گروه فرهنگ و هنر: زمانی که نخستین رسانه‌های فارسی‌زبان با نگرش پخش موسیقی بنگاه لس‌آنجلسی آغاز به فعالیت کردند، هیچ‌کس تصور نمی‌کرد کارزار رقابت به شرایط فعلی بیانجامد. امروز رسانه‌های فارسی‌زبان مخاطبان خود را غرق در سرگرمی می‌کنند، حتی کارشناسانی که 10 سال قبل شبکه NITV را با شعبده‌های مسخره سیاسی، پخش موسیقی و گفت‌وگو‌هاي مبتذل سیاسی رصد می‌کردند، چنین شرایطی را به هیچ‌‌جه پیش‌بینی نمی‌کردند که روزی شبکه‌هایی با حمایت‌های مالی آنچنانی پیدا شوند که برای تامین ذائقه بصری و سرگرمی‌سازی بتوانند سریال‌های پرمخاطب جهانی که حق رایت گزافی دارند را پخش کنند. البته رسانه ملی در رقابت با رسانه‌های فارسی‌زبان لس‌آنجلسی همواره پیشتاز بوده و سیاست «تولید مابه‌ازا» نیاز مخاطبان را تامین می‌کرد. مثلا نخستین حربه شبکه‌های داخل در دور نخست رقابت با شبکه‌های لس‌آنجلسی محدود به تالک شوهای جنجالی بود كه خلأ برنامه‌های گفت‌وگومحور را در رسانه پرمی‌کرد و از این زاویه رسانه ملی در دوره‌ای خاص پیشتاز بود و گوی رقابت را از این رسانه‌ها می‌ربود. شبکه‌های لس‌آنجلسی نظیر طپش PBC، ITN، IPN، PEN، ICC،IPN و... که اغلب با مساعدت بنگاه‌های اقتصادی دوبی حمایت می‌شدند با ساده‌ترین شیوه‌های تولید اقدام به سرگرمی‌سازی می‌کردند اما برنامه‌های تولیدی این گروه از شبکه‌های فارسی‌زبان ارزش سرگرمی‌سازی نداشت و مخاطب فارسی‌زبان برای پرکردن اوقات فراغت باز هم به سریال‌های خارجی و ایرانی رسانه ملی مراجعه می‌کرد. تنها برنامه‌های این شبکه‌ها تالک‌شوهای تک‌نفره‌ای بود که جسد این برنامه‌ها همچنان در شبکه ITN و IPN زنده مانده که برای مخاطبان محدود این شبکه‌ها عطش سرگرمی برآورده نمی‌شود. بعد از رسیدن سونامی رکود اقتصادی به دوبی، شبکه‌های متصل به جریان اقتصادی این شهر عملا از ماهواره اصلی هاتبرد حذف شدند و جریان تازه‌ای متولد شد که از نظر کارشناسان اجتماعی و رسانه مورد توجه قرار نگرفت. تا قبل از سال 2010 رسانه ملی برنده بازی سرگرمی‌سازی در قالب سریال و برنامه‌های تولیدی بود. شبکه‌های تلویزیونی لس‌آنجلسی قادر به خرید رایت برنامه‌های خارجی نبودند و برنامه‌های تولیدی آنان همچنان که اشاره شد، از کیفیت مطلوبی برخوردار نبود. نخستین شوک رسانه‌های فارسی‌زبان، شبکه فارسی وان به شمار می‌رود؛ رسانه‌ای که با هوشمندی صاحبان انگليسي‌اش در یک شرایط سیاسی حاد در سال 2009 با درک اینکه بخشی از مخاطبان ایران در قید و بند بحران سیاسی جاری نیستند، در فضایی غیر‌متعارف وارد میدان سرگرمی‌سازی شد.
