مجتبي شاعري: «چه خوبه که برگشتی» آخرین ساخته داریوش مهرجویی یک فانتزی نمادگرایانه است، با این تفاوت که این نمادگرایی آسیبی به روند داستان نمی‌زند. به گزارش تبيان، می‌شود این فیلم را جدا از مفهوم همه سمبل‌هایش تماشا کرد و لذت برد. شعف و سرخوشی تماشای فیلم‌ها در ایام جشنواره ملاک درستی برای قضاوت نیست اما تاثیر و رضایت مخاطب در موسم اکران عمومی محل داوری می‌تواند باشد. چه خوبه که برگشتی، فیلم جزئیات است؛ جزئیاتی که در بستر ساده داستانی گل‌درشت نمی‌شود و توی ذوق نمی‌زند. جزئیات صحنه، شخصیت‌پردازی‌ها، دیالوگ‌ها، فیلمبرداری و تدوین ساده است اما همین جزئیات ساده تماشاچی را جذب می‌کند. شاید تماشاچی‌ها این جزئیات را در پایان فیلم در یک احساس عینی نتوانند دوباره عنوان کنند اما تاثیری که فیلم از مابهازای بیرونی آدمی‌های داستان در تصویر درست مابهازای دراماتیک ایجاد می‌کند، نشانه موفقیت فیلم است. چه خوبه که برگشتی، سرشار از نشانه‌هاست اما در نگاه یک فیلم سمبلیک تعریف نمی‌شود. درک نشانه‌های فیلم مربوط به لایه‌های عمیق مفهومی فیلم می‌شود که در صورت عدم درک آن آسیبی به اصل داستان نمی‌زند. فیلم آخر مهرجویی فیلمی بدون لکنت است؛ ریتم دارد و برای ایجاد این ضربا‌هنگ از تکنیک‌های عجیب و غریب استفاده نمی‌کند. همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، فیلم آخر مهرجویی فیلم جزئیات است. اصلا شاید بهتر باشد بگوییم فیلم دقت در جزئیات و این جزئیات از خط داستانی اولیه شروع می‌شود و کم‌کم به ارکان دیگر نشت می‌کند. فیلمنامه چه خوبه که برگشتی یک متن نمایشی اقتباسی محسوب می‌شود. پشتوانه داستان فیلم، داستانی از گوگول و طرحی از گلی ترقی است. همین نگرش اصیل به داستان باعث می‌شود فانتزی‌های فیلم شاکله بی‌منطقی به خود نگیرد. تیتراژ فیلم با یک بازی شطرنج آغاز می‌شود. در فیلم یک شئ مرموز و مجهول قرار دارد که درباره واقعیتش گمانه‌زنی‌های گوناگونی از طرف آدمهای فیلم وجود دارد: بشقاب پرنده فیلم یک سمبل است؛ سمبلی که در روند داستان نقش‌های مختلفی می‌پذیرد اما بیشتر دستمایه کمدی و فانتزی اثر است. حتی برخی جاها فیلم را به سمت یک سوررئال پیش می‌برد. با این حال برای درک این سوررئال نیاز چندانی به هوش و ذکاوت ویژه تماشاچی وجود ندارد. اعدادی که روی بشقاب پرنده نوشته شده است هم می‌تواند یک نشانه باشد؛ اعدادی که در مربع چند خانه حک شده به عدد 34 مجموع می‌شود. در فیلم اخیر مهرجویی به فیلم «شطرنج‌باز» ادای دین می‌شود اما بیش از ادای دین یک سمبل مدنظر است؛ سمبلی که به فضا‌سازی کمک می‌کند. این نشانه‌ها را در شخصیت‌های فیلم هم می‌شود جست‌و‌جو کرد؛ عبدی یک نماد است، وکیل یا همان مرآتی (با بازی همایون ارشادی) هم یک سمبل است، نقش‌های اصلی (دکتر و مهندس ) هم سمبل هستند. همین سمبلیک بودن شخصیت‌های اصلی و فرعی باعث می‌شود کمدی چه خوبه که برگشتی از مرز تیپ‌سازی عبور کند و به شخصیت‌پردازی کامل دراماتیک برسد. رضا عطاران و حامد بهداد بازیگران شناخته شده و محبوبی هستند که این ویژگی همان اندازه که می‌تواند در جذب مخاطب موثر باشد در عین حال می‌تواند مانع رسیدن شخصیت‌ها به مفهوم دراماتیک‌شان باشد. چه در سینمای ایران و چه در سینمای جهان برای بسیاری از فیلم‌ها این اتفاق رخ می‌دهد که نام بازیگر بیش از نام شخصیت برجسته و پررنگ می‌شود اما در چه خوبه که برگشتی بیشتر از آنکه نام عطاران یا بهداد در تعریف و تداعی دوباره صحنه‌ها موثر باشد، همان شخصیت مهندس و دکتر در ذهن می‌ماند. شاید بازی عطاران یا بهداد همان روال همیشگی بازیگریشان باشد اما ویژگی‌های دراماتیک اثر نوع شخصیت‌پردازی فیلم را به سمتی پیش می‌برد که آدمهای قصه واقعی‌تر و ملموس‌تر پذیرفته شوند. درباره «چه خوبه كه برگشتي»
