۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۱:۵۲
نگاهی به فیلم «گفتار پادشاه» به بهانه توزیع در شبکه نمایش خانگی

لکنت انگلیسی

علیرضا پورصباغ
«گفتار پادشاه» ساخته کارگردان انگلیسی تام هوپر در 12 رشته نامزد جوایز هشتادمین اسکار شد و این فیلم توانست اسکار بهترین فیلم، بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر نقش اول مرد و بهترین فیلمنامه اورجینال را از آن خود کند. «گفتار پادشاه» روایتی مستقل از به قدرت رسیدن «جورج ششم» پادشاه انگلستان است که به مشکل لکنت زبان گرفتار بوده و برای سخنرانی در محافل عمومی دچار مشکل است. او برای رفع این مشکل به یک پزشک استرالیایی مراجعه می‌کند و خط اصلی روایت مبتنی بر رفتار‌شناسی جورج ششم و شخصیت‌شناسی درمانگر لکنت زبان استوار می‌شود. از چند منظر متفاوت آخرین ساخته تام هوپر، اثر قابل اعتنایی است؛ عموما آثاری که وقایع‌نگاری تاریخی با بازشناسی جنبه‌های فردی زندگی اشخاص سرشناس «دربار انگلستان» هستند، نظر آکادمی اسکار را به خود جلب می‌کند. به‌عنوان نمونه در مراسم اسکار چند سال پیش «هلن میرن» برای ایفای نقش ملکه انگلستان جایزه نقش اول زن را ربود و این موضوع رغبت آکادمی را به ساخت فیلم‌هایی درباره خاندان سلطنتی نشان می‌دهد. تاریخ نشان می‌دهد تاثیرات خاندان سلطنتی در تاریخ ایالات متحده (بويژه تاثیر جنگ دوم استقلال در میانه سال‌های 1814- 1812) بغض بالفطره‌ای را در آمریکایی‌ها پدید آورده است و اگر فیلمی لزوما به جنبه‌های شخصی افراد در دربار انگلستان بپردازد و سعی کند تصویری تحقیرآمیز از دربار بریتانیا ارائه کند، اقبال آمریکایی‌ها را همراه خواهد داشت. نمی‌توان پیش‌فرض‌های اثبات‌نشده نگارنده را در سعی آکادمی برای اعطای جوایز اصلی در هشتادمین اسکار قطعی بر‌شمرد اما اگر فرامتن سیاسی اثر را نادیده بگیریم ضعف‌های فردی یکی از اعضای خاندان سلطنتی بریتانیا برجستگی فرامتنی فیلم را چندین برابر می‌کند. از منظری بومی تاریخ ما لبریز از زخم‌های التیام‌نیافته استعمار پیر است و رویکرد فیلم نسبت به ضعف‌های فردی گردانندگان ابر‌قدرت سابق جهانی جذاب است اما تمام جذابیت فرامتن فیلم در مواجهه 2 شخصیت اصلی فیلم است. جورج ششم دچار لکنت زبانی است و دکتری که در این مسیر او را یاری می‌کند تا از این لکنت رهایی یابد، یک استرالیایی (یکی از مستعمرات بریتانیا) است. ماهیت فیلم در هسته اصلی‌اش در تبیین این مهم می‌کوشد که پیام فرامتن فیلم لکنت استعماری بریتانیا‌ست که در اوایل قرن بیستم دچار اضمحلال شد و پس از جنگ دوم جهانی به تدریج جایگاه و اصالت استعمارطلبانه‌اش را از دست داد، این لایه پنهانی عمیق زمانی در ضعف‌های فردی پرسوناژ جورج ششم ابعاد دراماتیک جذابی پیدا می‌کند. در یکی از سکانس‌های پایانی، فیلمی از سخنرانی هیتلر پخش می‌شود و جورج ششم (دوک یورک سابق) رو به اسقف اعظم انگلستان و خانواده‌اش که به تماشای فیلم نشسته‌اند، می‌گوید - اشاره به هیتلر قبل از جنگ دوم جهانی- فارغ از اینکه او کیست و هر هدف و منظوری که دارد اما عالی سخنرانی می‌کند. کارگردان با گنجاندن و اضافه کردن این سکانس و بويژه سکانس‌های پایانی مربوط به سخنرانی اعلام جنگ توسط جورج ششم از رادیو به یک نکته ظریف دیگر اشاره می‌کند، اصولا روال و سیاق زندگی بشری توسط سردمداران، سلطه‌جویان و جنگ‌طلبان با سخنرانی‌ها و اعلام جنگ‌ها برهم می‌خورد. ناخواسته با این اشاره مستقیم کارگردان به یاد خبری افتادم که چند سال قبل منتشر شد که شیوه سخنرانی و گفتار اوباما در شرق آسیا برای آموزش شیوه سخنوری در زبان انگلیسی تدریس می‌شود و شاید بیان یک نکته نیز خالی از لطف نباشد که صلح جهانی میان ملت‌ها توسط همین آقایان شیک‌پوش سخنور بر‌هم می‌خورد و شاید لحن جورج ششم برای اعلان جنگ بنیادی‌ترین پیام فیلم است که به جهان امروز ما نیز تسري پيدا مي‌کند.
