کمیل نقی‌پور: در حالی که شعله اعتراضات در ترکیه کم‌فروغ شده بود، آتش اعترضات این بار در قاهره و دیگر شهرهای بزرگ مصر شعله‌ور شد تا حامیان سیاست‌های آمریکا در منطقه، طعم بی‌وفایی سران کاخ سفید را بیش از دیگران حس کنند. به گزارش «وطن‌امروز»، مصر کشوری که یک سال طعم رئیس‌جمهور غیرنظامی را می‌چشید در نهایت با کودتای نظامیان و البته با چراغ سبز آمریکا، رئیس‌جمهور منتخب زندانی شد تا پرونده اسلامگرایان علاوه بر ترکیه در مصر نیز بسته شود. نکته قابل تامل در این باره نقش‌آفرینی آمریکا برای بی‌اعتبار کردن اسلامگرایان مصری بود. این درحالی است که مرسی پس از روی کار آمدن همسو با سیاست‌های منطقه‌ای آمریکا بویژه در موضوع سوریه گام بر می‌داشت. پایگاه خبری میدل ایست آنلاین دراین باره نوشت: خودباختگی اخوان در برابر سیاست و اوامر آمریکا و نرمش شدید در رفتار با اسرائیل، نه تنها آمریکا را قانع نکرد بلکه نتوانست رضایت مردم مصر را جلب کند. این رفتار سبب شد، اخوان، نزد آمریکا به عنوان منافقانی شناخته شوند که رفتار ظاهری مغایر با تفکرات درونی دارند. نزد مردم طرفداران خود نیز به عنوان دروغگویانی شناخته شدند که رویکردی خلاف غرب ستیزی که در سخنانشان موج می‌زند، دارند. در ادامه این گزارش آمده است: مسؤولان اخوان در طول دهه‌های گذشته، در سخنرانی‌های خود به آمریکا و اسرائیل ناسزا گفته‌اند و همواره به مردم وعده داده‌اند که در صورت به قدرت رسیدن اسلامگرایان، آسایش، استقلال و رهایی از وابستگی بر کشور حاکم می‌شود. آنها همچنین همواره برای آزادی قدس و پشتیبانی از مقاومت شعار سر می‌دادند اما به محض آنکه به قدرت رسیدند، سفیر مصر را از سوریه فراخواندند و برای مصر در اسرائیل سفیر تعیین کردند و به نام ملت مصر، نامه‌های محبت‌آمیز به اسرائیل نوشتند و مرسی رئیس‌جمهور مصر خود را دوست مخلص، شیمون پرز رئیس رژیم صهیونیستی معرفی کرد. میدل ایست آنلاین همچنین نوشته است: «مرسی همچنین در دام آشکار اردوغان افتاد، دامی که فقط ساده‌لوحان و احمق‌ها گرفتار آن می‌شوند. اردوغان، مرسی را قانع کرد از نفوذ خود در میان جنبش حماس استفاده کند و این در حالی است که رهبری حماس نیز در حماقت و ساده‌لوحی دست کمی از همتای مصری خود نداشت. مرسی، حماس را قانع کرد تا با تضمین مصر و ترکیه، حملات به اسرائیل را متوقف کند و از بروز هرگونه عملیات خصمانه بر ضد‌اسرائیل در نوار مرزی جلوگیری کند و در مقابل... هیچ ! فقط اسرائیل در مقابل، از حملات روزانه خود دست می‌کشد، این در حالی است که این حملات تنها برای مقابله با حملات گروه‌های فلسطینی انجام می‌گرفت و اگر فلسطینی‌ها متعهد شوند که دیگر حمله‌ای نکنند، اسرائیل اساسا دیگر نیازی به ورود به مناطق فلسطینی ندارد». این در حالی است که به گفته سعد‌الله زارعی کارشناس مسائل بین‌الملل، اخوان‌المسلمين در حوزه سياست خارجي هيچ حرف روشني ارائه نکرد، نه در مساله فلسطين مواضع ممتازي داشت که کسي بتواند فرق مواضع مرسي و