فانتزی نمادگرایانه
مجتبي شاعري: «چه خوبه که برگشتی» آخرین ساخته داریوش مهرجویی یک فانتزی نمادگرایانه است، با این تفاوت که این نمادگرایی آسیبی به روند داستان نمی‌زند. به گزارش تبيان، می‌شود این فیلم را جدا از مفهوم همه سمبل‌هایش تماشا کرد و لذت برد. شعف و سرخوشی تماشای فیلم‌ها در ایام جشنواره ملاک درستی برای قضاوت نیست اما تاثیر و رضایت مخاطب در موسم اکران عمومی محل داوری می‌تواند باشد. چه خوبه که برگشتی، فیلم جزئیات است؛ جزئیاتی که در بستر ساده داستانی گل‌درشت نمی‌شود و توی ذوق نمی‌زند. جزئیات صحنه، شخصیت‌پردازی‌ها، دیالوگ‌ها، فیلمبرداری و تدوین ساده است اما همین جزئیات ساده تماشاچی را جذب می‌کند. شاید تماشاچی‌ها این جزئیات را در پایان فیلم در یک احساس عینی نتوانند دوباره عنوان کنند اما تاثیری که فیلم از مابهازای بیرونی آدمی‌های داستان در تصویر درست مابهازای دراماتیک ایجاد می‌کند، نشانه موفقیت فیلم است. چه خوبه که برگشتی، سرشار از نشانه‌هاست اما در نگاه یک فیلم سمبلیک تعریف نمی‌شود. درک نشانه‌های فیلم مربوط به لایه‌های عمیق مفهومی فیلم می‌شود که در صورت عدم درک آن آسیبی به اصل داستان نمی‌زند. فیلم آخر مهرجویی فیلمی بدون لکنت است؛ ریتم دارد و برای ایجاد این ضربا‌هنگ از تکنیک‌های عجیب و غریب استفاده نمی‌کند. همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، فیلم آخر مهرجویی فیلم جزئیات است. اصلا شاید بهتر باشد بگوییم فیلم دقت در جزئیات و این جزئیات از خط داستانی اولیه شروع می‌شود و کم‌کم به ارکان دیگر نشت می‌کند. فیلمنامه چه خوبه که برگشتی یک متن نمایشی اقتباسی محسوب می‌شود. پشتوانه داستان فیلم، داستانی از گوگول و طرحی از گلی ترقی است. همین نگرش اصیل به داستان باعث می‌شود فانتزی‌های فیلم شاکله بی‌منطقی به خود نگیرد. تیتراژ فیلم با یک بازی شطرنج آغاز می‌شود. در فیلم یک شئ مرموز و مجهول قرار دارد که درباره واقعیتش گمانه‌زنی‌های گوناگونی از طرف آدمهای فیلم وجود دارد: بشقاب پرنده فیلم یک سمبل است؛ سمبلی که در روند داستان نقش‌های مختلفی می‌پذیرد اما بیشتر دستمایه کمدی و فانتزی اثر است. حتی برخی جاها فیلم را به سمت یک سوررئال پیش می‌برد. با این حال برای درک این سوررئال نیاز چندانی به هوش و ذکاوت ویژه تماشاچی وجود ندارد. اعدادی که روی بشقاب پرنده نوشته شده است هم می‌تواند یک نشانه باشد؛ اعدادی که در مربع چند خانه حک شده به عدد 34 مجموع می‌شود. در فیلم اخیر مهرجویی به فیلم «شطرنج‌باز» ادای دین می‌شود اما بیش از ادای دین یک سمبل مدنظر است؛ سمبلی که به فضا‌سازی کمک می‌کند. این نشانه‌ها را در شخصیت‌های فیلم هم می‌شود جست‌و‌جو کرد؛ عبدی یک نماد است، وکیل یا همان مرآتی (با بازی همایون ارشادی) هم یک سمبل است، نقش‌های اصلی (دکتر و مهندس ) هم سمبل هستند. همین سمبلیک بودن شخصیت‌های اصلی و فرعی باعث می‌شود کمدی چه خوبه که برگشتی از مرز تیپ‌سازی عبور کند و به شخصیت‌پردازی کامل دراماتیک برسد. رضا عطاران و حامد بهداد بازیگران شناخته شده و محبوبی هستند که این ویژگی همان اندازه که می‌تواند در جذب مخاطب موثر باشد در عین حال می‌تواند مانع رسیدن شخصیت‌ها به مفهوم دراماتیک‌شان باشد. چه در سینمای ایران و چه در سینمای جهان برای بسیاری از فیلم‌ها این اتفاق رخ می‌دهد که نام بازیگر بیش از نام شخصیت برجسته و پررنگ می‌شود اما در چه خوبه که برگشتی بیشتر از آنکه نام عطاران یا بهداد در تعریف و تداعی دوباره صحنه‌ها موثر باشد، همان شخصیت مهندس و دکتر در ذهن می‌ماند. شاید بازی عطاران یا بهداد همان روال همیشگی بازیگریشان باشد اما ویژگی‌های دراماتیک اثر نوع شخصیت‌پردازی فیلم را به سمتی پیش می‌برد که آدمهای قصه واقعی‌تر و ملموس‌تر پذیرفته شوند. ارسال نظر
پربیننده