گروه سیاسی: رفتار آمریکا در قبال برگزيده انتخابات ایران چگونه خواهد بود؟ این مهمترین موضوعی است که اکنون مورد توجه همه تحلیلگران و رسانههای 2 کشور قرار گرفته است. اظهارات انتخاباتی حسن روحانی از یک سو و روند مذاکرات ایران با 1+5 از سوی دیگر، موجب شده بسیاری در 2 کشور نسبت به ایجاد یک مفاهمه میان طرفین امیدوار باشند. مشارکت حداکثری در انتخابات ایران نیز سبب شده جمهوری اسلامی ایران با پشتوانه مردمی به دور جدید مذاکرات قدم بگذارد. در چنین شرایطی ایالات متحده آمریکا با چه رویکردی نسبت به این موضوع رفتار میکند؟ روزنامه آمریکایی لسآنجلس تایمز در مقالهای بخشهایی از راهبرد آتی دولت آمریکا در قبال ایران – بویژه برنامه هستهای- را که البته هنوز در دست بررسی است، شرح داده. در این مقاله که به قلم دیویل مک مانوس نوشته شده و در تاریخ 2 تیر 1392 منتشر شده، به اوباما توصیه شده است به روحانی کمک کند. در ابتدای این مقاله آمده است: به سختی میتوان فهمید حسن روحانی، رئیسجمهور منتخب ایران تا چه حد میانه رو خواهد بود اما راههایی برای آمریکا وجود دارد که به او (روحانی) کمک کند به پیمانی هستهای دست یابد. حسن روحانی قول داده مناسبات و پیوندهای ایران با جهان را بهبود بخشد و هدف خود را تلاش برای کاهش تحریمهای غرب علیه ایران در رابطه با برنامه هستهای مورد اختلاف این کشور، اعلام کرده است. ما هنوز نمیدانیم حسن روحانی، پیروز غیرمنتظره انتخابات ریاست جمهوری ایران، شخصیتی اصلاحطلب یا صرفاً نماینده دیگری برای دستگاه روحانیون ایران خواهد بود. روحانی تا 4 آگوست (13 مرداد 92) سوگند نخواهد خورد و کار رسمی دولتش آغاز نخواهد شد. در ادامه نوشته لسآنجلستایمز آمده است: باید در نظر داشت که روحانی یک «دموکرات» نیست. او چندین دهه مستقیماً برای رهبر عالي سازشناپذیر و مصمم ایران، یعنی آیتالله علی خامنهای، کار کرده است و اگر قرار است پیمان هستهای امضا شود، [آیتالله] خامنهای اهمیت دارد نه روحانی. با این وجود، به نفع آمریکا و همه کشورهای دیگر است که به روحانی فرصت کافی داده شود. این احتمال وجود دارد كه پس از سالها تحریمهای اقتصادی هرچه خشنتر، حتی [آیتالله] خامنهای هم آماده فکر کردن به مصالحه باشد. در هر صورت روحانی در تبلیغات انتخاباتیاش به همین نوع مصالحه یا سازش هستهای اشاره میکرد و با این وجود، آیتالله خامنهای با نامزدی وی در انتخابات ریاستجمهوری و پیروزی نهاییاش، مخالفت نکرد.
5 پیشنهاد به اوباما
این روزنامه در ادامه 5 پیشنهاد به اوباما ارائه کرده تا در قبال ایران و موضوع هستهای بهکار گیرد. به گزارش ایران هستهای، نخستین پیشنهاد این روزنامه میگوید تحریمهایی که هماکنون علیه ایران برقرار است را نگه دارد اما مانع تصویب تحریمهای جدید علیه ایران توسط کنگره آمریکا شود. اوباما و دستیارانش بر این عقیدهاند تحریمها به روحانی کمک کرد در انتخابات ایران پیروز شود. با این وجود، مجلس نمایندگان آمریکا در حال بررسی لایحه تحریمهای جدید علیه ایران است که اگر به تصویب برسد، عملاً مابقی صادرات نفتی ایران را نیز بلوکه خواهد کرد. اگر چنین شود، بسیاری در ایران تصور خواهند کرد آمریکا درصدد تضعیف روحانی برآمده است. این مساله حتی ممکن است سایر کشورهایی را که تاکنون از تحریمهای ایران حمایت میکردهاند (از آمریکا) بیگانه و ناخشنود کند. چارلز کاپچان، مقام دولت بیل کلینتون که اکنون عضو شورای روابط خارجی آمریکاست، درباره تصویب تحریمهای جدید علیه ایران در کنگره آمریکا گفت: این «برهم زننده معامله [با ایران] تلقی خواهد شد».
پیشنهاد دوم: دولت اوباما باید درباره اعمال تحریمهای جدید که قرار است از اول جولاي به اجرا گذاشته شود و شامل تحریم تجهیزات و قطعات برای صنعت خودروسازی ایران است، به کندی عمل کند و هیچ تعجیلی در اینباره نداشته باشد. توماس پیکرینگ، نماینده سابق آمریکا در سازمان ملل در اینباره گفت: «اگر بتوان گفتوگوها [با ایران] را از سر گرفت، ما باید تحریمهای جدید را مدتی به تعویق بیندازیم، زیرا ما بعداً [در صورت شکست گفتوگوها] هر موقع که بخواهیم میتوانیم این تحریمها را بموقع به اجرا بگذاریم. یکی از مقامات ارشد آمریکایی که خواست نامش فاش نشود نیز گفت، این تاکتیک [تعویق اعمال تحریمهای جدید] در دست بررسی است. وی افزود: «ما به حرکات ایران نگاه میکنیم و سپس براساس آن عمل میکنیم».
