گروه سیاسی: برخلاف ادعای برخی منابع غربی که هفته گذشته ادعا کرده بودند دولت آمریکا قصد دارد اجرای برخی تحریم‌های جدید علیه ایران را به منظور ایجاد فرصت برای دولت روحانی به تعویق بیندازد، روزنامه وال استریت ژورنال خبر داده است که این تحریم‌ها بدون تاخیر اجرا خواهد شد. دولت آمریکا 6ماه پیش در چارچوب قانون بودجه دفاع ملی تحریم‌هایی را علیه ایران تصویب کرد که زمان اجرای آن از اول جولای 2013 (دوشنبه 10 تیر 1392) تعیین شده بود.
پس از آنکه حسن روحانی به عنوان رئیس‌جمهور انتخاب شد برخی منابع غربی گفتند که احتمال دارد دولت آمریکا تصمیم بگیرد در سیاست تحریمی خود علیه ایران تجدید نظر کند. پس از آنکه روحانی پیروزی را در انتخابات ریاست‌جمهوری 24 خرداد رقم زد، برخی تحلیلگران به دولت اوباما پیشنهاد کردند برای اعمال تحریم‌های جدید علیه جمهوری‌اسلامی دست نگه دارد. اما گزارش‌ها حاکی از آن است تحریم‌های جدید آمریکا که در‌ماه ژانویه با امضای رئیس‌جمهور به قانون تبدیل شده بودند، از دوشنبه 10 تیر و در سالگرد تحریم‌های نفتی و بانکداری آمریکا و متحدان اروپایی‌اش، به اجرا در‌می‌آیند.
این در حالی است که حدود یک‌ماه تا تحلیف روحانی و روی کار آمدن دولت جدید در ایران باقی مانده و کارشناسان معتقد بودند دست‌کم در این مدت و تا زمانی که روحانی بتواند در سیاست خارجی نفوذ کند، نباید تحریم‌های جدیدی را علیه ایران اعمال کرد. مقامات عالی دولت اوباما می‌گویند تحریم‌های جدید که از اول جولای اجرا می‌شوند، فشار را بر طیف گسترده‌تری از مقامات و شرکت‌های ایرانی افزایش می‌دهد بویژه آنکه مطابق این تحریم‌ها تجارت طلا و فلزات گرانبها با ایران ممنوع می‌شود.
وال استریت ژورنال نیز در این زمینه نوشت: تحریم‌های جدید نشان می‌دهد آمریکا برای حفظ فشار و محدودیت‌ها بر اقتصاد ایران آمادگی دارد.
این در حالی است که بنا بر گزارش گروه بین‌المللی بحران که در آمریکا مستقر است، جلوگیری از اعمال این تحریم‌ها برای اوباما کار ساده‌ای بوده است. در گزارشی که از سوی این موسسه درباره چشم‌انداز روابط ایران و آمریکا نوشته شده، آمده است: تحریم‌هایی که در ژانویه تصویب شدند ماه آینده عملی خواهند شد. مصوبه آزادی ایران و مبارزه با گسترش سلاح‌ها در سال 2012 تمام بخش‌های انرژی، کشتیرانی، کشتی‌سازی و بندر ایران را در لیست سیاه قرار داده است و تحریم‌های بیشتری در راه هستند. به علاوه، کاملاً محتمل است در صورت عدم پیشرفت در مذاکرات، وقتی اعضای هیات مدیره آژانس در سپتامبر با هم دیدار کنند- حتی قبل از اینکه رئیس‌جمهور جدید ایران مستقر شود- روابط ایران با آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای بدتر شود.
در ادامه این گزارش با بیان اینکه «جلوگیری از تشدید تحریم‌ها و فشارها بر ایران برای اوباما ساده است» نوشته شده: اگرچه تغییر این فعالیت‌ها ساده نیست اما جلوگیری از تشدید آنها باید ساده باشد. اوباما باید به جای افزایش سریع تحریم‌ها و تهدید دولت جدید ایران با نیروی نظامی و یادآوری این نکته که «همه گزینه‌ها روی میز هستند» اما «خبری از سیاست مهار نیست»، پیام 4 سال پیش مبنی بر اینکه اگر مخالفان گره مشت‌هایشان را از هم باز کنند اوباما هم دستش را به سوی آنها دراز خواهد کرد را تکرار و بر اساس آن عمل کند». اکنون مهم‌ترین سوال مطرح این است که دولت آقای روحانی که اولویت خود را جلوگیری از تحریم‌های جدید قرار داده بود نسبت به این تصمیم آمریکا چه واکنشی نشان خواهد داد.
