یحـیـی اهــری: صعود در شرایط بحرانی برای ما حاصل شد که ارزش کار ملي‌پوشان را 2 چندان می‌کند اما تداوم این افتخارات، برای دوستداران فوتبال ایران اهمیتی به مراتب بیشتر دارد که با توجه به بحران فعلی، دست‌نیافتنی به نظر می‌رسد و علل متعدد دارد كه اینجا به برخي از آنها نگاهی گذرا می‌اندازیم.
1 - معدل سنی تیم‌ملی بالای 30 سال است و جام‌جهانی آخرین حضور این نسل می‌تواند باشد (بدون حتی یک فوق‌ستاره).
2-بازیکنان جوان و جایگزین در لیگ فعلی و در این سطح به تعداد انگشتان 2 دست نمی‌رسند که حکایت از توقف روند زایش ستارگان جدید دارد و دلیل اصلی افت کیفی لیگ ایران نیز همین است.
3- خاستگاه اولیه و رشد و نمو ستارگان در کشورهایی نظیر ایران و حتی برزیل، فوتبال آماتوری، خودجوش و غریزی است که با توسعه شهری امکانات سخت‌افزاری اصلی خود، فوتبال محلی (زمین‌های رها شده پیرامون شهری) و فوتبال خیابانی (پدیده ترافیک) را از دست داده است و هیچ برنامه جایگزین برای آن ندارد.
4 - فوتبال ما در مرحله‌گذار به فوتبال حرفه‌ای بسر می‌برد. فوتبال حرفه‌ای به دغدغه اصلی فدراسیون تبدیل شده و فوتبال آماتوری ـ پایگاه اصلی سازندگی فوتبال ما ـ به‌طور کامل از چرخه برنامه‌های فدراسیون حذف شده و مسؤولیت را از خود سلب کرده است.
5 – در بهترین حالت و در تقلید از برخی کشورها مثل فرانسه، فدراسیون مجوز مدارس فوتبال صادر کرده یا سعی دارد باشگاه‌ها را موظف به داشتن تیم‌های پایه، برای تربیت بازیکن کند تا جایگزین روش طبیعی و سنتی پرورش بازیکنان شود، اولا در کشور‌های اروپایی و برنامه‌محور نظیر فرانسه این برنامه به‌طور مقطعی و معطوف به هدفی مشخص (آمادگی برای سال 98 و میزبانی فرانسه) تدوین شد اما طبق معمول برنامه طولانی‌مدت (20 ساله)، جامع و همه‌جانبه از ایجاد امکانات سخت‌افزاری تا تربیت مربی و..... را شامل می‌شد که هیچ شباهتی به برنامه مدارس ما ندارد، ثانیا اجبار باشگاه‌ها به داشتن تیم‌های پایه نیز عملی نیست چون مستلزم هزینه‌های بی‌بازگشت بوده و در ابتدای راه حرفه‌ای شدن باری اضافی بوده و باشگاه را از توسعه باز خواهد داشت و مهم‌تر اینکه پرورش بازیکن نیازمند تفکر و فرهنگ خاصی است و هر باشگاهی قادر به انجام آن نیست مثلا در سراسر اروپا با آن همه باشگاه حرفه‌ای تعداد باشگاه‌هایی که از سابقه و فرهنگ بازیکن‌سازی برخوردار و موفقند به 20 باشگاه نمی‌رسد و معروف‌ترین آنها آژاکس، بارسلونا و منچستر هستند حتی در خود ایران فقط از چند باشگاه دولتی و قدیمی مثل راه‌آهن، بانک ملی و... می‌توان نام برد که در این کار سابقه دارند.
6 – برنامه‌هایی مثل آسیا ویژن نیز با هدف ترویج فوتبال در آسیا تدوین شده و با این همه محبوبیت فوتبال در ایران، گرهی از کار ما نمی‌گشاید. البته برای بازسازی سازندگی فوتبال ایران راهکارهای مشخص و متناسب با فوتبال ما می‌توان ارائه داد که خود مطلبی جداگانه می‌طلبد و به‌طور کلی فدراسیون با قبول مسؤولیت در این زمینه و هماهنگی با سایر ارگان‌های دولتی و عمومی و با داشتن برنامه‌ای عملی می‌تواند از هم‌اکنون گام‌های اولیه و مهمی را بردارد. به خاطر داشته باشید برای توصیف شرایط بحرانی و بویژه نگرانی از آینده تیم‌ملی ایران ما فقط بر روند توقف ستاره‌سازی در فوتبال ایران تاکید کردیم وگرنه برای آینده نگران‌کننده فوتبال ملی ایران، شاید ده‌ها دلیل بتوان ردیف کرد. البته متولیان امر اساسا منکر وجود بحران هستند و این انکار نه نشانه عدم وجود بحران بلکه نشان از عدم آگاهی و خود دلیل محکمی بر وجود بحران است که حتی آگاهی اولیه و اجمالی به آن پیدا نکرده‌ایم. مهم‌ترین علت را باید در فقدان پشتوانه فکری منسجم برای برون‌رفت از بحران و عدم شناخت فوتبال ایران جست و فقدان تفکر را به عنوان نمونه در راه‌حل کمی (کاهش تعداد تیم‌های لیگ) به منظور افزایش سطح کیفی فوتبال به‌عینه می‌توان دید.