تقریبا 2 جبهه فکری داخلی مخالف جریان
فارسی وان بودند؛ نخست گروهی که الگوهای داستانی فارسی وان با پخش سریال‌های درجه 2 و 3 کلمبیایی و کره‌ای را سبب مخدوش شدن ارزش‌هایی رایج در جامعه می‌دانستند و گروه دیگر روشنفکران. قصه اغلب این سریال‌ها عشقی و مبتنی بر روابط آزاد جنسی بود. نمایش عشق‌های غیر‌متعارف به زعم مخالفان گروه اول، ناهنجاری‌های اجتماعی را در شرایط اقتصادی نامطلوب بارور خواهد كرد اما چرا روشنفکران مخالف فارسی وان بودند؟ پرسش مهمی که رسانه‌های داخلی از پاسخ به آن سر باز زدند. در همان دوره نخست فارسی وان در سال‌های 2009 تا 2013 (فارسی وان وارد دوره دوم فعالیت شده است) روشنفکران عرصه سینما و تلویزیون که فعالیت رسانه‌ای داشتند، بارها در محافل عمومی و خصوصی اعلام می‌کردند سطح ذائقه مطلوب مخاطبان محصولات سینما و تلویزیون ایران، با دیدن سریال‌های نازل کره‌ای و کلمبیایی تنزل خواهد یافت. در چنین شرایطی تماشای فارسی‌وان از جانب 2 گروه فکری خاص مورد هجمه قرار می‌گرفت اما در همان جو سیاست‌زده سال 2009 رسانه ملی و سینما همه تلاش خود را به کار گرفت تا بازنده این کارزار رسانه‌ای نباشد. چندی بعد از حیات فارسی وان شبکه تلویزیونی «من و تو» متولد شد؛ شبکه‌ای که همان فرهنگ لس‌آنجلسی بر آن حاکم بود اما نسبت به سایر شبکه‌های ایرانی لس‌آنجلسی واجد ویژگی‌های حرفه‌ای‌تر بود. از همان ابتدا مشخص بود هدف اولیه صاحبان و گردانندگان بهايي‌اش در لندن قطعا سرگرمی‌سازی خواهد بود و با بودجه کلانی که در اختیار داشتند، از این امکان برخوردار شدند که برنامه‌های تولیدی باکیفیتی (فارغ از اعمال دیدگاه شخصی و محتواي مبتذل) را در پیشگاه مخاطبان قرار دهند؛ مثلا مدیران این شبکه سعی کردند با برنامه‌ای تحت عنوان من و تو پلاس خلأ برنامه‌ای نظیر پارک ملت که برگ برنده اصلی رسانه ملی برشمرده می‌شد را به صورت رسمی پرکنند. از دیگر ویژگی‌های این شبکه نورسیده در سال 2010 امکان خرید رایت برنامه‌های تلویزیونی به روز شبکه مهمی همچون هیستوری کنل، AFN و Fox بود و با امکانات گسترده‌ای امکان دوبله و پخش ایدئولوژیک‌ترین مستندهای روز دنیا را در اختیار داشتند. در مقابل شبکه مستند که با هدف پر کردن نیاز مخاطب تاسیس شده بود با اتکا به پخش مستندهای درجه چندم کهنه و قدیمی، نتوانست رقیب خوبی برای تامین ذائقه مخاطبان باشد و برنامه مستند هفت و مستند چهار که رقیب خوبی می‌توانستند برای این مستند‌ها باشند، به صورت کمرنگ و ناپیوسته از رسانه ملی پخش می‌شدند.
« من و تو» برای پرکردن باکس نمایشی خود از فرمول‌های لس‌آنجلسی استفاده می‌کرد اما شیوه‌ها و روش‌هایش بسیار متفاوت است.