مهم‌تر از این، سوالی که در حوزه راهبردی وجود خواهد داشت این است که معنای این رفتار دولت آمریکا چیست و آیا دولت آمریکا در حال رساندن این پیام به دولت جدید است که روی کار آمدن این دولت را محصول تحریم‌ها می‌داند و در نتیجه تصمیم گرفته است تحریم‌ها را تشدید کند؟ دولت روحانی از لحاظ راهبردی وضعیت جدید را چگونه تحلیل خواهد کرد؟ این در حالی است که روحانی در اولین نشست مطبوعاتی خود که روز 27 خرداد برگزار شد، با لحنی که تا حدودی نگران به نظر می‌رسید اعلام کرد که در دولت او اولویت اول دیپلماسی هسته‌ای این خواهد بود که تحریم جدیدی علیه کشور اعمال نشود. از آن روز، برخی منابع غربی با استناد به این جمله نتیجه گرفته‌اند که اکنون که آقای روحانی اینگونه به صراحت از تداوم تحریم‌ها ابراز نگرانی می‌کند، بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که تحریم‌ها روی ایران اثر گذاشته و در نتیجه باید برای اثرگذاری بیشتر به این تحریم‌ها ادامه داد.
فراتر از این، برخی منابع غربی به صراحت گفته‌اند که اساسا روی کار آمدن آقای روحانی محصول تاثیر تحریم‌ها بر جامعه ایرانی بوده و حالا که چنین است یعنی تحریم در حال به بار آوردن نتایج سیاسی مطلوب غرب در ایران است، پس حتما باید تحریم‌ها را با قوت و شدت بیشتری ادامه داد تا غرب را به همه اهداف خود در ایران برساند.
یکی از جالب‌ترین نمونه‌ها در این‌باره گزارشی بود که خبرگزاری آسوشیتدپرس 31 خرداد منتشر کرد و در آن از قول مقام‌های آمریکایی نوشت که دولت آمریکا اساس روی کار آمدن روحانی را یکی از نتایج پروژه تحریم می‌داند. از این جالب است، اظهاراتی است که یک نماینده کنگره آمریکایی در جلسه روز 18 ژوئن (28 خرداد) کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان بیان کرده است.
باربارا اسالاوین، خبرنگار پایگاه اینترنتی المانیتور که در این جلسه حاضر بوده، روز اول تیر نوشته است: «تعداد زیادی از افراد کمیته فرعی معتقد بودند این واقعیت که روحانی توانست بر رقبای محافظه‌کار و حامی رژیم پیروز شود نشان می‌دهد تحریم‌های آمریکا و نیز تحریم‌های چند‌جانبه موثر واقع شده‌اند و به این ترتیب تحریم‌های بیشتر ایران را وادار خواهد کرد که حتی تاسیسات هسته‌ای‌اش را برچیند». وی سپس از تد داچ، نماینده مجلس نمایندگان نوشته است: «فشارهای آمریکا در حال نتیجه‌بخشی است. ما نباید دست از اعمال فشار برداریم».
به عقیده برخی تحلیلگران در تهران، این کدها نشان‌دهنده آن است که آقای دکتر روحانی در بیان خود درباره اعتراف به اثرگذاری تحریم‌ها بی‌احتیاطی کرده است. این تحلیلگران می‌گویند حتی اگر اولویت شماره یک دولت جدید جلوگیری از اعمال تحریم‌های بیشتر است، استفاده از عباراتی از این دست که تنها خاصیت آن این است که دشمن را درباره نتیجه‌بخشی فشارهایش به جمع‌بندی می‌رساند، کمکی به تحقق این هدف نخواهد کرد بلکه برعکس ممکن است منجر به نقض غرض شود.
