این روزها شاهد هستیم که آتش شرارت رجب طیب اردوغان در سوريه دامن خودش را ميگيرد.طمع نخستوزیر ديکتاتورمآب ترکیه براي کسب قدرت و منصب چشم او را روي ظلمي که بر مردم خود و کشور سوريه روا ميدارد بسته است. اگرچه وي مدعي است از سوريها حمايت ميکند اما نيت حقيقي او ديگر بر کسي پوشيده نيست. دولت تحت رهبري اردوغان يکي از بزرگترين موافقان عمليات تغيير رژيم در سوريه است؛ طرحي که تحت رهبري غرب، حمايت مالي برخي کشورهاي عربي و همکاري مستقيم اسرائيل قرار دارد. از آغاز درگيريهاي خونين در سوريه مقامات ترکيه هر آنچه در توانشان بود را براي حمايت از اين عمليات تروريستي به کار بستند. ترکیه در تعليم تروريستهاي در حال نبرد با دولت سوريه، حمايت از اين افراد و انتقال تسليحات براي آنان نقشي اساسي ايفا کرده است. افزون بر اين، آنکارا چندين نشست را که در حمايت از گروه موسوم به مخالفان سوريه برگزار شده، ميزباني کرده است. اکنون اين مردم ترکيه هستند که با دست داشتن دولت کشورشان در اين بيرحميهاي خونين مخالفت ميکنند. برپايه نظرسنجيها «نزديک به 80ـ70 درصد از پاسخدهندگان براين باورند که سياستهاي حزب عدالت و توسعه در قبال سوريه نادرست است.» سياست اردوغان در قبال سوريه اکنون به بدترين وجه ممکن دامن خودش را گرفته است. امروز به نظر ميرسد وي به درون همان قبري افتاده است که روزي براي اسد کنده بود. اردوغان آرزوي بدل شدن به قدرتمندترين رهبر خاورميانه را در سر ميپروراند اما با توجه به شرايط موجود به نظر ميرسد روياي او بر باد رفته است. آنتوني متيو جيکوب تحليلگر مسائل مربوط به خاورميانه از دانشگاه بمبئي هند در مقالهای مينويسد: اردوغان به جای آنکه از سرنوشت مبارک در مصر، صالح در يمن، زينالعابدين در تونس یا سرنوشت قذافي در ليبي عبرت بگيرد، به روزگار آنها قهقه زد و حال گرچه شايد هنوز براي پيشبيني سقوط اردوغان زود باشد اما با نگاهي دقيق به وقايع اخير در خاورميانه اين سوال به ذهن خطور ميکند که آيا ميدان تقسيم به التحريري ديگر بدل خواهد شد؟
اعتراض مردم براي چیست؟
بيش از 10 روز است که از تظاهرات ترکيه ميگذرد و هزاران تن از مردم در شهرهايي چون استانبول، آنکارا، ازمير، موغله و ديگر شهرها گرد هم آمدهاند. هر روز که ميگذرد بر شمار معترضان ترک افزوده ميشود و ميدان تقسيم در استانبول نيز به مرکز اين اعتراضها بدل شده است. چيزي که در ابتدا به شکل يک تحصن مسالمتآميز آغاز شد، اکنون به واسطه دخالت پليس براي متفرق کردن معترضان تحت دستور مستقيم دولت، به خشونت انجاميده است. ناظران سازمان عفو بينالملل استفاده از آب پرفشار و گاز اشکآور بر ضد معترضان صلحجو را شاهد بودهاند. اواخر هفته گذشته ۶۰۰ هزار تن از اعضاي 2 اتحاديه تجاري نيز براي حمايت از معترضان و اعتراض به سرکوب بيرحمانه آنان از سوي نيروهاي پليس دست به اعتصاب زدند. شهادت معترضان، وکلا، ناظران و متخصصان امور پزشکي حاضر در صحنه و همچنين مدارک ويدئويي موجود حاکي از آن است که پليس همچنان از تاکتيکهاي بيرحمانه بر ضد معترضان استفاده ميکند. بر پايه گزارشها، هزاران تن از معترضان مجروح شدهاند و دستکم 3 تن نيز در اين بين جان باختهاند. طبق بيانيهاي که در سوم ژوئن سال ۲۰۱۳ از سوي سازمان عفو بينالملل منتشر شد «انجمن پزشکي ترکيه اعلام کرده است در طول 2 روز گذشته نزديک به 4 هزار و 100 تن در جريان حملات پليس به معترضان در بيمارستان بستري شدهاند. 2 تن از اين افراد بشدت زخمي شدهاند و زندگيشان در معرض خطر قرار دارد و 5 نفر از آنان نيز به سبب جراحاتي که در تظاهرات برداشتهاند تحت مراقبتهاي ويژه پزشکي قرار دارند».
