نگاه

نگاهی به نخستین ساخته‌ مهرشاد کارخانی مخاطبان بی‌گناه من داستان فیلم «گناه من» از این قرار است که یک دزد (حمید گودرزی) به طور تصادفی دختری (نیوشا ضیغمی) که «همین‌طوری» می‌خواهد خودکشی کند را در یک روز خیلی خیلی بارانی از روی ریل راه‌آهن نجات می‌دهد. (به دلالت‌های راه‌‌آهن و باران خیلی دقت کنید. احتمالا نظر کارگردان این است که این دو مثل ریل را‌ه‌آهن موازی‌اند و باران هم برای تلطيف روحیه‌ بینندگان بدک نیست!). بعد از آن دختر عاشق آقا دزده می‌شود اما دزد باشخصیت از ارتباط با خانم جوان طفره می‌رود و از او می‌خواهد به ازدواج فکر نکند. تا آنجا که در یک کشف و شهود می‌فهمیم که آقا دزده در حقیقت قاتل پدر دختر خانم است. (اما عجیب است که حدود 20 سالی که از آن موضوع گذشته آقا دزده عجیب خوب مانده است. حتی مدل موهایش هم عوض نشده، فقط در آن زمان کمی سیاه و سفید! بوده ‌است). به این ترتیب این دو که شاید می‌توانستند زندگی پرباری داشته باشند به هم نمی‌رسند. این داستان ساده‌ فیلم «گناه من» است؛ نخستین کار مهرشاد کارخانی. فیلم «گناه من» ضعف‌هایی عمده و ابتدایی دارد. این ضعف‌ها را می‌توان از دو نظر بررسی کرد؛ یکی مشکلات ساختاری فیلم و دیگری مشکلات داستانی آن. بنده قصد نقد فیلم را ندارم اما سوالاتی ذهنم را درگیر کرده است. ضعف‌های ساختاری فیلم باران،‌ شخصیت اصلی فیلم است و بنا به همین علت در قسمت‌های زیادی از فیلم باران می‌بارد. حالا که آقای کارگردان قرار است از بارش باران به‌مثابه یک کاراکتر در فیلم استفاده کند، آیا بهتر نبود در بارش‌های مصنوعی باران کمی دقت می‌شد؟ آیا بهتر نبود باران کمی یکنواخت‌تر باریده می‌شد تا حداقل کمی از تصنع بارش باران کم شود و بیننده را آزار ندهد؟ آیا آقای کارگردان که اتفاقا زمانی عکاس هم بوده‌اند نباید دقت بیشتری می‌کردند و مثلا زمانی که باران می‌آید همه جا باران بیاید و نه فقط در محدوده‌ بازی بازیگران؟ (در سکانسی از فیلم که در یک کوچه گرفته شده، باران می‌بارد اما وقتی دوربین ته کوچه را نشان می‌دهد، می‌بینیم که آنجا خشک است). بازیگران اصلی فیلم، حمید گودرزی و نیوشا ضیغمی بر چه اساسی انتخاب شده‌اند؟ آیا جز این است که هیچ عامل دیگری در انتخابشان نقش نداشته جز ظاهر تماشاگرپسندشان؟ اگر غیر این است آیا نمی‌شد بازیگر مسن‌تری نقش گودرزی را بازی می‌کرد که حداقل وقتی بیننده می‌فهمد که این فرد حدود 20 سال قبل پدر باران را کشته، ولی ظاهرش هیچ تفاوتی نکرده، خنده‌اش نگیرد؟ یا اینکه نمی‌شد گریم بهتری روی چهره‌ گودرزی انجام می‌شد؟ انتخاب ضعیف بازیگر در انتخاب بازیگر مثلا افغانی هم نمود دارد. خوب بود بازیگری که این نقش را بازی می‌کند حداقل کمی تمرین می‌کرد تا لهجه‌ خنده‌داری نداشته باشد. در یک سکانس دیگر و در جایی که گودرزی به در خانه‌ای رفته که قبلا در آنجا پدر باران (نیوشا ضیغمی) را کشته، تصویر یکی از عوامل فیلم روی اتومبیل وی افتاده است که خیلی بعید است این تصویر در هیچ مرحله‌ای از مراحل متعدد تولید فیلم دیده نشده باشد. در سکانس دیگری وقتی حمید گودرزی، دختر را از روی ریل راه‌آهن نجات می‌دهد، مجبور می‌شود او را پرت کند که این پرت کردن که در فیلم به صورت افتادن خیلی آهسته‌ای صورت می‌گیرد در ادامه پارگی خیلی بزرگی روی پیراهن باران ایجاد کرده است که بیننده را واقعا مبهوت می‌کند. تصادف صحنه‌ آخر فیلم هم از شاهکارهای فیلمسازی است. دو دزد روی ریل راه‌آهن با هم درگیر می‌شوند و یکی فرار کرده و هنگام فرار با یک اتومبیل تصادف می‌کند. در فیلم به وضوح می‌بینیم که اتومبیل به آرامی به پای بازیگر می‌زند و او نیز خیلی آرام به زمین می‌افتد و حتی در یک سکانس دیگر او را مشغول ناله به خاطر تصادف می‌بینیم ولی چند ثانیه‌ بعد و در یک سکانس دیگر، وی به خاطر ضربه‌ مغزی ناشی از تصادف فوت کرده است. ضعف‌های داستانی فیلم معلوم نیست چرا باران در جریان یک دگرگونی روحی می‌خواسته خودکشی کند. آیا بهتر نبود دو شخصیت اصلی فیلم اینقدر سطحی با هم ملاقات نمی‌کردند؟ وقتی نویسندگان تصمیم گرفتند که به دلایلی بارش باران در فیلم موکد شود، آیا بهتر نبود این تاکید معنادار صورت می‌گرفت نه به صرف اینکه چون شخصیت زن فیلم اسمش باران است پس اگر در تمام فیلم باران بیاید فیلم هنری‌تر می‌شود؟ ضعف دیالوگ‌ها که ضعف بیشتر فیلم‌های سینمای ما است گریبان این فیلم را نیز گرفته. در فیلم‌های خوب می‌بینیم که شخصیت‌ها حرف‌هایی می‌زنند که فهم فیلم در گرو توجه به تک‌تک کلمات آنان است ولی در این فیلم‌ کلمات بی‌هدف و سرگردان و بدون هیچ برنامه‌ای بر زبان شخصیت‌ها جاری می‌شود. نمونه‌ای از دیالوگ‌ها: - چرا می‌خواستی خوتو بکشی؟ - خداحافظ. - خداحافظ. یا در جای دیگر: - یعنی الان با رامین نیستی؟ - نه الان با مامانمم. کارگردان فیلم باید جوابگو باشد که آیا بیننده سرخورده نمی‌شود و عطای فیلم‌های ایرانی را به لقایش نمی‌بخشد؟آیا این فیلم‌ها اهانتی به سینمای ایران نیست؟ البته امیدواریم که چنین نباشد و بعد از این، کارهای بهتری را از آقای کارخانی ببینیم مثل ساخته دومش یعنی «ریسمان ‌باز».