حجت‌الاسلام و المسلمين سيد سعيد لواسانيیکی از جلوه‌های نفسانیت ستم و ظلم است. ستم ضدعدالت و به معنای تجاوز از حق و ورود به ورطه گناه است. این معنا اعم از ستم به دیگران یا ستم در حق‌الله یا ستم به خود است. بنابراین ستم و ظلم جامع همه گناهان است و در بسیاری از موارد در قرآن ستم به همین معنی آمده است: «وَ مَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللهِ فَأُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُون» [بقره: 229] اما حقیقت ستم و ظلم؛ ظلمت و تاریکی است. و این کلام پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم است: «اتَّقُوا الظُّلْمَ فَإِنَّهُ ظُلُمَاتُ يَوْمِ الْقِيَامَه» [الکافی؛ 2/232] «از ستم خودداری کنید، زیرا آن تاریکی‌های روز قیامت است». تاریکی ضد نور است و انسان در صورتی در قیامت آسوده است که نورانی باشد و با ستم از نورانیت محروم است. هر ستمی که بر خود یا دیگران روا می‌شود، ستمی که در حق‌الله است، یا در حق‌الناس؛ باطنی دارد که این باطن گویای حقیقت آن است و آن چیزی نیست، جز تاریکی در صحنه قیامت. سرّ مطلب آن است که انسان در قیامت با حقیقت و باطن خود محشور می‌شود، باطن و حقیقتی که ریشه در اعمال و کردار او در دنیا دارد و کسی که رفتار و کردارش بر مبنای ستم واقع است، باطن خود را آلوده به تاریکی کرده و نور خود را گرفته و قیامت که محل بروز حقیقت است، این حقیقت با تاریکی محض جلوه می‌کند. پس حقیقت ستم در همین دنیا تاریکی است اما به دلیل اینکه حجاب نفسانیت بر چشمان ما کشیده شده است، این حقیقت را نمی‌بینیم و قیامت که ظرف ظهور حقیقت است، باطن تاریک آشکار می‌شود: «اثر ظلم چيزى جز ظلمت و تاريكى نيست و او نمىتواند از چيزى كه اثرى جز ظلمت و تاريكى ندارد، توقع نور داشته باشد.» [اسرار‌الصلاه..، میرزاجواد تبریزی، ص 20] بنابراین نتیجه قهری ستم؛ آتش جهنم و خانه ظلمانی جهنم است. قرآن کریم در سوره مبارکه مریم آیه 71 می‌فرماید: «وَ إِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها كانَ عَلى رَبِّكَ حَتْماً مَقْضِيًّا؛ همه شما مردم- بدون استثنا- به جهنم وارد می‌شوید و این حکم قطعی خداوند است.» و این نشان می‌دهد باطن و حقیقت دنیا جهنم است زیرا همه مردم ناچارند در دنیا زندگی کنند. بعد آیه 72 واردشدگان به جهنم را به دو دسته تقسیم می‌فرماید: «ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَ نَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيها جِثِياً؛ سپس خداوند متقین را که خود را از آلودگی‌های نفسانی محفوظ داشته‌اند، نجات می‌دهد و ستمکاران را که از جاده حق منحرف شده‌اند، دوزانو و با خاری در جهنم وامی‌گذارد». [بقره: 229] این نتیجه قهری ستم است و در همه انواع ستم وجود دارد، چه در معصیت خدا، اذیت و آزار مردم یا در مقام کارگزار دولتی در هر سطحی که خیانت کند یا تصرف بیجا داشته باشد یا بی‌تدبیری و اهمال داشته باشد. حقیقت همه این رفتارها تاریکی و دوزانو در جهنم بودن است.