صبح جمعه پلیس ترکیه تحصن‌کنندگان پارک «غزی» در منطقه «تقسیم» در مرکز استانبول را محاصره کرد و با اسپری‌های شیمیایی و گاز اشک‌آور به آنها حمله‌ور شد. حال پس از 2 روز تظاهرات شور و حرارت این جنبش آکیوپای (تصرف)گونه شبیه آنچه قبلا در جنبش آکیوپای وال‌استریت نیویورک شاهد بودیم، تمام استانبول را فرا گرفته است. انگیزه‌های این قیام ترکی ظاهراً پیش‌پا‌افتاده هستند اما این خاکستر حکایت از آتش پنهان دارد. دوشنبه هفته گذشته (27 ماه مه) بود که گروهی از اهالی شهر در اعتراض به تخریب پارک سنتی غزی به منظور طرح توسعه بخش تقسیم استانبول در آن گرد آمدند اما شاید خود آنها هم باورشان نمی‌شد حرکت محیط‌زیستی‌شان تبدیل به جرقه‌ای برای به پا خاستن آتشی مهیب علیه حکومت شود. حتی پلیس هم این تجمع اولیه را چندان جدی نمی‌گرفت و در ابتدا به حملات صبح زود به تحصن‌کنندگان داخل پارک اکتفا می‌کرد، یعنی درست تقلیدی از رفتار پلیس نیویورک در جمع‌آوری بساط ضدوال‌استریتی‌ها از پارک‌ذاكوتي، اما آخرین حمله که صبح روز جمعه صورت گرفت شدیدتر از معمول بود و در آن نه‌تنها خود ماموران پلیس اقدام به آتش‌افروزی کردند بلکه بارانی از اسپری کورکننده فلفل و گاز اشک‌آور را به سمت معترضان که در خواب صبحگاهی فرو رفته بودند روانه کردند. حتی یک دانشجو بر اثر جراحت‌های ناشی از این حمله زیر تیغ جراحی رفت. «اشغال‌کنندگان غزی» (لقبی مشابه «اشغال‌کنندگان وال‌استریت») سعی کردند با ماسک‌های دستساز در مقابل حملات پلیس مقاومت و از همه مهم‌تر همبستگی‌شان را حفظ کنند و این شد که از نخستین ساعات بامداد دیروز با جمعیتی انبوه‌تر و انگیزه‌ای بزرگ‌تر به پارک بازگشتند و این به رویارویی کم‌نظیری میان مردم و پلیس انجامید. این بار تظاهرات شامل سیاستمداران مخالف دولت اردوغان هم می‌شد که البته پلیس آنها را به محاصره کامل در‌آورده و ابری از دود و گاز اشک‌آور فضای جمهوری ترکیه را تیره کرد. در واقع این بهترین فرصت برای جناحهای مخالف حزب حاکم «آ ک پ» بود تا به آخرین اظهارنظر سیاسی رهبر این حزب و نخست‌وزیر ترکیه، رجب طیب اردوغان واکنش نشان دهند. او در ماه آوریل گفته بود که لیبرال‌ها بهتر است دیگر از این حزب حمایت نکنند. با این هشدار، او تمامیت‌خواهی حزب نئولیبرال اسلامی را که سودای زنده کردن دوباره امپراتوري عثمانی را در سر دارد اعلان کرد و غائله «غزی» بهترین فرصت برای دیگر گروه‌های سیاسی است تا خودی نشان دهند و خواب امپراتور جدید عثمانی را آشفته کنند. تظاهرات 2 روز گذشته در استانبول نشان داد که پشت سر شعارهای مقتدرانه و ادعای ثبات دولت حاکم ترکیه، حجم عظیمی از نارضایتی وجود دارد چرا که حیات یک دهه‌ای حزب عدالت و توسعه در راس حاکمیت با اعمال تغییراتی یکطرفه و یکدست از سوی رئیس‌جمهور عبدالله گل و دولت‌های پیرو او همراه بوده که سلیقه‌های متنوع درون جامعه ترکیه آن را نمی‌پسندند. همچنین شکوفایی اقتصادی ترکیه باعث شده مردم مشکلات دهه 1980 و سیاست‌‌های سوء اقتصادی تورکوت اوزال را فراموش کنند؛ دورانی تلخ که ستون‌های «عدالت و توسعه» بر آن استوار شد، هرچند که این جریان یک دهه پس از قبضه کردن حاکمیت توسط اين حزب در حال حرکت به سوی یک شبه‌دیکتاتوری جاه‌طلبانه آن هم با چشم‌اندازی باستانی است نه رو به آینده. «آ ک