پس از یک سال که از فعالیت متمرکز شبکه من و تو می‌گذشت شبکه‌های زنجیره‌ای GEM متولد شد و فعالیت خود را به صورت متمرکزتری تغییر داد و شیوه‌های نوینی را برای سرگرمی‌سازی برگزید؛ حربه رسانه‌ای که نخستین‌بار در شبکه MBC Persia آزموده شد و در جذب مخاطب موفقیت‌آمیز بود، به صورت گسترده‌تری در این شبکه عملیاتی شد. پخش سریال‌های ترکی استراتژی تازه‌ای بود برای شبکه GEM. تم و محتوای این سریال‌ها دارای کلیشه‌های خاص سریال‌های کلمبیایی و کره‌ای بود. به دلیل قرابت ریشه‌های تمدنی و شیوه غیر‌متعارف هنجارشکنی اجتماعی میل به سریال‌های ترکی به صورت روزافزون افزایش یافت. GEM غیر از دوبله سریال‌ها، در حرکتی غیر‌متعارف اقدام به دوبله فیلم‌های سینمایی می‌کرد و طبیعتا برای افزایش کیفیت بیشتر، اخیرا برنامه‌های خود را به صورت HD با کیفیت فوق‌العاده از ماهواره یاست پخش می‌کند. از سوی دیگر شبکه MBC Persia که با حمایت سعودی فعال‌تر شده، بسیاری از فیلم‌های روز دنیا را با خرید رایت ویدئویی به صورت زیرنویس پخش می‌کند. به عنوان نمونه فیلم پرطرفدار «عطش مبارزه» (HUGERR Game) به فاصله 2 ماه پس از اکران در آمریکای شمالی از این شبکه پخش شد و حجم عظیمی از فیلم‌های سینمای بدنه هالیوودی ـ که کمپانی میجر رایت تلویزیونی و ویدئویی این قبیل آثار را به موسسات خصوصی شبکه نمایش خانگی واگذار نمی‌کند ـ از طریق این شبکه با زیرنویس فارسی پخش می‌شود؛ شبکه‌ای که از بدو آغاز با پخش فیلم‌های درجه چندم هالیوودی در این عرصه، گوی رقابت را از شبکه فارسی‌زبانی که اقدام به پخش فیلم سینمایی می‌کند ربوده است و سریال‌های پربیننده‌ای نظیر آناتومی گری را با دوبله‌ای با کیفیت پخش می‌کند. یکی از ویژگی‌های شبکه MBC فارسی این است که کیفیت دوبله‌هایش نسبت به سایر شبکه‌ها متفاوت‌تر و با کیفیت‌تر است. طبیعی است در این میدان رقابت شبکه‌هایی مثل من و تو و گروه زنجیره‌ای GEM، الگویی شدند برای تولد شبکه‌های فارسی‌زبان دیگر.
اخیرا AAA family به صورت گروهی در ماهواره هاتبرد فعالیت می‌کند. در شبکه‌ای تحت عنوان AAA music با برنامه‌های ترکیبی، موسیقی زیرزمینی در ایران را حمایت می‌کند و
AAA family الگوی متفاوتی را در پیش گرفته است. برنامه‌هایش ترکیبی غیر‌متعارف از برنامه‌های شبکه‌های GEM و من و تو است. و در این وانفسا شبکه‌های فارسی وان و من و تو وارد فاز تازه‌ای از جذب مخاطب شده‌اند.
