۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۰:۲۰
مروری بر زندگی و آثار نادر ابراهیمی

مرام عاشقانه یک نویسنده آرام

نادر ابراهیمی 14 فروردین‌ماه سال 1315 در تهران به‌دنیا آمد. پس از کسب دیپلم ادبی وارد دانشکده‌ حقوق شد اما تحصیلاتش را در این دانشکده نیمه‌تمام گذاشت و در رشته‌ زبان و ادبیات انگلیسی لیسانس گرفت. ابراهیمی در سال 1342 نخستین کتاب خود را با عنوان «خانه‌ای برای شب» به چاپ رساند. از او علاوه بر مقاله‌های تحقیقی و نقد، بیش از یکصد کتاب در قالب رمان، داستان بلند و کوتاه، کتاب کودک و نوجوان، نمایشنامه، فیلمنامه و پژوهش در زمینه‌های گوناگون منتشر شده است. نادر ابراهیمی جایزه‌ نخست براتیسلاوا، جایزه‌ نخست تعلیم و ‌تربیت یونسکو، جایزه‌ کتاب برگزیده‌ سال ایران و چندین جایزه‌ دیگر را دریافت کرده‌ است، همچنین عنوان «نویسنده‌ برگزیده‌ ادبیات داستانی 20 سال بعد از انقلاب» را به‌خاطر داستان بلند و 7 جلدی «آتش، بدون دود» به‌دست آورده‌ است. او علاوه بر نوشتن رمان و داستان کوتاه، چندین فیلم مستند و سینمایی و همچنین 2 مجموعه‌ تلویزیونی را نوشته و کارگردانی کرده و آهنگ‌ها و ‌ترانه‌هایی برای آنها ساخته‌ است. به گزارش تبیان، کمک‌کارگری تعمیرگاه سیار در‌ ترکمن‌صحرا، کارگری چاپخانه، حسابداری و تحویلداری بانک، صفحه‌بندی روزنامه و مجله و کارهای چاپی دیگر، مترجمی و ویراستاری، ایران‌شناسی عملی و چاپ مقاله‌های ایران‌شناختی، فیلمسازی مستند و سینمایی، مصور کردن کتاب‌های کودکان، مدیریت یک کتابفروشی، نقاشی روی روسری و لباس و تدریس در دانشگاه‌ها نیز از دیگر شغل‌هایی است که نادر ابراهیمی علاوه بر نویسندگی، تجربه کرده و آنها را در 2 کتاب «ابن‌مشغله» و «ابوالمشاغل» تشریح کرده است. نادر ابراهیمی روز 16 خردادماه سال 1387 پس از چندین سال دست و پنجه نرم کردن با بیماری درگذشت و پیکرش در بهشت زهرا(س) به خاک سپرده شد.
گذری از کوی کتاب‌های نادر ابراهیمی
نادر ابراهیمی نوشتن را از 16 سالگی آغاز کرد و نخستین کتاب خود را با عنوان «خانه‌ای برای شب» به ‌چاپ رساند. «مجموعه داستان‌های کوتاه نادر ابراهیمی» در انتشارات امیرکبیر سال 1372 منتشر شد. این مجموعه دیگر تجدیدچاپ نشد اما 2سال پیش انتشارات روزبهان که اکثر کارهای ابراهیمی را منتشر می‌کند، این مجموعه را همراه با مجموعه‌های دیگر این نویسنده که در سال‌های پیش از انقلاب چاپ شده بودند به علاقه‌مندان عرضه کرد. این
6 کتاب حاصل نخستین سال‌های کار ابراهیمی به عنوان نویسنده‌اند. تاریخ چاپ اول اولین مجموعه 1341 و چاپ چهارم آخرین مجموعه 1357 است. «بار دیگر شهری که دوست می‌داشتم» در حد فاصل مجموعه دوم و سوم منتشر شده است. ابراهیمی نه‌تنها نثری شاعرانه دارد بلکه اصولا مضمون داستان‌هایش نیز شاعرانه و حتی گاه کاملا سوررئال و نمادپردازانه است. به طور نمونه «خانه‌ای برای شب» داستان ماهیگیر پیری‌ است که به دنبال تاریکی و سرمای شب‌های زمستان به هر چه فانوس لعنت می‌فرستد و بر آن می‌شود که به شکار خورشید برود و برای آن تور پهن کند! «پیاده‌روها از هم جدا هستند» داستان انتظار زن و مردی است که در چهارراه به انتظار کسی ایستاده‌اند و گرگ‌هایی که به سمت شهر می‌آیند و زن و مرد به چندین نفر– که خود واضحا نماد هستند- راه نشان می‌دهند و همچنان به انتظارند و عاقبت درمی‌یابند که این همه سال منتظر هم بوده‌اند!
