محمد رضا پورصباغتعابیر فرامتنی غلط سیاسی از فیلم شما شده برای همین بود که 2 سال پشت خط اکران مانده بودید، می‌خواستم در ابتدا این حکایت کفش آهنی پوشیدن هنرمندان، تهیه‌کنندگان، اصناف سینمایی و در مقابل بی‌خیالی و کج‌فهمی مدیران را برایمان بیشتر تشریح کنید.
وقتی فیلم را ارائه دادیم برای پروانه نمایش به ارشاد بعد از چند وقت به ما جواب دادند که فیلم شما رد شده است. هر چه دلیل این کار را پرسیدیم آقایان جواب درست و حسابی به ما نمی‌دادند.
با فیلمنامه‌ای که ارائه کرده بودید مغایرتی داشت؟ آیا تغییراتی در فیلم لحاظ شده بود؟
هیچ تغییری نسبت به فیلمنامه لحاظ نشده بود. من و آقای آهنگرانی(كارگردان) چندباری مراجعه کردیم آخر سر به ما گفتند به فیلم شما پروانه نمایش نمی‌دهیم. آمدیم با آقای عظیمی‌میرآبادی صحبت کردیم. این قضیه و مکالمه که میان ما و آقای عظیمی‌میرآبادی(معاون امور فعاليت‌هاي سازمان سينمايي) رد و بدل شد مربوط به یکی، دو ماه بعد از توقیف فیلم است، عظیمی گفت اگر بخواهید به فیلم شما پروانه نمایش خانگی می‌دهیم، گفتم یعنی چی؟ من پروانه ساخت 35 گرفتم، کلی هزینه کردم، این همه بازیگر آوردم، به اندازه میلیارد هزینه شده است. پرسیدم مگر تله‌فیلم تولید کردم که می‌خواهید پروانه پخش در شبکه نمایش خانگی بدهید؟ قرار بود بعد 4-3 ماه بعد نماینده‌ای را انتخاب کنند که حذفیات و اصلاحیه‌ها را به ما اعلام کند.
یعنی فیلمنامه‌ای که تصویب کردند حذفیاتی نداشت اما فیلمی که از روی همان فیلمنامه ساخته می‌شود شامل حذفیات می‌شود؟
موضوع فیلم ما اثری ملتهبی نبود، یک کمدی اجتماعی بسیار ساده با خط داستانی خیلی روشن. معضلات و تعارضات طبقاتی– اجتماعی را در یک آپارتمان با قالبی کمدی به تصویر کشیدیم. با این همه از عوامل ارشاد دلیل این کارشان را پرسیدم، گفتند دلیلش را نپرس. آقای حبيب‌الله بهمنی را به عنوان نماینده معرفی کردند که در شورای بازبینی فعالیت می‌کند. چون معمولا پاسخ درست نمی‌دهند و نماینده برای حذف و اصلاحیه را معرفی نمی‌کنند. خیلی فیلمسازان را سر می‌دوانند، می‌برند و می‌آورند بستگی به ضعیف و قوی بودن شما دارد.
بین آقاي بهمنی و شما چه گذشت و چه دیالوگ‌هایی برقرار شد؟
از منابعی کاملا خصوصی مطلع شدم نفر تصمیم‌گیرنده فیلم ما آقای بهمنی است که از جانب شورا مسؤول شده بود حذفیات فیلم بنده را انجام دهد. می‌رفتم پیش آقای قندهاری در ارشاد می‌گفتند تا حذفیات فیلم را به صورت رسمی اعلام کنند اما پاسخ قطعی صریحی به بنده نمی‌دادند، تا اینکه روزی اتحادیه تهیه‌کنندگان در خانه هنرمندان مجمعی عمومی تشکیل داده بود، آقای بهمنی را آنجا دیدم. رفتم به ايشان گفتم من تهیه‌کننده و سرمایه‌گذار «یکی برای همه» هستم آیا درست است که به دلایل واهی فیلم ما را توقیف کنند؟ لطفا بفرمایید مشکل فیلم ما چیست تا برطرف کنیم. ایشان هم صراحتا اعلام کرد که شما باید فینال فیلم را حذف کنید.
فینال فیلم که همه از خانه راهی سفری تفریحی می‌شوند؟
سکانسی داریم در پارکینگ که خانم‌های ساختمان حمله می‌کنند، آدم‌های مختلف می‌روند دستشویی، بعد هم قول و قرار می‌گذارند می‌روند تمام بار و بندیل خود را می‌بندند و از راه‌پله‌ها می‌آیند پایین. دستور دادند این بخش‌ها حذف شود.
چرا؟
به آقای بهمنی گفتم چرا این بخش‌ها باید حذف شود، ایشان و آقای عظیمی‌میرآبادی اتفاق‌نظر داشتند که ما برداشتمان از این فیلم و پایان‌بندی فیلم شما این است که شما مملکت را به صورت نمادین و تمثیلی در یک آپارتمان نشان می‌دهید که چاه فاضلاب این آپارتمان خراب شده و بوی بدی کل ساختمان را گرفته است، شما منظورتان این است که بوی گند مملکت را برداشته و پایان فیلم که همه به سفر تفریحی می‌روید یعنی اینکه باید از این مملکت بروید! آقایان گفتند وقتی این گروه ساختمان را ترک می‌کنند ما چنین استنباطی از این مساله داریم!