نکته ملموس دیگری که در دیالوگ‌های فیلم پنهان شده، این است که لیونل لوگ (جفری راش) درمانگر دوک یورک (جورج ششم) قبل از رسیدن به سلطنت به او می‌گوید که اصلا پزشک نیست و در جنگ اول جهانی به سربازانی که در اثر حوادث مختلف دچار لکنت زبان شده بودند، کمک می‌کرده تا روال سخن گفتن‌شان به حالت عادی بازگردد و به تدریج به عنوان یک درمانگر شناخته شده است. او نقیصه لکنت پادشاه را برطرف می‌کند تا در سال‌های بعد در یک خطابه عمومی، او نیز انگلستان را طرف تقابل با آلمان نازی اعلام کند. یکی دیگر از نگرش‌های عمیق کارگردان که در
خرده روایت فیلم جنبه تحقیر‌آمیزی برای خانواده سلطنتی دارد، روایت برادر بزرگ دوک یورک -دیوید- است که حاضر نمی‌شود از ازدواج با یک زن مطلقه آمریکایی که 2 بار ازدواج کرده، چشم‌پوشی کند و همین موضوع موجب می‌شود سکان پادشاهی را به برادر کوچک‌تر که با یک نجیب‌زاده انگلیسی ازدواج کرده، واگذار کند. بخشیدن عطای پادشاهی به یک زن آمریکایی در روایت اصلی فیلم لحاظ شده تا یکی از حواشی خاندان سلطنتی به متن روایت اصلی ممزوج شود. مبنای روایت در این فیلم براساس عبور از لابیرنت‌های شخصیتی کاراکترهای محوری به گاهشماری تاریخی بدل شده و این سیر تاریخی با سیر برون‌رفت شخصیت‌ها از بحران همراه می‌شود. تام هوپر در برگردان قصه کاملا تئاتری‌اش علاقه‌های بنیادین خود را نسبت به اين هنر آشکار می‌کند، حتی متونی که لیونل درمانگر برای تمرین به پادشاه می‌دهد بر مبنای متون تئاتری است. مهندسی فیلمنامه «گفتار پادشاه» اساس تئاتری دارد و کارگردان در نماهای بیرونی سعی می‌کند با جذابیت‌های ساختارشکنانه فرمی، ساختار فیلمش را سر و شکل سینمایی دهد و شکل فرمی فیلم را از حالت یک تله‌تئاتر تلویزیونی خارج كند، بنابراين با پلان‌های خرد شده بسیاری نماهای بیرونی‌ها را فیلمبرداری کرده است. اما 2 گاف اساسی ساختاری در فیلم کاملا مشهود است و از برجستگی این 2 نقیصه می‌توان بدین نکته پی برد كه شاید محتوای روایی برای کارگردان اهمیت بيشتري داشته است. نخستین ضعف مشهود کارگردانی در یکی از صحنه‌های گفت‌وگوی 2 نفره قبل از به پادشاهی رسیدن جورج ششم به چشم می‌آید؛ زمانی که در یک قاب مدیوم کلوز، لیونل و دوک یورک دیالوگ ادا می‌کنند و کارگردان با بدوی‌ترین شکل ممکن از تکنیک زوم (ZOOM IN) استفاده كند تا قاب فیلمش را با 2 بازیگر جمع کند؛ تکنیکی که ویژه فیلمبرداری جشن‌های عروسی و تولد است و از سطح کیفی یک فیلم سینمایی عمیقا می‌کاهد. در نمای دیگر، زمانی که جورج به پادشاهی رسیده و لباس نظامی به تن دارد و می‌خواهد برای سران کشور قدری سخنوری کند، دوربین از پشت ‌سر او را همراهی می‌کند و به روسای مملكتی می‌رسد. دوربین با گرفتن نمایی از روبه‌رو از جورج ششم عملا خط فرضی را می‌شکند و این مشکل ساختاری گویا از دید اعضای آکادمی اسکار پنهان مانده که تام هوپر را در بخش کارگردانی برای این فیلم نامزد جایزه اسکار کرده و در نهایت او را به عنوان برگزیده اعلام کردند.
شاید یکی از بدترین اتفاقاتی که تاثیر منفی بسیار بدی روی فیلم گذاشته، نحوه انتخاب بازیگران است. بازیگر نقش شاهزاده انگلیسی دیوید (گای پیرس) که نقش برادر بزرگ‌تر کالین فرث (دوک یورک، جورج ششم) را ایفا می‌کند به لحاظ ظاهری بسیار کوچک‌تر از برادر خود به نظر می‌رسد؛ اشتباه فاحشی که به جایگاه شخصیت‌ها لطمه می‌زند. اگر جای این دو نقش تعویض می‌شد جایگاه این برادر از دریچه منطق سنی، طبیعی‌تر به نظر می‌رسید.
ارسال نظر
captcha
پربیننده