«در خمیره بد» داستان مردی است که همه عمر در هراس از آمدن دزد است و دزد شبی می‌آید و او با دزد به بازی نقطه خط می‌نشیند و سال‌ها می‌گذرد چنانکه به اسکلتی تبدیل می‌شوند و هر یک گرم ساختن خانه‌های خط خطی! و بازی همچنان ادامه دارد و...!
«پاسخ‌ناپذیر» داستان مردی است که اصرار دارد به جهنم برود و بر آن است که جهنم رفتن کاری بسیار دشوار است و دلایل خود را نیز البته دارد!
«آرش در قلمرو‌ تردید» حکایت آرشی امروزی است که تیر و کمان کودکانه‌ای به دستش می‌دهند تا از فراز دماوند رسالت تاریخی خود را انجام دهد و ایران را از دست دشمنان برهاند! و آرش در کمرکش کوه درمی‌یابد که حتی نمی‌داند به کدام سو باید تیر بیفکند، کمان را بر سر زانو می‌شکند و گریان در دل کوه گم می‌شود!
«بار دیگر شهری که دوست می‌داشتم» به نظر بسیاری از درخشان‌ترین کتاب‌های ابراهیمی است. این کتاب در سال 1345 به چاپ اول و تا سال 1380 به چاپ دوازدهم رسید! این داستان نسبتا کوتاه و با فضایی کاملا سیال و بی‌زمان پیش می‌رود. نویسنده به جهت اینکه تقطیع زمانی سبب سردرگم شدن خواننده نشود
3 زمان موجود در داستان (گذشته دور، گذشته نزدیک و حال) را نشان داده است.
«یک عاشقانه آرام» داستانی بلندتر با همان حس و حال است. این داستان با پرش‌های زمانی نیست و داستان جز در بعضی یادآوری‌ها زمانی خطی دارد. فضا کماکان عاشقانه است اما سیاست هم رنگ و بویی ندارد!
«چهل نامه کوتاه به همسرم» واگویه‌های ابراهیمی ‌است با همسرش. چهل واگویه که گاه در 5-4 سطر تمام می‌شوند. این عشق در لابه‌لای واژگان همه آثار ابراهیمی فریاد می‌زند. ابراهیمی صادقانه و پرشور از عشقش سخن می‌گوید و گاه صراحتش با روحیه محافظه‌کار ایرانی تقابل می‌یابد.
«آتش، بدون دود» رمان بلندی‌ است اثر نادر ابراهیمی که در 7 جلد منتشر شده و نویسنده در آن پس از اشاره به زیبایی‌های‌ ترکمن‌صحرا در 3 جلد اول در 4 جلد بعد به شیوه‌ای داستانی- تاریخی به بیان مبارزات انقلابی معاصر پرداخته است.
نادر ابراهیمی برای ساخته و پرداخته کردن «آتش، بدون دود» بیش از 30 سال- یعنی نیمی از عمرش- را صرف کرده است. سریالی نیز با همین نام و توسط خود نادر ابراهیمی ساخته شده است. جلد اول کتاب «گالان و سولماز»، جلد دوم «درخت مقدس»، جلد سوم «اتحاد بزرگ»، جلد چهارم «واقعیت‌های پرخون»، جلد پنجم «حرکت از نو»، جلد ششم «تو هرگز از حرکت باز نخواهی ایستاد» و جلد هفتم «هر سرانجام آغازیست» است.