این همه فیلم با تم مهاجرت در این 4 سال اخیر ساخته شده که مهاجرت را رسما تبلیغ می‌کرد هیچ گیر و گوری نداشت، حالا این نمادشناسی و کارشناسی معنایی فیلم را چگونه مسؤولان خلق کردند؟
چنین چیزی از استنباط بیمار آقایان برمی‌آید. واقعا همین مساله که شما اشاره کردید برای بنده هم سوال است که چرا فیلم «يكي براي همه» را طی نمادشناسی من‌درآوردي و به دلایل واهی تکه‌تکه کردند و حدود 2 سال برای فیلمنامه‌ای که مجوز ارشاد را دارد کفش آهنی پوشیدیم، رفتیم و آمدیم تا فیلم پروانه نمایش گرفت. در این هزاران باری که می‌رفتم ارشاد، نزدیک ساختمان ارشاد که می‌رسیدم با خودم می‌گفتم فیلم ما که اثری ساده و کمدی است وای به حال نخبگان جامعه که بر سر آنها در این 4 سال چه گذشته است!
اين نگاه دوگانه متاسفانه اثرات مخربي بر سينما باقي گذاشته است.
در دولت دهم و 4 سال گذشته بسیار به سینما و سینماگران جفا شد و این گروه حاکم برای سینما کار فرهنگی انجام ندادند یعنی عملا سینما را نابود کردند با حرف‌هایی پیش‌پا افتاده و تفکرات مسموم. سایر نهادها هم با چنین الگوهای عقب‌افتاده‌ای اداره می‌شود، مثل ماجرای خیانت که نهادی دیگر 6 فیلم را تحریم کرد. واقعا از متولیان فرهنگی این مملکت بايد پرسید این فیلم‌ها واقعا ترویج خیانت بود؟ در کجای این فیلم‌ها خیانت تقدیس می‌شود؟ رواج خیانت را در القای چه مفهومی معنا می‌کرد؟ همین سینه‌چاکان مبارزه فسق و فجور، تحریم‌کنندگان و متولیان ارشاد با فرهنگ ما چکار کردند که در این مملکت بیش از 60 درصد مردم به برنامه‌های ماهواره‌ای گرایش پیدا کردند. باید به متولیان فرهنگی اعم از همه نهادها، ارگان‌‌ها و رسانه ملی هشدار داد و دست مریزاد گفت (با طعنه و خنده‌ای تلخ). شبکه‌های سیما در حال پرکشیدن از منازل مردم است و غیر از مناظره‌های انتخاباتی و فوتبال مردم سایر برنامه‌های صدا و سیما را تماشا نمی‌کنند. مردم به جای استقبال از تولیدات داخلی سینما تمایل بیشتری به تولیدات غیرفاخر هالیوودی دارند. اگر این عدم استقبال عمومی از تولیدات سینما و سیما نامش خسران فرهنگی نیست پس شما چه اسمی روی آن می‌گذارید. امروز در پشت‌بام‌های ما مثل درخت دیش ماهواره سبز شده و دلیلش مشخص است؛ تا زمانی که متولیان فرهنگی ما اينگونه فکر می‌کنند ما به همین مصیبت گرفتاریم. واقعا سوال من این است که چرا از 70 میلیون جمعیت 50 میلیون می‌نشینند «حریم سلطان» تماشا می‌کنند؟ خیانت را در چی تعریف می‌کنیم. به فیلم مومنانه‌ای که در نظام جمهوری اسلامی ساخته شده تم خیانت را تقبیح می‌کند که خیانت به فرهنگ نمی‌گویند. به اعتقاد من اصول و قواعد مهم را فیلمسازان ما رعایت می‌کنند. برای فیلمسازان ایرانی و همه اصناف سینمایی تنها خط قرمز رهبری معظم، چارچوب والای نظام اسلامی و پاسداری از جایگاه والای خانواده است. سینمای نجیب ایران هیچ‌وقت از این خطوط قرمز‌ها عبور نخواهد کرد. همه این انگاره‌ها که گفتم برایمان قابل احترام است، هرگز تهیه‌کننده و فیلمسازان ما چنین اجازه‌ای به خودشان نمی‌دهند که از این خطوط قرمز عبور کنند، برای اینکه فیلمسازان ما برای ارزش‌های اعتباری نظام جمهوری اسلامی که از آنان نام بردم با همه وجود حاضرند خود را فدا کنند.