شبکه من و تو در بدو فعالیتش برای سرگرمی‌سازی، در اقدامی بی‌سابقه اقدام به پخش سریال‌های تولید شبکه‌های بریتانیا از جمله BBC کرد. سریال‌های پوآرو و خانم مارپل که اپیزودهای نخست آن از رسانه ملی پخش شده بود و البته به دلیل کج‌سلیقگی واحد تامین برنامه خارجی، ادامه پخش سریال‌های محبوب ياد شده ادامه نیافت. مارپل و پوآرو از سریال‌های پربیننده در ایران به شمار می‌روند که توسط شبکه من و تو خریداری و پخش شدند. این شبکه از خلأ پخش سریال‌های نوستالژیک در سیما بهره برده و اقدام به پخش این قبیل سریال‌ها می‌کند. در گام بعدی سریال‌های آمریکایی که رنک بالایی دارند ناگهان از شبکه من و تو سردرآوردند. قهرمانان نخستین سریال آمریکایی باکیفیتی به شمار می‌رود که توسط این شبکه پخش شد و همین اتفاق سبب شد که شبکه
فارسی وان در رویکردی متفاوت اقدام به خرید سریال‌های آمریکایی کند و فارسی وان نیز وارد دوره تازه‌ای شد. سریال‌هایی نظیر خانواده مدرن، یقه سفید و سریال با کیفیت کره‌ای نظیر ملکه سوندوک که در آمریکا یکی از پر بیننده‌ترین سریال‌های کره‌ای بوده از این شبکه هم‌اکنون در حال پخش هستند. در صورتی که ذائقه‌آفرینی نسبت به سریال‌های کره‌ای را رسانه ملی مسبب بود اما از این ظرفیت برای جذب مخاطب حداکثر بهره وری را نکرد و به دلیل انتقادات بدون پشتوانه رسانه‌های مغرض، پخش سریال‌های مطلوب کره‌ای به صورت روندی پیوسته در رسانه ملی ادامه نیافت. با این اوصاف بازار رقابتی خاصی میان شبکه فارسی وان،
AAA family،MBC PERSIA، شبکه من و تو جاری است و مخاطب رسانه‌های فارسی وان مجموعه‌هایی از انتخاب‌های متفاوت را در پیشگاه خود می‌بیند. به نظر می‌رسد در رقابت رسانه‌ای زمین را به حریف مقابل واگذار کرده‌ایم و بازنده میدان رسانه‌ای مذکور شده‌ایم اما مسؤولان محترم به روی خود نمی‌آورند و در اظهارنظرهای گهگاه غیر‌منطقی اصرار دارند بازدید از رسانه ملی توسط توده‌های عمومی جامعه را غیر‌منتظره جلوه دهند. تا زمانی که خودستایی در عملکرد رسانه‌ای جاری است، قطعا بازنده میدان رقابت خواهیم بود. آیا تنها با اتکا به مجموعه هوش سیاه که کپی دست چندم سریال فرار از زندان است، می‌توانیم با اعتماد به نفس رسانه ملی را پیروز میدان رقابتی با شبکه فارسی‌زبان بدانیم؟ چرا همان نمونه اصلی را پخش نمی‌کنیم؟ سریال فرار از زندان یکی از سریال‌های پرفروش شبکه نمایش خانگی بوده است، پخش این سریال خارجی که سیستم قضایی و امنیتی ایالات متحده را مورد پرسش قرار می‌دهد چه اشکال و ایرادی می‌تواند داشته باشد.آیا باید دلخوش به تنها سریال پربیننده پایتخت باشیم؟کل سال 365 روز است و پایتخت 15 شب توانست مخاطب را پای رسانه ملی بنشاند، سایر روزهای سال برای پرکردن اوقات فراغت مخاطبان رسانه ملی چه اتفاقی می‌افتد؟
نخستین عیب تکنیکی و تاکتیکی رسانه ملی این است که به این مهم واقف نیست که تولیدات داخلی معمولا تک ژانری هستند. به عبارت دیگر مخاطب رسانه ملی نمی‌تواند گوناگونی و تفاوت خاص را در تولیدات داخلی جست‌‌وجو کند. اینجاست که ضرورت پخش سریال‌های خارجی مطلوب با تنوع ژانری برای رسانه ملی ضرورتی خاص برشمرده می‌شود. به عنوان نمونه رسانه ملی در ایام نوروز پخش سریال «هیچکاک تقدیم می‌کند» را در دستور کار قرار داد که با استقبال گسترده مخاطبان مواجه شد اما پخش این سریال آنچنان دوام نمی‌آورد و محدود به ایام نوروز می‌شود؛ با اینکه سریال پرطرفداری به شمار می‌رود و به محض اطلاع، شبکه‌های فارسی‌زبان دنباله این سریال را خریداری و پخش خواهند کرد.