وقتی نوستالژی دوران کودکی به برنامه‌ها و کارتون‌های پخش شده از صفحه جادویی پیوند می‌خورد و راهی سرزمین آرزوهایمان می‌کند، آن موقع است که سر و کله خانواده دکتر ارنست و حنا دختری در مزرعه به همراه سندباد و مهاجران و هزار و یک جور خاطره انیمیشنی دیگر هم پیدا می‌شود تا چاشنی‌ای باشد برای شیرین‌تر کردن خاطره‌ها.
کمی که از این دنیا با همه دغدغه و مشکلاتش پا بیرون‌تر بگذاریم و یک مقدار بیشتر در دنیای خاطره‌های انیمیشنی دوران کودکی قدم برداریم، ناخودآگاه سر از قصه خانم فریزر با آن گوشواره‌های عجیب و غریب و اتوبوس زرد‌رنگ مدرسه در کارتون سفرهای علمی هم در می‌آوریم، کودکانی که به جای نشستن روی نیمکت‌های چسبیده به هم کلاس و قرارگرفتن در وضعیت ساکت و یکنواخت و گوش کردن به حرف‌های معلم، هر روز با اتوبوس مدرسه راهی دنیای عجیب و غریب می‌شدند و به جای پرسش و پاسخ معمول کلاس درس، هر بار همکلاسی‌هایشان را با اختراعی نو و خلاقیتی تازه روبه‌رو می‌کردند. نحوه‌ای از اداره کلاس که در ذهن دانش‌آموزان ایرانی جز به صورت رویا و آرزو وجود خارجی نداشته است. برای همین هم هست که روانشناسان معتقدند بیشتر کودکان زیر 5 سال ایرانی خلاق‌اند اما فقط تعداد محدودی از آنها هستند که تا بعد از این سن هم خلاقیت‌شان را حفظ می‌کنند. فاطمه رکنی، مشاور و روانشناس کودک، در این باره معتقد است: ما در خانه و مدرسه ذهن کودکانمان را با اطلاعات از پیش تعیین شده پر می‌کنیم و این رویه را تا پایان دوران مدرسه ادامه می‌دهیم. به این ترتیب کودکان و نوجوانان ما توانایی کشف، اختراع، استنتاج و نیز قوه خلاقیت‌شان را از دست می‌دهند. رکنی ادامه می‌دهد: شکل آموزش و پرورش ما از لحظه تولد کودک با توانمندی‌های او و امکانات بالقوه کشور مطابقت ندارد. به این ترتیب نمی‌توانیم چنانکه باید، افراد کارآفرین پرورش دهیم. به عقیده او آموزش درس‌های از پیش تعیین شده به دانش‌آموزان و پرسش و پاسخ از میان همان منابع خاص، روح خلاقیت و تفکر را از آنها سلب می‌کند. دانش‌آموزان ما به دنبال هیچگونه فکر، تحلیل و استنتاج از مسائل گوناگون نیستند. همین که مطالبی را حفظ و نزد معلمشان بازگو کنند، راضی‌شان می‌کند.
تحلیل، حلقه مفقوده مدارس کشور
«آب در 100 درجه به جوش می‌آید»، «دو خط راست هیچگاه به هم نمی‌رسند» ، «دو دو تا می‌شود چهار تا»، «کرم شب‌تاب به دور خود پیله می‌تند و پس از مدتی به پروانه تبدیل می‌شود» و... این جمله‌ها، یادآور قوانین بسیار بدیهی هستند که از روز اول ورود به مدرسه گوش ما را با آن آشنا می‌کنند. اما تا به حال از خودمان پرسیده‌ایم چرا؟ تمام ما بارها و بارها قصه کرم ابریشم را شنیده‌ایم ولی کدام‌یک از ما در دوران کودکی‌مان ترغیب شده‌ایم تا پیرامون علت و چگونگی انجام این عمل اطلاعات بیشتری به دست بیاوریم؟ حالا برفرض علاقه فراوان هم برای‌مان وجود داشته باشد، آیا تقاضایی برای تحقیق، تفسیر و تحلیل دانش‌آموزان وجود دارد؟ مساله اینجاست که دانش‌آموزان ما هیچ گاه به خواندن مطالبی خارج از محدوده کلاس ترغیب نمی‌شوند. هر روز از روی کتاب آموزش می‌بینند و روز بعد از روی همان کتاب، درس پس می‌دهند. درست هنگام ورود به مرکز آموختن آموزش‌های پیشرفته نیز وادار می‌شوند تا جزء به جزء همان کتاب‌ها را از حفظ کنند تا هنگام پرکردن خانه‌های پاسخنامه دچار مشکل یادآوری نشوند. از همه مهم‌تر اینکه دانشجویان ما در مقطع کارشناسی هم بیشتر به مفاهیم نظری در کلاس‌های درس اکتفا می‌کنند و آموزش مبتنی بر تحلیل و تحقیق، تنها مختص مقاطع کارشناسی ارشد و دکتراست.