مبارک را در اين مساله استراتژيک دريابد و نه در موضوع انقلاب‌هاي عربي تفاوتي ميان نگاه مبارک و اخوان ديده شد به‌گونه‌اي که تا امروز هم اخوان با خواسته‌هاي به حق بحريني‌ها و يمني‌ها بيگانه‌اند. موضع مرسي درباره ايران حتي از موضع مبارک نيز عقب‌افتاده‌تر بود. مرسي هيچگاه جرأت نکرد با صراحت از روابط با ايران حرف بزند و آنگاه که براي حل مشکلات خود به رهبران ايران نامه نوشت نتوانست پاي درخواست کمک خود بايستد. مرسي در مواجهه با موضوع سوريه نتوانست مواضعي متفاوت از مواضع امثال ملک‌عبدالله و شيخ زايد بگيرد و حال آنکه او بر اثر يک انقلاب مردمي بر سر کار آمده بود. توصیه رهبري به اسلامگرایان مصری چه بود؟
این در حالی است که رهبر معظم انقلاب پس از عزل حسنی مبارک و مطرح شدن اسلامگرایان در مصر و در آستانه نخستین انتخابات ریاست جمهوری این کشور، به احزاب سیاسی این کشور بویژه اسلامگرایان توصیه‌های مهم و قابل تاملی داشتند که عمل اسلامگرایان به این توصیه‌ها می‌توانست آنها را از بحران کنونی که گرفتار آن آمده‌ا‌ند، نجات دهد. حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای در بهمن‌ماه 1391 در خطبه‌های نماز جمعه خطاب به گروه‌های سیاسی فرمودند: برادران و خواهرانم! مراقب اين امانت بزرگ باشيد. غرور و نيز ساده‌انگارى، 2 آفت بزرگ پس از نخستين پيروزى‌هايند. شما مسؤول‌ترين افراد در عرصه نظام‌سازى، حفظ دستاوردهاى مردم و حل مشكلات جنبش هستيد. قدرت‌هاى ضربه خورده جهان و منطقه، بى‌شك در افكار شيطانى بسر مي‌برند؛ از فكر حذف و انتقام، تا طرح فريب دادن و متزلزل كردن و ترساندن و به طمع انداختن شما و سپس به نابود كردن انقلاب‌ها و پديد آوردن اوضاع- و العياذ باللّه- بدتر از گذشته مى‌انديشند. تصميمات، مواضع و اقدامات شما، ابعاد تاريخى خواهد يافت و اين دوره، «شب قدر» تاريخ كشورهاى شماست. ایشان در ادامه خطاب به گروه‌های مصری فرمودند: به آمريكا و ناتو اعتماد نكنيد. آنان هرگز به مصالح شما و منافع ملت شما نمى‌انديشند. همچنين از آنان نترسيد. آنان پوشالى‌اند و به‌سرعت ضعيف‌تر نيز شده‌اند. حاكميت آنان بر جهان اسلام، صرفاً محصول ترس و جهل ما در 150 سال گذشته بوده است. به آنان اميد نبنديد و از آنان حساب نبريد. تنها به خداى متعال اعتماد كنيد و فقط مردم خود را باور كنيد. آنان در عراق شكست خوردند و با دست‌هاى خالى خارج شدند؛ در افغانستان چيزى به دست نياورده‌اند؛ در لبنان از حزب‌اللّه، و در غزه از حماس شكست خوردند و اينك در مصر و تونس به دست مردم، به پایين كشيده شده‌اند. هيچ چيز طبق برنامه آنان پيش نرفته است، بت غرب نيز چون بت كمونيزم شكست و ترس ملت‌ها ريخت. مراقب آينده باشيد كه شما را نترسانند.