ارنستو رافائل گوارا دلاسرنا که چريک‌ها وي را «چه» مي‌خوانند، در 14 ژوئن 1928 در منطقه روساريوي آرژانتين متولد شد. وي اولين فرزند خانواده‌اي بود که ريشه در باسک اسپانيا و ايرلند داشت؛ به اين ترتيب شور انقلاب را از هر 2 کشور اجدادي‌اش به ارث برده بود. او به دلیل بیماری اسم مزمن موروثی هیچگاه نمی‌توانست در فعالیت‌های ورزشی حضور داشته باشد از این رو در همان دوران توجهش بيش از پيش به شعر و ادبيات جلب شد و شيفته شاعران چپگراي آمريکاي لاتين چون پابلو نرودا و نويسندگاني چون فدريکو گارسيا لورکا شد. در سال 1948 چه‌گوارا براي تحصيل در رشته پزشکي وارد دانشگاه بوئنوس آيرس شد ولي در ميانه تحصيل يک سال مرخصي گرفت تا شيفتگي خود به آمريکاي لاتين را به اثبات رساند، از همين رو سفري را با رفيش آلبرتا گرانادو با موتوسيکلت به کشورهاي آمريکاي لاتين آغاز كرد. در همين سفر بود که ايده‌هاي انقلابي و قهرآميز او بيش از گذشته شکل گرفتند. پس از مدتي چه‌گوارا در گواتمالا که سرانجام دولتي اصلاح‌طلب يافته بود ساکن شد و در آنجا با هيلدا گادئا آکوستا يک اقتصاددان زن پرويي آشنا شد که وي را به بسياري از مقامات دولتي معرفي کرد و رابط وي با سازماني به نام اتحاد انقلابيون خلق‌هاي آمريکا شد. از همان طريق وي با برخي تبعيديان کوبايي که با فيدل کاسترو در ارتباط بودند آشنا شد. گروه فيدل کاسترو رهبري حمله به يک پادگان نظامي در سانتياگو در 26 جولاي همان سال را برعهده گرفته بود که به معناي اعلام موجوديت جنبش چريکي کوبا به شمار مي‌رفت. در سپتامبر 1954 چه وارد مکزيکوسيتي شد. کمي بعد وي به رائول کاسترو معرفي شد و او نيز شبي چه را به منزل برادرش فيدل کاسترو که رهبر جنبش چريکي 26 جولاي بود دعوت کرد. فيدل و چه يک شب تمام تا صبح به بحث و مذاکره پرداختند و سيگار کشيدند، قبل از سپيده چه تصميم گرفت با فيدل و همراهانش سوار بر کشتي به کوبا برود و عضو جنبش
26 جولاي شود. فيدل و 81 همراهش در جوخه‌هاي مجزا در اولين فرصت به نيروهاي ارتش باتيستا حمله کردند اما بسياري از آنها در درگيري‌هاي اوليه کشته يا پس از اسارت بلافاصله در ملأعام تيرباران شدند. از گروه فيدل کاسترو تنها حدود 20 نفر باقي مانده بود که به 2 گروه تقسيم شده بودند و رهبري يکي را چه برعهده گرفته بود. هر
2 گروه به کوه‌هاي سيرا ماسترا عقب‌نشيني کردند و پس از پيوستن به يکديگر آنجا را پايگاه آموزشي و عضوگيري خود کردند. چند هفته بعد چريک‌هاي شهري به آنها پيوستند و عملياتي را نيز در شهرها سازمان دادند، روستایيان و ساکنان منطقه نيز از آنها استقبال کردند. چريک‌ها که در بين مردم به ريشوها مشهور بودند براي مردم مدرسه، شورا و بيمارستان تاسيس کردند و چه به درمان مردم و سوادآموزي مي‌پرداخت اما پس از مدتی مقاوت انقلاب کوبا به پیروزی رسید. چه‌گوارا يکي از حاميان اصلي استقرار موشک‌هاي بالستيک اتمي شوروي در کوبا بود که به بحران تازه‌اي در روابط کوبا و آمريکا بدل شد. 2 سال بعد در سال 1964 وي در حالي براي شرکت در مجمع عمومي سازمان ملل وارد نيويورک شد که تبليغات دولت آمريکا از وي به عنوان خطري بالقوه براي آمريکا ياد مي‌کرد. وي در سخنراني تاريخي خود بشدت يانکي‌ها را براي استثمار آمريکاي لاتين مورد انتقاد قرار داد. در زمان اقامت کوتاهش در نيويورک با بسياري از سياستمداران از جمله مالکوم ايکس ملاقات و با بسياري از روزنامه‌نگاران مصاحبه کرد. پس از بازگشت به کوبا به سمت وزير صنايع محسوب شد اما در ميان شگفتي روس‌ها، سياست دوري از شوروي و ميدان دادن به چيني‌ها را در پيش گرفت و حامي اصلي نزديکي به چين شد که به يکي از دلايل اصلي اختلاف نظر بين وي و کاسترو بدل شد. وي پيش‌تر در سخنراني در الجزيره از سيطره آمريکا بر غرب و سيطره شوروي بر شرق سخن به ميان آورده و خواستار قيام جنوب عليه هر دو شد. در اکتبر 1965 کاسترو اعلام کرد چه‌گوارا از همه سمت‌هاي دولتي و حزبي خود استعفا داده، کشور را ترک کرده تا به آرمان‌هاي انقلابي خود بپردازد اما دولت کوبا به مدت 2 سال هيچ اطلاع ديگري از محل چه گوارا نداد. چه‌گوارا چند ماه پيش‌تر کوبا را به مقصد کنگو ترک کرده بود. چه و معدودي از ياران نزديکش همراه یکصد کوبايي آفريقايي‌تبار براي پشتيباني از جنبش چريکي کنگو به اين کشور رفته بودند اما جنبش چریکی او در کنگو شکست خورد، سپس به بولیوی رفت. رهبري و آموزش‌هاي چه در ابتدا پيروزي‌هاي سريع براي چريک‌هاي بوليوي به ارمغان آورد اما در سپتامبر همان سال ارتش موفق شد به هردو گروه چريکي ضربات سختي وارد آورد و گفته مي‌شود چه‌گوارا با گروه اندکي از يارانش پس از پراکنده شدن گروه‌ها و جدا ماندن از یکدیگر دستگیر شدند. چه‌گوارا پس از آنکه بشدت زخمي شد به اسارت درآمد، طناب‌پيچ شد و به مدرسه‌اي در آن نزديکي برده شد و يک روز تمام در حالي که با مرگ دست و پنجه نرم مي‌کرد تحت بازجويي قرار گرفت اما سکوت کرد. در نهم اکتبر رئيس‌جمهور بوليوي دستور اعدام چه‌گوارا را صادر کرد و سرجوخه ماريو تران او را به قتل رساند.