افزایش اعتماد به نفس در راستای ابتکار عمل
درست است که در همه جای دنیا مباحثی به عنوان سرفصل به دانش‌آموزان ارائه می‌شود و هریک از آنها ملزم‌اند تا پایان دوره تحصیل تمام آنها را به اتمام برسانند، اما این امر باعث نمی‌شود که آنها از تحقیق و تفحص و بروز استعداد‌های نهفته‌شان در مورد موضوعات کلی کتاب‌های درسی غافل شوند.
شایان یزدان‌پناه، کارشناس علوم اجتماعی، در این باره می‌گوید: ایجاد حس خودباوری و اعتماد به نفس، از شاخصه‌های اساسی تفکر خلاق در میان دانش‌آموزان است. زمانی که دانش‌آموزان در مورد مسائل پراهمیت، وادار به فکر و ابتکار عمل می‌شوند به طور حتم حس اعتماد به نفس و خودباوری در آنها تقویت می‌شود. یزدان‌پناه معتقد است: استفاده از ابتکار عمل دانش‌آموزان حتی در مورد مسائل بسیار کوچک و جزئی، تشویق و تمجید از خلاقیت آنها و جایگزین کردن روش به کار برده شده توسط‌شان، در رسیدن به این موفقیت به جای یکی از درس‌های کلاس، به طور حتم می‌تواند در گرایش دیگر دانش‌آموزان به این امر مهم و تداوم ابتکار عمل در مدارس موثر باشد.
هر سال که می‌گذرد نامی از نام‌های ایرانی در دفتر اختراعات و ابتکارات جهانی به ثبت می‌رسد؛ اختراعاتی که شاید امکان این را دارد تا قدمی در راه بهبود وضعیت جهان بردارد. سالیان سال است که جوان‌های ایرانی خلاقیت‌شان را به اثبات رسانده‌اند. آیا وقت آن نرسیده تا دیگر استعداد‌های نهفته دانش‌آموزان‌مان را بشناسیم و به جای دست و پا زدن در محدوده مشخص کتاب‌های درسی، سعی در آشکار کردن این خلاقیت‌ها داشته باشیم؟ خلاقیت و ابتکار در بوته فراموشی
وقتی نوستالژی دوران کودکی به برنامه‌ها و کارتون‌های پخش شده از صفحه جادویی پیوند می‌خورد و راهی سرزمین آرزوهایمان می‌کند، آن موقع است که سر و کله خانواده دکتر ارنست و حنا دختری در مزرعه به همراه سندباد و مهاجران و هزار و یک جور خاطره انیمیشنی دیگر هم پیدا می‌شود تا چاشنی‌ای باشد برای شیرین‌تر کردن خاطره‌ها.
کمی که از این دنیا با همه دغدغه و مشکلاتش پا بیرون‌تر بگذاریم و یک مقدار بیشتر در دنیای خاطره‌های انیمیشنی دوران کودکی قدم برداریم، ناخودآگاه سر از قصه خانم فریزر با آن گوشواره‌های عجیب و غریب و اتوبوس زرد‌رنگ مدرسه در کارتون سفرهای علمی هم در می‌آوریم، کودکانی که به جای نشستن روی نیمکت‌های چسبیده به هم کلاس و قرارگرفتن در وضعیت ساکت و یکنواخت و گوش کردن به حرف‌های معلم، هر روز با اتوبوس مدرسه راهی دنیای عجیب و غریب می‌شدند و به جای پرسش و پاسخ معمول کلاس درس، هر بار همکلاسی‌هایشان را با اختراعی نو و خلاقیتی تازه روبه‌رو می‌کردند. نحوه‌ای از اداره کلاس که در ذهن دانش‌آموزان ایرانی جز به صورت رویا و آرزو وجود خارجی نداشته است. برای همین هم هست که روانشناسان معتقدند بیشتر کودکان زیر 5 سال ایرانی خلاق‌اند اما فقط تعداد محدودی از آنها هستند که تا بعد از این سن هم خلاقیت‌شان را حفظ می‌کنند. فاطمه رکنی، مشاور و روانشناس کودک، در این باره معتقد است: ما در خانه و مدرسه ذهن کودکانمان را با اطلاعات از پیش تعیین شده پر می‌کنیم و این رویه را تا پایان دوران مدرسه ادامه می‌دهیم. به این ترتیب کودکان و نوجوانان ما توانایی کشف، اختراع، استنتاج و نیز قوه خلاقیت‌شان را از دست می‌دهند. رکنی ادامه می‌دهد: شکل آموزش و پرورش ما از لحظه تولد کودک با توانمندی‌های او و امکانات بالقوه کشور مطابقت ندارد. به این ترتیب نمی‌توانیم چنانکه باید، افراد کارآفرین پرورش دهیم. به عقیده او آموزش درس‌های از پیش تعیین شده به دانش‌آموزان و پرسش و پاسخ از میان همان منابع خاص، روح خلاقیت و تفکر را از آنها سلب می‌کند. دانش‌آموزان ما به دنبال هیچگونه فکر، تحلیل و استنتاج از مسائل گوناگون نیستند. همین که مطالبی را حفظ و نزد معلمشان بازگو کنند، راضی‌شان می‌کند.