رهبر معظم انقلاب در ادامه تصریح کردند: مراقب بازى‌هاى آنها باشيد. همچنين وارد بازى دلارهاى نفتى وابستگان و متحدان غرب در ميان اعراب نشويد كه در آينده از اين بازى‌ها سالم بيرون نخواهيد آمد. اسرائيل رفتنى است، نبايد بماند و نخواهد ماند. شروع انحراف در نهضت‌هاى كنونى، تن دادن به بقای رژيم صهيونيستى است و ادامه مذاكرات سازش و تسليم كه رژيم‌هاى ساقط شده آن را پايه‌گذارى كرده‌اند. مقام معظم رهبری خطاب به گروه‌های مصری تاکید کردند: كار اصلى شما اين خواهد بود كه چگونه يك تاريخ عقب‌ماندگى و استبداد و بى‌دينى و فقر و وابستگى حاكم بر كشورهايتان را در كوتاه‌ترين زمان‌ها ان‌شاءاللّه جبران كنيد و چگونه با رويكرد اسلامى و به شيوه‌اى مردم‌سالارانه و رعايت عقلانيت و علم، جامعه‌سازى كنيد و تهديدهاى داخلى و خارجى را يك به يك از سر بگذرانيد؛ چگونه «آزادى و حقوق اجتماعی» منهاى «ليبراليزم»، و «برابرى» منهاى «ماركسيزم»، و «نظم» منهاى «فاشيزم غرب» را نهادينه كنيد؛ چگونه تقيد خويش به شريعت مترقى اسلام را حفظ كنيد، بى‌آنكه گرفتار جمود و تحجر شويد؛ چگونه مستقل شويد، بى‌آنكه منزوى شويد؛ چگونه پيشرفت كنيد، بى‌آنكه وابسته شويد؛ چگونه مديريت علمى كنيد، بى‌آنكه سكولاريزه و محافظه‌كار شويد.مواردی که سران سابق مصر به آن بی‌توجه بودند و دقیقا از همین ناحیه ضربه خوردند. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای همچنین در ادامه سخنان خود در خطبه نماز جمعه فرمودند:
تعريف‌ها بايد بازخوانى و اصلاح شوند. 2 الگوى «اسلام تكفيرى» و «اسلام لائيك» از سوى غرب به شما پيشنهاد شده و خواهد شد تا الگوى «اسلام اصولگراى معتدل و عقلانى» در ميان انقلاب‌هاى منطقه تقويت نشود. كلمات را دوباره و به‌دقت تعريف كنيد. «دموكرات بودن» اگر به معناى مردمى بودن و انتخابات آزاد در چارچوب اصول انقلاب‌هاست، همه دموكرات باشيد؛ و اگر به معناى افتادن به دام ليبرال- دموكراسى درجه دوم و تقليدى باشد، هيچ يك دموكرات نباشيد. ایشان در ادامه تاکید کردند: «سلفى‌گرى» اگر به معناى اصولگرایى در كتاب و سنت و وفادارى به ارزش‌هاى اصيل و مبارزه با خرافات و انحرافات و احيای شريعت و نفى غربزدگى باشد، همگى سلفى باشيد؛ و اگر به معناى تعصب و تحجر و خشونت ميان اديان يا مذاهب اسلامى ترجمه شود، با نوگرایى و سماحت و عقلانيت - كه اركان تفكر و تمدن اسلامى‌اند- سازگار نخواهد بود و خود باعث ترويج سكولاريزم و بى‌دينى خواهد شد.
مقام معظم رهبری تصریح کردند: به اسلام مطلوب واشنگتن و لندن و پاريس بدبين باشيد؛ چه از نوع لائيك و غربگرا، و چه از نوع متحجر و خشن آن. به اسلامى كه رژيم صهيونيستى را تحمل مي‌كند، ولى با مذاهب اسلامى ديگر بيرحمانه مواجه مي‌شود، دست آشتى به سوى آمريكا و ناتو دراز مي‌كند، ولى در داخل به جنگ‌هاى قبيله‌اى و مذهبى دامن مي‌زند و اشداء با مومنين و رحماء با كفار است، اعتماد نكنيد. به اسلام آمريكایى و انگليسى بدبين باشيد كه شما را به دام سرمايه‌دارى غرب و مصرف‌زدگى و انحطاط اخلاقى مي‌كشانند. در دهه‌هاى گذشته، هم نخبگان و هم حاكمان، به وابستگى بيشتر خود به فرانسه و انگليس و آمريكا يا شوروى افتخار مي‌كردند و از سمبل‌هاى اسلامى مي‌گريختند؛ و امروز همه چيز برعكس شده است.
