مجتبی شاعری: کمتر دیده می‌شود که کارگردان‌های پا به سن گذاشته در پرداخت مفاهیم روانشناسانه و جامعه‌شناسانه‌ای که مربوط به گروه سنی‌شان نمی‌شود، موفق عمل کنند. معمولا برای هنرمند درک موقعیت فعلی در آفرینش هنری کاربرد بیشتری دارد. اعتقادی وجود دارد که بالا رفتن سن را نشانه تمام شدن خلاقیت هنری می‌داند. بهترین هنرمندها شاهکارهایشان را در سنین میانه زندگی رقم می‌زنند و در سنین بالا کمتر پیش می‌آید که بتوانند شاهکاری خلق کنند.
با این وجود در میان هنرمندان نمونه‌هایی انگشت‌شمار وجود دارند که در سنین بالا هم می‌توانند قوه تخیل را جوان نگه دارند. علاوه
بر این هر هنرمند اثری را خلق می‌کند که مساله شخصی‌اش باشد و طبیعی است که مساله انسان پا به سن گذاشته کمتر از دغدغه‌ها و رویا‌های یک جوان است. در هنر یک میانسال یا کهنسال نوعی پالایش صورت می‌گیرد. سفارشی که یک جوان برای خلق اثر هنری از درونش می‌پذیرد با سفارش یک میانسال فرق دارد. جوان ماندن برای داریوش مهرجویی یک میل نیست که خیلی از آدم‌ها چه مرد و چه زن وقتی هم که پیر می‌شوند می‌خواهند نشانه‌های این جوان ماندن را برای دیگران به نمایش بگذارند و سرانجام چنین خواستی تلقین یک حس تصنعی است. اما برخی میانسالان یا پا به سن گذاشته‌ها این جوان ماندن را مثل مفهومی باطنی با خود دارند. سند این ادعا درباره مهرجویی، فیلم‌هایش است. اما پیش از آنکه مهرجویی را در فیلم‌هایش بررسی کنیم لازم است نگاهی به داستان‌نویسی مهرجویی هم داشته باشیم.
مهرجویی داستان‌نویسی حرفه‌ای محسوب نمی‌شود. اولین داستان رسمی‌اش را در همین چند سال پیش منتشر کرده و دومی را در یک سال گذشته. «به خاطر یک فیلم بلند لعنتی» اولین رمان مهرجویی است؛ داستان جوانی که می‌خواهد فیلم بسازد و همزمان با فراهم کردن مقدمات فیلمسازی‌اش، در رابطه‌ای عاطفی زندگی‌اش دچار بحران می‌شود. هسته و پیرنگ «به خاطر یک فیلم بلند لعنتی» هسته و پیرنگ ساده‌ای است اما دلنشین، خواندنی و شنیدنی می‌شود. وقتی قصه را می‌خوانی- قصه‌ای که روایت اول شخص است- فراموش می‌کنی که نویسنده این داستان در مرز 70 سالگی است. مهرجویی در این داستان خاطرات جوانی‌اش را نمی‌نویسد.
قهرمان داستان جوانی از نسل حاضر است با همان ادبیات متداول نسل امروز و این سیاق نوشتن از کسی که پیش از آن، داعیه نوشتن نداشته، بیشتر اسباب تعجب و شگفتی را فراهم می‌کند. مهرجویی در فیلم‌هایش نیز مثل برخی کارگردان‌ها اصراری بر این ندارد که فیلمنامه اصیل بنویسد. هیچ کارگردانی مثل مهرجویی علاقه‌اش را به اقتباس نشان نداده است: گاو، هامون، سارا و... همه آثاری اقتباسی‌اند اما همین آثار اقتباسی در وجود مهرجویی بومی می‌شوند. شخصیت‌ها متعلق به مهرجویی‌اند و کپی شخصیت‌ها از متن اصلی اقتباس شده نیستند. درست است که مهرجویی در این چند سال اخیر در مسیر فیلمسازی روند مشخصی نداشته است اما اثر اخیرش (چه خوبه که برگشتی) نسخه جدیدی از مهرجویی است که البته چندان با گذشته مهرجویی تفاوت بنیادین ندارد. «چه خوبه که برگشتی» یادآور همان دنیای سرحال آدمی‌های مهرجویی در اجاره‌نشین‌هاست. آدمی‌های فیلم‌های مهرجویی میل به زندگی دارند و این میل به زندگی را بی‌هیچ ادایی نشان می‌دهند. میل به زندگی در همه آثار مهرجویی دیده می‌شود. اگر قهرمانش دچار بحران شود و به بن‌بست فلسفی برسد باز هم مفهوم زندگی یا تلاش برای رسیدن به این میل در قهرمان کشته نمی‌شود. در فیلم‌های مهرجویی هیچکس حرف مهرجویی را نمی‌زند. هر کسی در هر سن و گروهی که هست همان‌طوری عمل می‌کند که از روانشناسی شخصیتش توقع می‌رود. با این حال همین آدم‌ها تاکیدشان بر خواسته‌های مهرجویی بیشتر است. مهرجویی در شخصیت‌پردازی‌اش قهرمان‌ها را مجبور به گفتن نظریات شخصی‌اش نمی‌کند. شخصیت را همان طور که هست پردازش می‌کند اما با زیرکی برشی از زندگی‌اش را نشان می‌دهد که خودش می‌خواهد و این پرداخت و گزینش بزنگاه‌های زندگی نشانه همان ذهن پویای مهرجویی است. جوان ماندن در خلق اثر هنری ضرباهنگ تند یا شلنگ و تخته انداختن نیست، در مسیر جامعه قرار گرفتن است؛ تن سپردن به جریانی است که عموم مردم را شامل می‌شود. در همه تاریخ و برای همه اقوام میل به زندگی و امید فصل مشترک است و مهرجویی قصد ندارد بیشتر از این مفهوم امیدبخش بیش از حد بگوید یا تصویر کند.
منبع: تبیان