مجتبی شاعریدر ادامه جریان حضور بازیگران چهره در تئاتر این بار نوبت به نیکی کریمی رسیده است. بازی نیکی کریمی در «شام با دوستان» با انتقادهایی همراه است؛ انتقادهایی که نیکی کریمی را هم وادار به واکنش کرده است. به گزارش تبیان، حالا چند سال است که برای جذب مخاطب در تئاتر از چهرههای مطرح سینمایی استفاده میشود. حتی نمونههایی از میان کارگردانان سینما بودهاند که بدون هیچ سابقه تئاتری، نمایشی را روی صحنه بردهاند که از این میان، داریوش مهرجویی و کیومرث پوراحمد چهرههای شناخته شدهتری هستند. این رسم نوظهور در میان بازیگران چهره سینما رونق بیشتری دارد. منتقدان این شیوه، ادلهای دارند که در جنجالهای مطبوعاتی، بخش فنی انتقادشان گم میشود. بیتردید بازیگران چهرهای که سابقه تئاتری ندارند، مفهوم این انتقاد را تاب نمیآورند، بویژه اینکه در بیشتر موارد، پیش از اجرا سیل انتقادها به طرف بازیگر و کارگردانی که او را انتخاب کرده، هجوم میآورد. در سینما این امکان وجود دارد که عوامل سازنده یک فیلم اعم از فیلمنامهنویس و کارگردان و بازیگران و... بتوانند قضاوت دوبارهای درباره کارشان داشته باشند اما این امر برای بازیگر تئاتر به سختی اتفاق میافتد. بازی در تئاتر مثل تصویر در آینه تختی است که به محض نتابیدن نور از شئ به آینه، از دست میرود. تصویر مجازی قابل ثبت و حفظ کردن نیست. بازیگر تئاتر اگر الفبای نقش بازی را نداند، نمیتواند درباره بازیاش قضاوت کند بویژه اینکه همیشه برای بازیگران چهره عدهای مشوق همیشگی وجود دارند که در هر شرایطی برای کف زدن و هورا کشیدن آمادهاند. مهمترین هدفی که از حضور یک بازیگر چهره سینما در تئاتر میتوان در نظر گرفت، رونق سالنهای نمایش است. تئاتر مخاطب خاص خود را دارد. تئاتر یک هنر دور همی است، عاشقانی دارد که قسمت اعظمشان جوانان علاقه مند به تئاتر و سینما هستند؛ آنهایی که میآیند و تئاتر میبینند که چیز یاد بگیرند و آرزوهای سالهای بعدشان را روی صحنه ببینند. گروهی از این جوانها با پا گذاشتن به میانسالی و از دست رفته دیدن آرزوهایشان تماشای تئاتر را هم رها میکنند. در مجموع تئاتر مثل سینما، هنر خانوادگی محسوب نمیشود. هنر خانوادگی هم اگر باشد برای بخشی از تئاتر است که بیشتر به تئاتر آزاد موسوم میشود. تئاترهای کمدی یا سیاهبازی از معدود بخشهای هنر نمایش است که جنبه خانوادگی شدن را بیشتر از گونههای دیگر داراست. حضور بازیگر چهره فقط برای این مهم است که تماشاچیهای غیرحرفهای تئاتر بیایند و برای دیدن بازیگری روجلدی از تئاتر لذت ببرند. با این وجود منتقدان حضور بازیگران چهره در تئاتر، این خطر را گوشزد میکنند که یکدست نبودن فرم بازیها که ریشه در قرائت از متن نمایشی دارد، آهسته آهسته باعث دگردیسی تئاتر شود، آنوقت در چند سال بعد با تئاتری مواجهیم که دیگر تئاتر نیست؛ استحاله شده است و باید به دنبال نامگذاری جدید برای هنر یا شبههنری جدید باشیم. به هر حال پیشداوری در این موضوع هم کمکی به تئاتر نمیکند. این روند ادامه خواهد داشت و شاید در چند سال بعد خیلی عادی هم به نظر بیاید و دیگر به دانشآموختههای تئاتری یا هنرآموزان نمایش هم دیر به دیر نوبت بازی و اجرا برسد، با این حال هر دو گروه این مناقشه باید اصول حرفهای را رعایت کنند. اهل تئاتر که خود را دلسوز هنر نمایش در ایران میدانند، بهتر است به جای واکنشهای تخریبکننده، برای آموزش این گروه بازیگران فکری داشته باشند، آنوقت با واکنشهای تند و تیز هم مواجه نخواهند شد. در نشست خبری نمایش شام با دوستان که آیدا کیخايی آن را کارگردانی کرده است، خانم نیکی کریمی طوری پاسخ این انتقادها را میدهد که فقط به تنش در فضای تئاتر منجر نمیشود، نوعی تخاصم است و از آن مهمتر نادیده انگاشتن تلاشهای اهل تئاتر این سرزمین محسوب خواهد شد. بهزعم نیکی کریمی ایجاد محدودیتها در حضور بازیگران چهره در تئاتر نوعی نگاه جهان سومی است و در عین حال تئاتر جهان را مبرا از این دیدگاه میداند. بهتر بود که خانم کریمی این طرح کلی و استناد به تئاتر جهان را با مصداقهای مشخصتری عنوان میکرد. اولا که تئاتر ایران، تئاتر جهان سومی نیست؛ تئاتری که رادی و مرزبان و بیضایی دارد، رحمانیان و چرمشیر و پسیانی دارد، نمیتواند تئاتر جهان سومی باشد. اگر سینمای امروز ایران پشتوانه حضورهای جهانی دارد و برای همه شناخته شده است بخش عمدهای از این موفقیت را مدیون هنر تئاتر این سرزمین است. تئاتر در ایران همهجانبه رشد کرده است، درست است که امروز مشکلاتی دارد (بینظم و بیبرنامه است و تبعیض در آن زجرآور است که اتفاقا به همین دلیل حضور بیپروای سینماییها در آن است که اگر تبعیض وجود نداشت اجراهای ایرانشهر به گروههای اصیل تئاتری هم واگذار میشد، تئاتریهایی در ایرانشهر اجازه حضور دارند که نامی هم در سینما دست و پا کرده باشند) اما با این حال هنوز هنر قابل تاملی به شمار میآید. تئاتری که بازیگران و کارگردانهای زیادی دارد که در بهترین تئاترهای خارج از ایران نمایش روی صحنه میبرند، نمیتواند جهان سومی باشد. اگر بسیاری از کشورها تئاتر وارداتی را تنها در شیوههای اجرا و کارگردانی ارتقا دادهاند، تئاتر در ایران علاوه بر رعایت اصول جهانیاش، به فرمی بومی و ایرانی هم رسیده است. همسو با شیوههای اجرا، ادبیات نمایشی هم در ایران پیشرفت کرده است.