منصوره صامتی*: فارغ از نوع هنر، آنچه در نقد و ارزیابی اثری هنری معمول می‌نماید یافتن نسبتی است از خالق اثر با آنچه خلق شده. اثر هنری بیش از آنکه خود را معرفی کند تفکر گره خورده با تار و پود نگره مولد و مولف در بستر زمانی خاص را نمایان خواهد کرد. اما نکته قابل تامل آن است که از قضا یکی از نمایندگان فرهنگی مجلس هفتم که داعیه‌دار شناخت فرهنگ اصیل و مولد ایرانی است و وجه تمایز فرهنگ توده‌ای منحط و فرهنگ ذاتی و مولد را فهم می‌کند و همواره رسانه و قدرت رسانه را به سیاست ترجیح داده، چنانچه سیاست را مصرف‌کننده محصولات رسانه‌ای معرفی می‌کند، کلید تولید مجموعه‌ای را می‌زند که به گفته ابوطالب رقابتی شاد و سالم میان سوپر استارهاست! آنچه در«رالی ایرانی» به عنوان تفریح و سبکی از گذران وقت، مناسبات و رفتارهای عینی با همنوعان بر صفحه نمایش نقش می‌بندد به همه هویتی مونتاژی و سبک هلو انجیری از تفریحی هالیوودی- بالیوودی است و ارزش‌های مولد سرگرمی‌سازی در آن رنگ نخواهد گرفت. معنای ساختاری تفریح، سرگرمی، سبک رفتاری و مناسبات بین‌فردی و حتی دامنه کنش و واکنش میان سوپراستارهای ایرانی در غم، نگرانی و شادی، نزدیکی بیشتری به ستارگان هالیوودی دارند، به عنوان یک نمونه موفق محصول فرهنگی برای جامعه ایران تجویز می‌شود در حالی که از نفوذ و تاثیر بن‌لایه‌های مفهومی محتوای محصول رسانه‌ای در ذهن مخاطب آگاهیم که می‌تواند منجر به تغییر رفتار مخاطب شده و قدر مسلم بینش او را نسبت به داشته‌هایش دچار تردید خواهد کرد. آنچه نقطه تمرکز برنامه و وقایع آن است تاکید بر اشرافی‌گری هالیوودی است که در فضایی کاملا مادی با نشانه‌هایی خاص از رفتار، پوشش و نوع بیان به اصطلاح سوپراستارها صورت می‌گیرد که همه اینها تنها صنعت فرهنگ رقابت با برنامه‌هایی نظیر «تخت گاز» (topgear ) را ترویج می‌کند. «رالی ایرانی» و نگره‌های غیرمولد پشت ساخت این اثر حاکی از آن است که آنقدر از فرهنگ مولد سرگرمی‌سازی خالی از مهارت و تهی شده‌ایم که تنها به دنبال ساخت ایرانیزه شدن برنامه‌های شبکه فارسی زبان هستیم. از رقابت با «بفرمایید شام» عقب نمانیم، نمونه فارسی
«تخت گاز» روانه شبکه نمایش خانگی کنیم و بزودی نمونه مشابه «حریم سلطان» بسازیم. بیچاره شبکه نمایش خانگی که آوردگاهی شده است برای رقابت نگره‌های غیرمولد برای ساخت نمونه‌های ایرانی برنامه‌های پربیننده شبکه‌های فارسی‌زبان. راستی برادر ابوطالب که دائما ننگ و انگ بر سیستم و چرخه هالیوود و شبکه‌های فارسی‌زبان می‌زند، او را چه شده که افتاده به رقابت با بی‌بی‌سی فارسی؟ نگرش ایشان برآمده از کدام فرهنگ اصولگرایی است؟ این رقابت کپی شده با بی‌بی‌سی فارسی بیشتر به سوسولگرایی فرهنگی می‌ماند!
در این میان تعمد کارگردان به گرفتن بازی‌های خاص از 2 خانم سوپر‌استار، انجام حرکات ژانگولر و چرایی استفاده از نوع کلماتی که در گفتار یک بانوی بازیگر ایرانی سعی می‌کند به نمونه خارجی «تخت گاز» بدل شود، بی‌تردید کلمات بسیار سخیفی است که در گفتمان فرهنگ عامه (pop culture) آنگلوساکسونی می‌گنجد و اتفاقا آنچه در حاشیه این برنامه جذاب است تاکید مکرر در فرهنگ استفاده از این شیوه گفتاری غیر‌متعارف. درباره مجموعه
«رالی ایرانی» سوالات قابل طرح فراوان است که اساس ساخت و تولید چنین مجموعه‌ای را در تعارض با بینش و آگاهی از پیش شناخته شده نویسنده و تهیه‌کننده اثر قرار می‌دهد و اینکه سعی می‌کنند به منبع اقتباسش وفادار‌تر باشد فوق‌العاده آزار‌دهنده است و سازندگان دلشان می‌خواهد حتی آنارشی رفتاری خانم بازیگر ایرانی دست‌کمی از کامرون دیاز نداشته باشد. (اشاره به یکی از برنامه‌های
«تخت گاز» رقابت میان تام کروز و کامرون دیاز). نزدیکی و دوری چشم دوربین به زوایای خاص از صورت، بدن و شکلک‌های فراوان سوپراستارها تا حدی مشهود و نمایان است که گویی عامل دیگری برای جذب مخاطب وجود ندارد که اینچنین به ارائه هرآنچه از جلوه‌گری و جلب توجه خاص در مقابل دوربین است، می‌پردازند و البته تعامل با مجری هماهنگ‌کننده سوپراستارها نیز مشخص است، گویی به بازیگر گفته‌اند شبیه کامرون دیاز باش و مثل او رفتار کن. تا جایی که خود جناب مجری نیز از واژگانی فرومایه برای تعامل با سوپراستارهای خانم بهره می‌گیرد و تخت گاز پیش می‌رود برای جرمی کلارکسون شدن. این سوالات مطرح است که تهیه‌کننده و نویسنده اثر به دنبال ترویج چه نگرشی مولفی برای مخاطب جامعه ایرانی است؟ «رالی ایرانی» چه مفهومی از سبک سرگرمی‌سازی را ادا می‌کند؟ رقابت سالم در این اثر به چه معناست؟ سعید ابوطالب در ساخت این اثر کدام انگاره مولدی چاشنی برنامه کپی شده‌اش می‌کند که از آن می‌توان به عنوان تفاوت دیدگاهش یاد کرد؟
*کارشناس رسانه