توصیه رهبر انقلاب به اردوغان چه بود؟
از سوی دیگر ترکیه پس از یک ماه در شرایطی به آرامش نسبی رسیده است که هنوز اعتراضات زیر‌پوستی به سیاست‌های دولت اردوغان وجود دارد؛ دولتی که اقتدار گذشته را ندارد و با حاکمیت شکننده قرار است سیاست‌های خود را به اجرا گذارد. اردوغان در نتیجه اعتراضات و ضربه‌ای که به وی و دولتش وارد شده این نکته را دریافته است که حزب اسلامگرای عدالت و توسعه برای پیروزی در انتخابات پارلمانی بعدی در ترکیه مسیر دشواری را پیش‌رو دارد و احتمال شکست اسلامگرایان ترک به مراتب بیشتر از گذشته است.اما آنچه مقامات ترک از اتفاقات یک ماهه اخیر در کشور خود به وضوح دریافتند، قدر‌نشناسی آمریکا و کشورهای غربی در قبال آنها بوده است. دولت اردوغان که پس از تحولات منطقه به عنوان بازوی اجرایی آمریکا در خاورمیانه شناخته می‌شد با شکل‌گیری اعتراضات با ناباوری مشاهده کرد که آمریکا و دیگر کشورهای غربی به جای پشتیبانی از دولت وی با معترضان همراه شدند و دولت اردوغان را تحت فشار گذاشتند؛ موضوعی که حتی صدای اعتراض اردوغان را نیز بلند کرد.نخست‌وزیر ترکیه در زمان اوج‌گیری اعتراضات در اظهاراتی جمع حامیان خود با حمله به شبکه‌های خبررسانی خارجی بی‌بی‌سی و سی‌ان‌ان و خبرگزاری رویترز اظهار داشت این رسانه‌ها اطلاعات کذب در گزارش‌های خود منتشر کرده‌‌اند.این در حالی بود که همزمانی موافقت ترکیه با استقرار سپر دفاع موشکی با نقش‌آفرینی این کشور در بحران سوریه، یک چهره غربی از دولت اردوغان ساخت که حتی برخی کارشناسان ترکیه را بازوی اجرایی آمریکا در منطقه می‌دانستند با این حال با آغاز موج اعتراضات در این کشور کشورهای غربی به اردوغان «بی وفایی» کردند، موضوعی که نخست‌وزیر ترکیه به آن اشاره داشت و از آن گله کرد. اردوغان همچنین در اعتراض به سیاست دوگانه کشورهای غربی بویژه آمریکا گفته بود: «آنهايي که قصد دارند به ما درس بياموزند، زمان جريانات تظاهرات جنبش تصرف وال‌استريت در آمريکا کجا بودند؟ گاز اشک‌آور مورد استفاده قرار گرفت و ۱۷ نفر کشته شدند. اين امر در انگليس، فرانسه، آلمان و در ابعادي وسيع‌تر در يونان رخ داد. چنين اعتراضاتی در اين کشورها رخ مي‌دهد و همه آنها اعضاي اتحاديه اروپا هستند.» این درحالی‌است که به عقیده کارشناسان، اردوغان در نتیجه تحولات منطقه با طمع حمایت غربی‌ها به درون چاهی رفت که بیرون آمدن از آن شاید تنها با ضعف اسلامگرایان ترک همراه باشد.شاید در چنین شرایطی توصیه‌های رهبر معظم انقلاب که فروردین‌ماه سال 91 در دیدار با وی مطرح شد را بهتر درک کند.رهبر معظم انقلاب در آن دیدار که در حرم رضوی برگزار شد، با اشاره به نگاه ابزاری قدرت‌های مسلط دنیا بویژه آمریکا به کشورهای منطقه، خاطر‌نشان کردند: آمریکایی‌ها هیچ ملتی را به عنوان ملت مستقل قبول ندارند.
حضرت آیت‌الله خامنه‌ای افزودند: آمریکایی‌ها با همه کشورها اینگونه رفتار می‌کنند و بنابراین همواره باید در تصمیم‌گیری‌ها مصالح کشورهای اسلامی در نظر گرفته شود. ایشان با اشاره به حضور سیاستمداران با گرایش‌های اسلامی در راس قدرت ترکیه تاکید کردند: چنین شرایطی در ترکیه به هیچ وجه مطلوب آمریکا و غرب نیست و همان مقدار که آنها از این شرایط ترکیه ناخرسند هستند، جمهوری اسلامی ایران از حضور برادران مسلمان در راس قدرت ترکیه بسیار خرسند است. اما آنچه در ترکیه اتفاق افتاد نمونه مشابه دیگری این بار در شمال آفریقا پیدا کرد.
تأکید ایران براجتناب از نظامی‌گری در مصر
معاون عربی و آفریقای وزارت امور خارجه ایران با حمايت از خواسته‌هاى مشروع ملت مصر در جهت تثبيت اهداف انقلاب و نيل به استقلال و آزادى و مردمسالارى، بر ضرورت توجه جدى بر روند دموكراسى فراگير و اجتناب از نظامي‌گرى و حفظ دستاوردهاى انقلاب مصر در اين كشور تاكيد كرد. به گزارش پایگاه خبری شبکه العالم، امير عبداللهيان هرگونه درگيرى كه جامعه مصر را به سوى خشونت سوق دهد را اقدامى خطير و در راستاى خواست دشمنان خواند. معاون عربى و آفريقای وزارت امور خارجه افزود: بى‌ترديد مردم فهيم و صاحبان بصيرت در مصر مانع فرصت‌طلبى رژيم صهيونيستى و دشمنان و توقف روند رو به جلوى دموكراسى كه ثمره انقلاب مصر است، خواهند شد.