تأکید آمریکا بر حفظ گزینه نظامی با روی کار آمدن روحانی
در همین حال نشریه نیوزیپابلیک با اشاره به مطرح بودن گزینه نظامی آمریکا برای مقابله با ایران نوشت: جو بایدن، معاون رئیس‌جمهور آمریکا مارس گذشته در حاشیه کنفرانس سالیانه آیپک بر این نکته تاکید کرد و یادآور شد آمریکا همچنان به دنبال راهکار مذاکره‌ای و صلح‌آمیز با ایران است اما در صورتی که به نتیجه نرسد، همه گزینه‌ها شامل گزینه نظامی روی میز خواهد بود. البته بایدن تنها سخنان اوباما در 2 سال قبل از این نشست را تکرار کرد که همواره بر روی میز بودن گزینه نظامی اصرار داشت. اما در شرایطی که حسن روحانی که شعار بهبود روابط ایران با جامعه بین‌المللی را سر می‌دهد، در انتخابات ریاست‌جمهوری ایران به پیروزی دست یافته، اوباما باید به تهدید روی میز بودن گزینه نظامی ادامه دهد یا رویکرد سازنده‌ای را در مذاکرات پیش گیرد؟ به گزارش ایران هسته‌ای، در ادامه این مطلب آمده است: در اینجا این پرسش مطرح است که چرا دولت آمریکا باید موضع تند خود را علیه ایران حفظ کند. مایکل اوهنلون، از حامیان حمله به عراق در سال 2003 که در موسسه بروکینگز فعالیت می‌کند، بر این باور است که باید یک یا 2 ماه پس از مراسم تحلیف روحانی به وی فرصت داد تا به سوی مذاکره حرکت کند. در صورتی که روحانی این گام را برنداشت، آنگاه کنگره می‌تواند در‌ماه سپتامبر قطعنامه‌ای را درباره ایران به تصویب برساند که قدرت مانور رئیس‌جمهور برای شرایط خاص درباره ایران را افزایش می‌دهد. دنیس راس از موسسه واشنگتن نیز بر این عقیده است که باید کمتر درباره ایران خصومت به خرج داد و سخن از جنگ به میان آورد اما این به معنی تغییر موضع نیست. به گفته وی، از آنجایی که رویکرد آمریکا در قبال ایران به پیروزی روحانی منجر شده، دلیلی برای تغییر این سیاست وجود ندارد و نباید زمان بیش از اندازه‌ای را برای دیپلماسی در نظر گرفت.
نویسنده این گزارش در ادامه نوشته است: از سوی دیگر منتقدان می‌گویند این تصور که تهدید به حمله هوایی علیه ایران می‌تواند واکنش مثبت ایران را به همراه داشته باشد، در بهترین حالت مورد تردید است. آنها می‌گویند تاریخ نشان داد که ایران در دوران ریاست جمهوری محمد خاتمی از سال‌های 1997 تا 2005 که حسن روحانی نیز ریاست مذاکرات هسته‌ای را بر عهده داشت، بارها پیشنهادهایی به آمریکا ارائه کرد. همچنین ایران در سال 2001 درباره افغانستان با آمریکا همکاری کرد. هرچند پس از این همکاری نام ایران در فهرست محور شرارت قرار گرفت و پس از آن نیز دولت محمود احمدی‌نژاد روی کار آمد که به دنبال آن حسن روحانی از دولت کنار رفت.
نیوزیپابلیک همچنین نوشته است: ولی نصر، مقام سابق وزارت خارجه آمریکا که هم‌اکنون در دانشگاه جان هاپکینگز فعالیت می‌کند، از آمریکا می‌خواهد نخستین گام را برای ترغیب دولت جدید ایران برای نشستن پای میز مذاکره بردارد. نصر می‌گوید در 8 سال گذشته ایالات متحده بر سیاست اعمال فشار و تحریم ایران متمرکز بوده و از ارائه مشوق‌ها به منظور تغییر محاسبات جمهوری اسلامی، رویگردان بوده است. وی خاطرنشان می‌کند ادامه این روند می‌تواند نتیجه عکس به همراه داشته باشد، چرا که پوششی برای رویکرد جدید روحانی در مذاکرات هسته‌ای ایجاد نمی‌کند و در عین حال موضع اصلاح‌طلبان را تضعیف می‌کند. البته این به معنی استقلال روحانی در تصمیم‌گیری در زمینه هسته‌ای نیست. از سوی دیگر روحانی نمی‌تواند بدون اینکه آمریکا نخستین گام را برداشته باشد، پای میز مذاکره بازگردد. باید توجه داشت پیروزی روحانی به معنی تغییر رژیم در ایران نیست بلکه تنها بازی تغییر می‌کند. به هر ترتیب نتیجه انتخابات ایران به اندازه‌ای روشن بوده که بتواند اعتبار ادامه سیاست کنونی آمریکا را زیر سوال ببرد.