به حاشیه رفتیم. ماجرای فیلم چه شد؟
بعد از اینکه فیلم ساده و دلچسب ما را تکه و پاره کردند یک سال و نیم توقیف شد تا به اکران برسد، 3-2 سال طول کشید حالا با این شرایط بحرانی اقتصادی صددرصد ضرر کردیم برای اینکه اولا فیلم تکه‌تکه شد، ثانیا در شرایط نامناسبی فیلم اکران شد. با اینکه در برخی سینماها همچنان فروش فوق‌العاده‌ای دارد اما انتخابات و امتحانات به اکران فیلم ما لطمه زد. اگر در شرایط دیگری اکران می‌شد 3-2 برابر می‌فروخت.
ماجرای شما برای گرفتن مجوز پوستر فیلم هم جذاب است، روایت و جدال بر سر این ماجرا را تشریح کنید تا با سازوکار نظارتی سازمان سینمایی بیشتر آشنا شویم.
بعد از اینکه پروانه نمايش گرفتیم بر سر پوستر و طرح ارائه شده به سازمان سینمایی بر سر گربه درون پوستر با آقای عظیمی‌میرآبادی کلی کش و قوس داشتیم.
همان گربه‌ای که در پوستر فیلم در میان دستان نیوشا ضیغمی است.
عظیمی‌میرآبادی اصرار داشت این گربه از میان دستان خانم ضیغمی در پوستر حذف شود.
دلیلش چه بود؟
من می‌پرسیدم، ایشان هم دلیلی ارائه نمی‌کرد، می‌گفت دوست دارم این گربه را از پوستر فیلمت برداری. حتی یک روز ظهر خاطرم هست رفته بودم پیش ایشان تا قانعشان کنم. عظیمی‌میرآبادی گفت اول بگذار نمازم را بخوانم شاید نظرم برگشت. خدا شاهد است نماز را که ایشان خواندند از ایشان پرسیدم آقای عظیمی ان‌شاءالله نظرتان برگشت، گفت نه نظرم همان است. بعد از 3-2 هفته رفتم پیش ایشان گفت گربه نباید در پوسترت باشد. گربه را از میان دستان این زن بردار و روی کله هر کدام از افراد که در پس‌زمینه پوستر هستند بگذار. فقط در میان دستان این زن نباشد. گفتم آقای عظیمی مگر مشکل فرهنگی مملکت ما فقط یک گربه است. فیلم ما موقعیت گربه‌دوستی این زن را دارد هجو می‌کند، اگر برداریم پوستر معنی ضدخودش را پیدا می‌کند.
اتفاقا نگهداری حیوانات خانگی در متن فیلم به شکل رقت‌آوری نمایشی می‌شود.
سینما با مفهوم زیبایی‌شناسی پیوستگی ناگسستنی دارد، باید پوستر، عکس فیلم و سایر متعلقات اثرتان طوری باشد که بیننده را جذب کند، بویژه درباره فیلم ما که به سینمای بدنه تعلق دارد.
این‌طوری باشد باید از قصه تام و جری، گربه هم حذف شود!
بابت این مساله پس از اخد مجوز بنده 6 ماه می‌رفتم و می‌آمدم. روزی از همین ایام دوندگی از ارشاد که بازمی‌گشتم چند تا گربه مشغول گشت و گذار داخل حیاط ارشاد بودند. به آقای عظیمی گفتم اگر مشکلتان گربه است و شما که اینقدر از گربه متنفر هستید هم‌اکنون چند گربه در ارشاد مشغول چرخیدن و گشت و گذار هستند پس چرا اینها را از حیاط ارشاد بیرون نمی‌کنید. آیا مشکلات فرهنگی سینمای ما فقط در نبود عكس يك گربه حل مي‌شود؟! خلاصه با همه این چالش‌ها باز هم اجازه ندادند. یک روز دیگر رفتم پیش ایشان، دوست ندارم حرفم را پنهان کنم. با روزنامه شما آمدم خیلی حرف‌هایی را که نمی‌توانستم با دیگر خبرگزاری‌ها و رسانه در میان بگذارم با شما مطرح کنم. در یکی از همین ایامی که برای گرفتن مجوز فلان و چنان می‌رفتم ارشاد دوباره رسیدم به خان عظیمی؛ آقای محمدرضا فرجی هم آنجا بود، ایشان در میان تیم شمقدری آدم قابل قبول‌تری است. گفتم آقای عظیمی شما می‌گویید این قسمت را بردار! چشم برمی‌دارم اما اگر گربه را حذف کنم تکلیف شما با زنی که میان این پوستر قرار گرفته و مردانی که پشت سر او هستند، چیست؟ نام فیلم هم یکی برای همه است و پوستر معنادار می‌شود. گفتم من این گربه را در پوستر قرار دادم تا ذهن مخاطب به سمت جدال مردان بر سر یک زن نرود. آقای عظیمی کمی فکر کرد و گفت توجیه تو درست است برو به آقای قندهاری بگو پوسترت را مهر کند، یعنی بعد از
6 ماه دویدن سر پوستر که کلی اسیر شدیم این‌طوری نتیجه گرفتیم. فیلم ما را قطعه قطعه کردند و برای هر اصلاحیه بلایی سر ما آوردند که مثنوی هزارمنی خواهد شد.