پیشنهاد سوم: آمریکا باید پیمان موقتی را که روی میز گذاشته، برای ایران شیرینتر کند. درماه فوریه، آمریکا و متحدانش پیشنهاد دادند، اگر ایران غنیسازی اورانیوم تا سطح 20 درصد را متوقف کند، بخشی از تحریمهای فرعی و جزئی را لغو خواهند کرد. از سوی دیگر، ایرانیان گفتند ما فقط موقعی تعلیق غنیسازی را بررسی خواهیم کرد که همه تحریمها ملغی شود. شاید حد وسطی برای این معامله وجود داشته باشد. همان مقام ارشد آمریکایی که نامش را نیاوردهایم، گفت: «اگر ایران بیاید و بگوید، ما تمایل داریم فلان کار را در ازای بهمان کار [امتیاز] انجام دهیم، آنگاه ما [آمریکا] نیز آماده گفتوگو خواهیم بود».
پیشنهاد چهارم: آمریکا بهتر است معاملهای فراگیرتر ورای پیمان موقت هستهای که اکنون روی میز است، ارائه کند. دنیس راس، دستیار سابق اوباما گفت: مشکلی که با رویکرد تدریجی، برای هر دو طرف وجود دارد این است که آنچه که ما از آنان میخواهیم انجام دهند، برطرف کننده نگرانیهای اصولی آنان نیست. آنچه ما [آمریکا] از پیمان موقت به دست میآوریم هرگز برای ما کافی نیست و هرگز برای آنان نیز کافی نخواهد بود. از همین رو دنیس راس پیشنهاد داده باراک اوباما پیشنویس توافقنامهای جامع [اعم از موضوع هستهای و...] را براي مقامات ایرانی بفرستد و از آنان دعوت کند درباره این توافقنامه فراگیر [با آمریکا] مذاکره کنند و آن را مبدأ گفتوگوها قرار دهند.
پیشنهاد پنجم: آمریکا باید پیشنهاد مذاکرات مستقیم رو در رو با ایران را بار دیگر مطرح کند. حتی اگر ایرانیان مصر باشند که این مذاکرات به شکل مخفیانه انجام شود، آمریکا باید آن را بپذیرد. گری سیمور، یکی دیگر از دستیاران سابق اوباما گفت: «هر معامله حقیقی باید مستقیماً میان آمریکا و ایران منعقد شود». وی افزود: بهترین راه برای آزمایش این مطلب که آیا روحانی واقعاً مسیر متفاوتی را در پیش خواهد گرفت این است که از وی برای گفتوگوهای دوجانبه دعوت کنیم. ایرانیان [مقامات ایرانی] این نوع گفتوگوها
[رو در رو با آمریکا] را تاکنون همواره رد کردهاند.
در ادامه این مقاله، به اظهارات اوباما و دستیارانش که گفتهاند هیچ امتیاز پیشدستانهای به ایران برای بازگرداندن آن به پای میز مذاکرات اعطا نخواهند کرد، اشاره شده و آمده است: یکی از مقامات دولت آمریکا گفت: «ما به اعمال [نه صرفاً گفتار] ایران توجه داریم اما هنوز هیچ حرکتی از سوی ایران مشاهده نکردهایم». وی افزود: ایران هنوز هیچ کاری غیر از برگزاری انتخابات انجام نداده است. در عین حال اوباما اشاره کرده میخواهد روحانی را هرچه زودتر مورد آزمایش قرار دهد. مذاکرهکنندگان هستهای آمریکا، روسیه، چین و اتحادیه اروپا قرار است ماه جولاي در بروکسل گردهم آیند و ایران را بلافاصله پس از آغاز بهکار دولت روحانی، برای یک دور دیگر از مذاکرات دعوت کنند. یکی از نشانههایی که کشورهای مذاکرهکننده با ایران به دنبال آن هستند این است که آیا روحانی، مذاکرهکننده ارشد هستهای کنونی ایران یعنی سعید جلیلی را که در انتخابات ریاستجمهوری از وی شکست خورد، عوض خواهد کرد یا نه؟
این مقاله در نهایت خاطرنشان کرده است: یکی از قولهای انتخاباتی روحانی این بوده که برای برطرف کردن بنبست هستهای با غرب تلاش کند. روحانی، به عنوان یکی از اعضای مؤسس تشکیلات حکومتی روحانیان در ایران، قادر است خود را به عنوان شخصیتی عملگرا یا مصلحتگرا معرفی کند که برای استحکام بخشیدن به رژیم اسلامی در ایران تلاش میکند و هدف او ساقط کردن نظام نیست. جالب اینجاست که اگر وی چنین کند، احتمال موفقیت او از یک شخصیت اصیل اصلاحطلب در ایران، به مراتب بیشتر خواهد بود [زیرا در این صورت، روحانی با نظام حکومتی ایران، سازگارتر از اصلاحطلبان خواهد بود]. اگر دولت اوباما میخواهد به روحانی شانسی برای موفقیت دهد، لزومی ندارد به شکل شتابزده تحریمها را لغو کند یا تمام فروشگاه را در اختیار او بگذارد [امتیازات فراوانی به او بدهد]، بلکه دولت آمریکا نیاز دارد هدف خود را نتیجه «برد- برد» قرار دهد. در عین حال با توجه به چندین دهه سوءظن و نبود اعتماد میان طرفین، قانع کردن سیاستمداران در واشنگتن [به تعامل با ایران] به همان میزان قانع کردن سیاستمداران در تهران، دشوار خواهد بود.