۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۶:۰۲

جایزه فرهنگی از جنس سینمایی

حضور فیلم‌ها و آثار بصری براســـاس ضوابط و آییـــن نامه‌ها در جشنواره‌های معتبر سینمایی صورت می‌گیرد و هر اثر بنا به تقاضای سازنده آن ارزیابی و در نهایت مورد انتخاب اینگونه رویدادها واقع می‌شود. پذیرفته شدن آثار سینمایی در جشنواره‌های مختلف سینمایی اغلب فارغ از نام و شهرت فیلمسازان صورت می‌گیرد و اثری ارائه شده است که ملاک حضور سازندگان در مجامع و جشنواره‌هاست، هرچند که وجود نام‌های مشهور می‌تواند در ارتقای سطح یک جشنواره تاثیرگذار باشد. چه بسیار فیلمسازان مطرحی در سطح جهان هستند که به دلیل ارائه آثار ضعیف، منطبق نبودن با شرایط و نوع انتخاب جشنواره‌ها، فرصت رقابت در عرصه‌های معتبر را پیدا نمی‌کنند و انرژی خود را به جای صرف کردن برای مخالفت با این دست رویدادها که در پاره‌ای دوره‌ها جشنواره‌های ملی کشورهایشان نیز است، مصروف ارائه کار بهتر و تلاش برای جای گرفتن در میدان رقابت در فرصت‌های بعدی می‌کنند. اما این روند و بروز اینگونه رفتارهای حرفه‌ای کمتر در میان سینماگران ما وجود دارد، به این نحو که هر کارگردان یا تهیه کننده‌ای که برای خود نام و آوازه‌ای دارد، با این تصور اثرخود را به جشنواره‌ها ارائه می‌دهد که حتما در بخش اصلی پذیرفته شود و اتفاقا جایزه هم دریافت کند! انتقاد از آثارشان حال از سوی هر کس، چه منتقد سینمایی یا گروه مخاطب نیز پذیرفته نیست، چراکه این عده خود را محق به ساختن فیلم به هر قیمت و بدون توجه به رای و نظر مخاطب و منتقدان سینمایی که به نوعی نماینده افکار در این حوزه هستند، می‌دانند. این دست کارگردانان و سازندگان فیلم اگر در جشنواره‌های معتبر داخلی نظیر فجر با اقبال روبه‌رو نشوند و در وهله اول مخاطب اثرشان را و در ثانی داوران نیز که اکثرا از همکاران سینمایی‌شان هستند، نپسندند، به انواع و اقسام کج‌سلیقگی و شخصی‌نگری متهم می‌شوند و اصل جشنواره‌ها نیز به زعم این عده زیر سوال می‌رود. حال اگر بپذیریم فرهنگ نقد و نقادی در حوزه سینمای ما در مقایسه با سینمای استاندارد جهان همچنان درگیر نقد افراد به جای ساختار اثر از مناظر مختلف فنی، مضمونی و تکنیکی است، می‌توان تا حدودی حق را به این عده از سازندگان آثار سینمایی داد اما در مقابل نیز این پرسش مطرح است که آیا فیلمساز ما نیز اثر خود را با رعایت جوانبی که او در دلایل ساخت و ارائه آن مطرح می‌کند، ساخته است؟ مخاطب چه جایگاهی در ذهن او برای انتخاب مضمون، پرداخت و درنهایت ساخت و اکران اثر دارد؟ جشنواره‌ها عرصه‌ای برای ارائه آثار منتخب و گوناگون است و مخاطبان این دست رویدادها به عنوان نمایندگان اولیه عموم مخاطبان فیلم قبل از اکران تلقی می‌شوند و واکنش‌های آنها به عرضه اثر می‌تواند سرنوشت فیلم را در اکران عمومی مشخص سازد. به تعبیر بسیاری از سینماگران اگر فیلم، خوب و خوش‌ساخت باشد، بدیهی است که مخاطب در هر شرایطی آن را می‌پسندد، چه جایزه بگیرد که در صورت خوب بودن حتما می‌گیرد و چه نگیرد، فیلم در اکران با توفیق روبه‌رو می‌شود و جشنواره‌ها صرفا به عنوان امکان برای معرفی درست اثر به شمار می‌روند. آیا چنین دیدگاهی نزد فیلمساز ما وجود دارد و چند فیلم با مشخصه های اشاره شده ساخته می‌شود که دغدغه اکران را برای سازندگان آن به دنبال نداشته باشد؟ نمایش فیلم‌های مختلف در جشنواره‌هایی که در بعد ملی و بین‌المللی مطرح هستند، دارای همان کارکردهایی است که یادآوری شد و بدیهی است که آثاری می‌توانند در رقابت قرار گیرند که استانداردهای بالاتر از حد متوسط را رعایت کرده و زمینه جذب مخاطب را در خود داشته باشند. نمایش فیلم در این دست جشنواره‌ها در گام نخست توفیقی برای سازندگان و آگاهی آنها از واکنش اولیه مخاطب برای اکران عمومی است و در مرحله دوم کسب جایزه و برداشتن گام دوم و تلاش برای ساخت اثر بهتر برای حفظ مخاطب خود و تثبیت جایگاه حرفه‌ای به شمار می‌رود. اما عده‌ای مشخص نمی‌خواهند این فرآیند را در حوزه کار حرفه‌ای بپذیرند و هیچگاه تلاش مضاعف برای تثبیت جایگاه خود در آنچه مورد ادعایشان است، نمی‌کنند و گاه سالیان متمادی در ورطه تکرار در انتخاب مضمون و در نهایت موجبات دلزدگی مخاطب را فراهم می‌آورند و هرگاه که اثرشان با بی‌میلی تماشاگران روبه رو می‌شود، همه چیز و همه کس از نظر آنها متهم است. انتخاب و داوری فیلم‌های حاضر در جشنواره‌های معتبر داخلی با رویکرد بین‌المللی نظیر جشنواره فجر فارغ از فضاسازی برخی از سازندگان فیلم در فرآیندی مشخص و بر اساس برداشت‌های حرفه‌ای صورت می‌گیرد کما اینکه امسال ترکیب داوری فجر به گونه‌ای بود که بهانه‌جویی‌ها را به حداقل رساند و به تعبیر یکی از کارگردانان سینما فجر به هیچ فیلمی باج نداد. جشنواره بیست و هفتم فجر در خود حاوی نکات مثبتی در عرصه انتخاب و داوری بود، نخست اعمال قانون به همراه تفکیک گونه‌ها، گنجاندن آثار متناسب با مضامین در بخش‌های مختلف و اختصاص جوایز که بیشترین قرابت را با رای و نظر مخاطبان و کارشناسان نیز داشت. به هر حال فرهنگ کار حرفه‌ای و پذیرفتن قاعده و قانون حضور در جشنواره‌های مختلف داخلی همانگونه که در رویدادهای مشابه خارجی از سوی فیلمسازان رعایت می‌شود و جشنواره‌ها هیچگونه مسؤولیتی در مقابل پذیرش یا عدم پذیرش اثری ندارند و تحسین‌ها براساس ضوابط و قابلیت‌هایی صورت می‌گیرد، درباره رویدادهای داخلی نیز این نکته صادق است. تنوع به‌وجود آمده در عرصه تولید و اقبال مخاطبان به آثار ارائه شده در فجرسینمایی 27 را به اعتقاد کارشناسان و سینماگران می‌توان فرصتی مغتنم برای فرهنگ‌سازی در ارکان مختلف سینمایی دانست.
ارسال نظر
captcha
پربیننده