میترا صالحی : بعد از پیروزی انقلاب و به طور مشخص پس از پایان یافتن جنگ تحمیلی، نویسندگان زیادی در عرصه ادبیات پدید آمدهاند که با خلق آثاری تاثیرگذار سنگبنای ادبیات دفاع مقدس را بنا گذاشتند. نسل اول این نویسندگان که همواره از جنگ نوشتند و کوشیدند با خلق لحظههای ناب این دوران، رسالت رزمندگان را برای نسلهای بعدی تبیین کنند را نویسندگانی چون احمد دهقان، محمد بایرامی، قاسمعلی فراست، مجید قیصری، حبیب احمدزاده و... تشکیل دادهاند. ادبیات دفاع مقدس در 2 دهه 60 و 70 به یمن آثاری چون «من قاتل پسرتان هستم»، «خرمشهر خرمشهر»، «قصههای شهر جنگی»، «سفر به گرای 270 درجه»، «پل معلق»، «شبی که جرواسک نخواند»، «حیاط خلوت» و... تنها بر مبنای داستان استوار بود اما از اواخر دهه 70 و شاید اوایل دهه 80، ادبیات دفاع مقدس سمت و سوی تازهای به خود گرفت. حالا دیگر کمتر کسی در دایره تخیل و با گره زدن آن به واقعیت به دنبال پر و بال دادن و تبیین جنگ بود. رویکرد در این مسیر با تزریق ژانر خاطرهنویسی تغییر کرد و آثاری که خروجی این ژانر بودند هم به لحاظ ساختاری و هم درونمایه با کتابهایی که در دهههای گذشته منتشر میشدند تفاوتهای بسیار داشتند. نویسندگان تصمیم گرفته بودند به جای بهره بردن از اطلاعات پس از جنگ در نهادهایی چون مرکز اسناد انقلاب و... سراغ بازماندگان جنگ بروند. اینگونه شد که کتابهای رشد کرده در دهههای اخیر در این حیطه با ایفای نقش راوی و یک نویسنده شکل گرفت. شاید نخستین کتابی که در ژانر خاطرهنویسی طی سالهای اخیر منتشر شد و توانست کلیشههای همیشگی در عرصه ادبیات دفاع مقدس را بشکند و درونمایهای تازه ارائه دهد «دا» بوده است. «دا» به روایت سیدهزهرا حسینی و به قلم سیداعظم حسینی پیرامون وقایع 8 سال جنگ تحمیلی در خرمشهر و آبادان و به طور کلی در جنوب کشور به رشته تحریر درآمد و بعد از انتشار از سوی سوره مهر بلافاصله به چاپهای بعدی نیز دست یافت چنانکه تا امروز آمار تجدیدچاپ آن به بالای یکصد تیراژ نیز رسیده است. بعد از «دا» نیز «بابانظر» حاصل گفتوگوهای شفاهی حسین بیضایی با سردار شهید محمدحسن نظرنژاد توانست به جایگاه ثبیت شدهای در این زمینه برسد و در مقام دوم بایستد. این کتاب نیز با وجود آنکه در سال 1388برای نخستینبار منتشر و رونمایی شد تا امروز به چاپهای متعددی دست یافته است. حالا در کمتر از 15 ماه، کتاب «نورالدین پسر ایران» به چاپ شصتم دست یافته که بدونشک موفقیت بزرگی برای این راوی و نویسنده کتاب قلمداد میشود. «نورالدین پسر ایران» کتاب خاطرات سیدنورالدین عافی است. خواننده با مطالعه فصلهای ابتدایی کتاب به روایت زندگی نوجوانی 16 ساله از اهالی روستای خنجان در حوالی تبریز در آذربایجانشرقی پی میبرد؛ نوجوانی که با شروع جنگ و سرایت آن به همه منطقه بهرغم رضایت والدین خود، به خط مقدم جبهه میشتابد و از اینجاست که داستان پرفراز و نشیب مقاومت او در برابر دشمن و همدوش دیگر همرزمانش آغاز میشود و نزد خواننده کتاب، جلوه دیگری به خود میگیرد. نورالدین در سال 1359 و به طور مشخص 3 ماه پس از آغاز جنگ تحمیلی ایران و عراق به خط مقدم رفت و بارها به واسطه رسیدن به آرمانهای حقطلبانه خود مجروح شد. کتاب «نورالدین پسر ایران» کتاب بحقی است؛ کتابی که خواندن آن برای مخاطب یا بهتر بگوییم هیچ ایرانی میهندوست خالی از لطف نیست و این نکته را به خوبی ثابت میکند که نورالدین و نورالدینها، دین خود را به خوبی نسب به مملکت خود ادا کردهاند و برای این امر هزینههای روحی و جسمی فراوانی هم متحمل شدهاند. مخاطب در «نورالدین پسر ایران» فارغ از مواجه شدن و رویارویی رزمندگان با دشمن متجاوز با صحنههای دردناکی مواجه میشود. به عنوان مثال در بخشی از کتاب که سیدصادق برادر کوچک نورالدین مقابل چشمان او به شهادت میرسد را میتوان اوج و به نوعی فراز کتاب دانست. اگرچه مجروحیت متعدد خود نورالدین در طول جنگ و در نهایت معیوب شدن از ناحیه صورت را میتوان از دیگر فصول غمانگیز اما تاثیرگذار کتاب عنوان کرد. این کتاب ششصدمین اثر از زیرمجموعه دفتر ادبیات مقاومت و هنر حوزه هنری است که در 700 صفحه در ژانر خاطرهنویسی و به زبانی فصیح، روان و بدون تکلف، مخاطب را با خود به صحنههای نبرد ایران و عراق میبرد و از زبان راوی، پرده از جزئیات و زوایای 8 سال دفاع مقدس برمیدارد؛ زوایایی که شاید طی سالهای گذشته چندان که باید به آنها توجه نشده یا اگر هم بوده به زبان داستان بیان شده تا خاطره. تاثیرگذاری خاطرات نورالدین عافی، رزمنده از جان گذشته و فداکار تا جایی بوده که خود او درباره تبیین این خاطرات در کتاب «نورالدین پسر ایران» میگوید: «اصلا فکر نمیکردم گفتن خاطرات در این زمان اهمیت داشته باشد. هنوز حرف خاطرات جنگ و مصاحبهها مطرح نشده بود. واقعیت این است که من هم مرتب درگیر عوارض مجروحیتهایم بودم اما سال 1373یک شب خواب دیدم آقای خامنهای ورقههایی در دست دارد که میخواند و گریه میکند. من هم در آن اتاق بودم. کسی گفت اینها خاطرات یک جانباز 70 درصد است که 80 ماه در جبههها بوده و باز میگوید درباره جنگ کاری نکردهام. این خواب، فکر مرا مشغول کرده بود. احساس میکردم وظیفهام در قبال آنچه در روزهای جنگ بر سر این مردم آمد با گفتن این خاطرهها به سرانجام میرسد، بنابراین خاطرات 8 سال زندگی در متن جنگ را بازگفتم تا یاد آن لحظههای بینظیر برای همیشه زنده بماند».