2خانواده اردوغان پشت پرده تخریب پارک غزی
در ابتدا حرکت اعتراضي میدان تقسیم استانبول اقدامي بود در جهت حفظ آخرين فضاي سبز عمومي استانبول، اما اصل قضيه از این مفصلتر است. تخريب اين پارک راه را براي ساخت مرکز خريد «مگا» و قدير توپباش از حزب عدالت و توسعه هموار ميکند، وي شهردار استانبول است و به سبب مالکيت يک فروشگاه زنجيرهاي نقش مهمي در اين مرکز خريد ايفا ميکند. افزون بر اين، گفته ميشود داماد رجب طيب اردوغان، نخستوزير ترکيه نيز کسي است که قرارداد ساخت اين مرکز را بر عهده دارد. حزب حاکم عدالت و توسعه به دليل دوستي با تامينکنندگان مالي کمپينهاي انتخاباتيشان و حمايت از اين افراد بشدت مورد انتقاد قرار گرفته است. پيوند بين سياستمداران و تاجران از اعتماد مردم به دولت کاسته است. افزون بر اين، اقتصاد ترکيه در 2 سال اخير با نقصان مواجه بوده است. به گفته مجله وال استريت، «نرخ رشد اقتصادي ترکيه در سال ۲۰۱۲ به سبب تقاضاي داخلي ضعيف و همچنين سرايت بحران بدهي اروپا به اين کشور ۲/۲ درصد کاهش يافت». سقوط چشمگير اقتصاد ترکيه با عواقبي همچون تورم، بيکاري و اوضاع نابسامان بازار همراه بوده است. اقتصادي که روزي به سبب رشد بالا مورد ستايش قرار ميگرفت اکنون به لطف عوارض جانبي بحران بدهي اروپا رو به نقصان گذاشته است و بسیاری از مردم طبقه متوسط بویژه در شهرستانها و روستاها زیر فشار هستند.
ترکیه، بزرگترین سرکوبگر خبرنگاران
يکي ديگر از عواملي که نارضايتي گسترده مردم را در پي داشته است، سرکوب بيرحمانه خبرنگاران، فعالان حقوق بشر و وکلاست. ترکيه در صدر فهرست کشورهايي قرار دارد که به سبب سرکوب بيرحمانه آزادي خبري و بازداشت خبرنگاران در جهان شناخته شده هستند. صدها تن از خبرنگاران ترکيه اکنون در زندانها به سر ميبرند و بيش از يکهزار تن نيز به حمايت از تروريستها و ديگر جرائم نامشخص متهم شدهاند. هرگونه اقدامي که از سوي خبرنگاران انجام شود و دولت، سياست و رسواييهاي مربوط به آن را مورد انتقاد قرار دهد بشدت سرکوب خواهد شد. شماري از خبرنگاران ناچار به تغيير شغل خود شدهاند و تعدادي ديگر نيز به سبب فشار وارد شده از سوي دولت اخراج شدهاند. ارطغرل ماوي اوغلو، يکي از خبرنگاران سرشناس ترکيه گفت: «شما آزاديد هرآنچه ميخواهيد بنويسيد، اما بايد خطر اخراج، جريمه، بازداشت يا بدتر از اينها را به جان بخريد».