تحلیل، حلقه مفقوده مدارس کشور
«آب در 100 درجه به جوش می‌آید»، «دو خط راست هیچگاه به هم نمی‌رسند» ، «دو دو تا می‌شود چهار تا»، «کرم شب‌تاب به دور خود پیله می‌تند و پس از مدتی به پروانه تبدیل می‌شود» و... این جمله‌ها، یادآور قوانین بسیار بدیهی هستند که از روز اول ورود به مدرسه گوش ما را با آن آشنا می‌کنند. اما تا به حال از خودمان پرسیده‌ایم چرا؟ تمام ما بارها و بارها قصه کرم ابریشم را شنیده‌ایم ولی کدام‌یک از ما در دوران کودکی‌مان ترغیب شده‌ایم تا پیرامون علت و چگونگی انجام این عمل اطلاعات بیشتری به دست بیاوریم؟ حالا برفرض علاقه فراوان هم برای‌مان وجود داشته باشد، آیا تقاضایی برای تحقیق، تفسیر و تحلیل دانش‌آموزان وجود دارد؟ مساله اینجاست که دانش‌آموزان ما هیچ گاه به خواندن مطالبی خارج از محدوده کلاس ترغیب نمی‌شوند. هر روز از روی کتاب آموزش می‌بینند و روز بعد از روی همان کتاب، درس پس می‌دهند. درست هنگام ورود به مرکز آموختن آموزش‌های پیشرفته نیز وادار می‌شوند تا جزء به جزء همان کتاب‌ها را از حفظ کنند تا هنگام پرکردن خانه‌های پاسخنامه دچار مشکل یادآوری نشوند. از همه مهم‌تر اینکه دانشجویان ما در مقطع کارشناسی هم بیشتر به مفاهیم نظری در کلاس‌های درس اکتفا می‌کنند و آموزش مبتنی بر تحلیل و تحقیق، تنها مختص مقاطع کارشناسی ارشد و دکتراست.
افزایش اعتماد به نفس در راستای ابتکار عمل
درست است که در همه جای دنیا مباحثی به عنوان سرفصل به دانش‌آموزان ارائه می‌شود و هریک از آنها ملزم‌اند تا پایان دوره تحصیل تمام آنها را به اتمام برسانند، اما این امر باعث نمی‌شود که آنها از تحقیق و تفحص و بروز استعداد‌های نهفته‌شان در مورد موضوعات کلی کتاب‌های درسی غافل شوند.
شایان یزدان‌پناه، کارشناس علوم اجتماعی، در این باره می‌گوید: ایجاد حس خودباوری و اعتماد به نفس، از شاخصه‌های اساسی تفکر خلاق در میان دانش‌آموزان است. زمانی که دانش‌آموزان در مورد مسائل پراهمیت، وادار به فکر و ابتکار عمل می‌شوند به طور حتم حس اعتماد به نفس و خودباوری در آنها تقویت می‌شود. یزدان‌پناه معتقد است: استفاده از ابتکار عمل دانش‌آموزان حتی در مورد مسائل بسیار کوچک و جزئی، تشویق و تمجید از خلاقیت آنها و جایگزین کردن روش به کار برده شده توسط‌شان، در رسیدن به این موفقیت به جای یکی از درس‌های کلاس، به طور حتم می‌تواند در گرایش دیگر دانش‌آموزان به این امر مهم و تداوم ابتکار عمل در مدارس موثر باشد.
هر سال که می‌گذرد نامی از نام‌های ایرانی در دفتر اختراعات و ابتکارات جهانی به ثبت می‌رسد؛ اختراعاتی که شاید امکان این را دارد تا قدمی در راه بهبود وضعیت جهان بردارد. سالیان سال است که جوان‌های ایرانی خلاقیت‌شان را به اثبات رسانده‌اند. آیا وقت آن نرسیده تا دیگر استعداد‌های نهفته دانش‌آموزان‌مان را بشناسیم و به جای دست و پا زدن در محدوده مشخص کتاب‌های درسی، سعی در آشکار کردن این خلاقیت‌ها داشته باشیم؟ ارسال نظر
پربیننده