پ» در حالی که مدعی است یک حزب سیاسی است، انگیزه‌هایی مذهبی را آن هم از نوع واپس‌گرایانه سلفی‌اش دنبال می‌کند؛ نمود آن رابطه فوق‌العاده‌ای است که دولت اردوغان در این سال‌ها با شیوخ خلیج‌فارس برقرار کرده است و همچنين حمایتی که این حکومت از شورشیان و تروریست‌های وهابی در سوریه، عراق و لبنان به عمل می‌آورد. این روابط اگرچه سرمايه‌گذاري‌هاي عظيم را برای ترک‌ها آن هم در دوران رکود اقتصادی اروپا به ارمغان آورده است اما همین شکوفایی اقتصادی و رشد 5 درصدی اقتصاد ترکیه در سال 2012، جامعه‌ای را که تجربه دهه‌های متمادی سرکوب سابقا نظامی و حالا حزبی را پشت سر گذاشته، برای هویت‌خواهی سیاسی توانمند‌تر ساخته است. از طرف دیگر لیبرال‌ها هم که شاهد اعمال تغییرات یکطرفه «آک پ» هستند احساس خطر کرده‌اند و بعید است از این پس حتی حمایتی حداقلی از دولت اردوغان نشان دهند. بن‌بست سیاسی ترکیه وقتی کامل‌تر می‌شود که بدانیم شاید برای نخستین‌بار در تاریخ ترکیه، ارتش هم بنا به منافع خود با اعتراضات اجتماعی همصدا شده است. درگیری‌های متعدد ارتشی‌های ترک در سطوح مختلف ژنرال‌ها تا افسران با سربازان آلمانی که برای نصب سامانه سپر دفاع موشکی ناتو پا به آناتولی گذاشته‌اند، ظرفیت تنش در لایه‌های ارتش را نشان می‌دهد بویژه که نظامیان باسابقه ترک از وارد شدن به جنگی ناخواسته در منطقه که آنها را به چالشی فراتر از ظرفیت‌شان می‌کشاند، وحشت دارند. همه اینها دست به دست هم می‌دهند تا قیامی را که امروز در استانبول آغاز شده، نخستین شکوفه پدیده‌ای به نام «بهار ترکی» بنامیم. رهبران ترکیه طی 3 سال گذشته بشدت از آنچه «بهار عربی» می‌خوانند به مثابه انقلاب‌های تونس، مصر و لیبی حمایت کرده‌اند. حال آقای اردوغان! درباره «بهار ترکی» چه احساسی دارید؟
اردوغان: اعتراضات با اهداف سیاسی است
نخست‌وزیر ترکیه در واکنش به تظاهرات حامیان محیط زیست در استانبول، آنها را به سیاسی‌کاری و تلاش برای محقق کردن اهداف برنامه‌ریزی شده خود متهم کرد. به گزارش شبکه خبری اسکای‌نیوز، رجب طیب اردوغان در سخنانی در شهر استانبول، تظاهرات حامیان محیط زیست در این شهر را بشدت محکوم و تاکید کرد که به هر قیمت ممکن به برنامه‌های توسعه‌ای خود در استانبول ادامه می‌دهد. وی گفت: آنان که امروز به خیابان‌های استانبول آمده‌اند و در حمایت از محیط زیست شعار می‌دهند، هدفشان دفاع از درختان و محیط زیست استانبول نیست بلکه به دنبال محقق کردن اهداف سیاسی خود هستند. اردوغان گفت: برخی گروه‌ها با سیاه‌نمایی و جنجال رسانه‌ای سعی دارند دولت را به گونه‌ای به تصویر بکشند که در حال تخریب محیط زیست استانبول است، در حالی که سخنان آنها هیچ‌گونه پایه و اساس علمی ندارد. اردوغان افزود: جناحهای مخالف بویژه حزب مردم جمهوریخواه در این وضعیت دست دارند و رسانه‌های نزدیک به آنها نیز به این مساله دامن می‌زنند و آمار و اخبار غیرواقعی از خشونت‌ها در میدان تقسیم ارائه می‌دهند. وی ادامه داد: از همان گروه‌هایی که اکنون در پشت تنش‌های استانبول ایستاده‌اند برای پایان دادن به خونریزی‌های چند ساله در جنوب شرق ترکیه خواستیم تا با ما همکاری کنند اما آنها این درخواست را رد کردند و اکنون به بهانه قطع چند درخت دست به ایجاد ناامنی در خیابان‌های استانبول زده‌اند.