«ابوالمشاغل» و «ابن‌مشغله» نیز اتوبیوگرافی‌هایی است که تلاش نویسنده را برای امرار معاش در میانه این روزگار سخت و با وجود همه دلمشغولی‌های ادبی- هنری اجتماعی‌اش فراروی می‌نهد.
«حکایت آن اژدها» مجموعه داستان‌هایی کوتاه و شعرگونه است که نویسنده در آنها دست به تجربه‌هایی جدید زده است. در حقیقت می‌توان این مجموعه را امتداد آن دسته از آثار ابراهیمی که در منتخب داستان‌های کوتاهش چاپ شده‌اند، دانست؛ داستان‌هایی کاملا شاعرانه با پرداخت‌هایی گاه کاملا غریب و گاه کاملا ساده! و فضایی تقریبا سوررئال که با بهره‌گیری از شیوه جریان سیال ذهن نوشته شده است. «تکثیر تاسف‌انگیز پدربزرگ» داستانی با پیچیدگی‌های دلپذیر است. اسم یکی از کاراکترهای داستان نادر ابراهیمی است و نام برادرش (‌بورخس)! از آن طرف پدربزرگشان طی داستان به موجودی مکانیکی بدل می‌شود و سپس تکثیر می‌شود! این داستان کاملا نمادین است و فریاد اصلی‌اش بر سر مدرنیته‌ای است که آوارگون طبیعت، احساس و عشق را نابود می‌کند.
«انسان، جنایت و احتمال» تجدیدچاپ دیگری است از آثار قدیمی نویسنده. باز هم نادرابراهیمی به مقولات عمیق زندگی بشر پرداخته و دیگر بار چیزی که می‌خواهد بگوید بر همه چیز در روایتش می‌چربد. بحث محوری کتاب بر عدم ثبات و نیز تغییر واقعیت و حتی شاید حقیقت با توجه به زاویه دید بیننده است و اینکه گاه دروغ‌ها همانقدر راستند که راست‌ها، دروغ!
«رونوشت، بدون اصل» روایتی متفاوت از مفهوم زندگی و مرگ، جنگ، توهم، عشق، مبارزه، وطن‌خواهی و سکوت است. کتاب شامل 7 داستان است که هر کدام موضوعی متفاوت دارند. به موضوع هر داستان از زاویه دیگری نگاه و تعریف شده است. «سه دیدار با مردی که از فراسوی باور ما می‌آمد» 253 صفحه دارد و دارای 10 بخش است. بخش اول حالتی توصیفی دارد و در قالب داستانی نمی‌گنجد. سخن از ورود مردی است که از دریا برآمده و یکراست به منزل راوی می‌آید و در پی آن مریدی راوی مشخص و تعریف و تمجیدهای از خود مطرح می‌شود. در بخش دوم، داستان به دوران نوجوانی امام برمی‌گردد و در آنجا شخصیت‌هایی چون صاحبه‌بانو عمه امام و حاج‌آقا مرتضی برادر امام... مطرح می‌شوند. سومین بخش به دیدار سوم مربوط می‌شود. در آنجا حضرت امام در دوران جوانی بسر می‌برند و با مدرس آشنا می‌شوند. بخش‌های بعدی به ‌ترتیب دنباله این 3 دیدار یا 3 بخش هستند. بخش چهارم دنباله بخش اول، بخش پنجم دنباله بخش دوم و... و به همین‌ ترتیب بخش هفتم دنباله بخش چهارم و تا آخر است. نویسنده در آخرین بخش دیدارها را در هم می‌آمیزد. نادر ابراهیمى در کتاب «صوفیانه‌ها و عارفانه‌ها» با ارائه تاریخ تحلیلى 5‏ هزار سال ادبیات داستانى ایران از آغاز تصوف تا حمله غزنوی‏ها و 200 نمونه منتخب و تحلیل و مقایسه آنها، مساله الگوبردارى از داستان‌هاى ایرانى را بررسى ‏مى‏کند.
ارسال نظر
captcha
پربیننده