گویند و نسبت به رفتارهای پرخطر در برابر یک زنگی مست هشدار می‌دهند. اسلام ایرانی در سطح گفتمانی و عملکردی با تاکید بر اصول مبارزه با استکبار و تشکیل جبهه مستضعفین جلو می‌آید اما در مسیر، خسته شده و نسبت به تغییر لحن و سخنان فریبنده آمریکایی‌ها روی خوش نشان می‌دهد و ابزارهای قدرت خود مانند تاکید بر اسلام و جهان اسلام را کنار گذاشته و با تاکید بر تحلیل‌های خرافی و انحرافی در اوج بیداری اسلامی، از مکتب ایرانی دم می‌زند.
2ـ جبهه مستضعفین و بیداری اسلامی
در بند قبل به نسبت مکتب ایرانی با بیداری اسلامی به عنوان یکی از کارکردهای آن گفتمان اشاره شد. دولت دهم در سال‌های اوج بیداری اسلامی، با تعلل و تردید نسبت به ماهیت این مساله برخورد کرد و از نقش‌آفرینی کامل بدنه اجرایی کشور در قبال بیداری اسلامی تا حدودی جلوگیری کرد. هرچند مقام معظم رهبری با بلند کردن پرچم بیداری اسلامی، چارچوب‌های بین‌المللی این بحث را در جهان اسلام حاکم کردند. اما اگر بخواهیم به صورت استقلالی به مساله مستضعفین جهان و تجلی عظمای آن، بیداری اسلامی اشاره کنیم، باید گفت که اسلام تکنوکرات به صورت راهبردی منبع قدرت خود را در داشتن مناسبات گسترده و دوستانه و همدلانه با آمریکا و نظام سلطه می‌داند. لذا اگر بتواند به اسرائیل تضمین امنیتی می‌دهد که ایران اسلامی-انقلابی قصد از بین بردن اسرائیل را ندارد. اما با توجه به حاکمیت کامل راهبردی اندیشه‌های حضرت امام و مقام معظم رهبری، در لایه دوم، با بی‌توجهی کامل نسبت به ظرفیت بیداری اسلامی عمل می‌کند. در اولویت‌های عملکردی هیچ اشاره‌ای به این مزیت نسبی جمهوری اسلامی ندارد. مضافاً عملکرد و گفتمان انقلابی دولت نهم، دربرابر اسرائیل و آمریکا را که یکی از بسترهای مهم شکل‌گیری بیداری اسلامی بود زیر سوال می‌برد، مانند «زیر سوال بردن هولوکاست». در مساله اختصاصی سوریه نیز کاملا خوشدلانه و بی‌مسؤولیت از اهمیت راهبردی و تاکتیکی خط مقاومت در دمشق و شخص بشار اسد
عبور می‌کند. 3ـ ولایتمداری
کسانی که در چارچوب اندیشه اسلام ناب محمدی صلی‌الله علیه و آله قیام می‌کنند، مقام معظم رهبری را «پرچمدار تاریخ شیعه دربرابر دنیای استکبار» می‌دانند. اینان با اعتقاد عملی و نظری به هدفگذاری‌های عملیاتی حضرت آیت‌الله خامنه‌ای، تمام اهتمام خود را برای پیشبرد پروژه‌های کلان ملی و بین‌المللی به سمت اقتصاد بدون نفت، مقابله با تحریم، مقابله با جنگ نرم دشمن و مدیریت بیداری اسلامی می‌گذارند. گفتمان اسلام لیبرال و تکنوکرات در 2 لایه راهبردی اولا جایگاه ولایت را در تراز یک پدر معنوی و رهبری دینی تقلیل می‌دهند. بالطبع در لایه عملکردی نیز اعلام می‌کنند که در اختلافات به دنبال قانع کردن مقام معظم رهبری خواهند رفت و اگر ایشان قانع نشدند مساله را با مردم در میان می‌گذارند. و در بهترین حالت صرفا درصدد جلب نظر حداقلی ایشان در ظواهر امور هستند. کما اینکه در دوره زعامت حضرت امام رحمه‌‌الله علیه نیز همین منوال را در پیش داشتند. از سوی دیگر در بیان و اعلام بیشترین تبعیت و قرابت با ولی فقیه را برای خود مسلم فرض می‌کنند ولی وقتی با انتقاد نسبت به عملکرد خود مواجه می‌شوند، مقام معظم رهبری را سپر خود کرده و در تنگناها خود را یک مجری صرف می‌دانند.
جمع‌بندی: اسلام ناب محمدی صلی الله علیه و آله دارای چارچوب مشخص نظری در حوزه انسان‌شناسی، فرجام‌شناسی، هستی‌شناسی و معرفت‌شناسی است. تئوری سیاسی، سیاست خارجی، اقتصاد و مدیریت آن دارای شاخصه‌هایی درخشان، منسجم و کاملا متمایز از دیگر مکاتب و مدل‌هاست. در این مکتب عملگرایی و اندیشه‌ورزی یگانه و همدوش یکدیگرند. اما اسلام تکنوکرات اولا فاقد مواضع اصولی و مشخص است. به همین دلیل در مواجهه با مسائل خود را به دامان عملگرایی انداخته و با ژست پرهیز از تئوری‌پردازی، عملا چارچوب‌های رفتاری غربی و اومانیستی را در سطح نظام بین‌الملل، بیداری اسلامی و ولایت فقیه به کار می‌گیرد. اسلام ایرانی نیز بیش از آنکه بتواند یک مکتب باشد، یک برساخته رسانه‌ای از مجموعه کلماتی موهوم است که بیشتر از تمایلات منفعلانه در برابر سختی‌های استقامت بر مسیر حق برمی‌خیزد. سابقه تاریخی جمهوری اسلامی و خاورمیانه نشان می‌دهد کسانی که با مدعای کارآمدی و فراغت از اصول وارد میدان شده‌اند، به دامان مدل‌های مدیریت علمی سکولار موجود لغزیده‌اند و بعد از مدتی در اردوگاه جبهه استکبار یارگیری شده‌اند، که نمونه آن ترکیه امروزی است، مضافا اینکه در صحنه کارآمدی نیز با مدیریت‌های پیمانکاری، بدون توجه به محل تامین منابع درآمدی و نحوه هزینه‌کرد آنها، صرفا به دنبال پایان بردن پروژه‌های دهان‌پرکن بوده‌اند. البته محور کارآمدی، رسیدگی به محرومان، ساده‌زیستی و اشرافیت را نیز می‌توان مبنای مقایسه قرارداد که در آینده مقتضی می‌توان بدان اشاره کرد.