گروه فرهنگ و هنر: احمدرضا احمدی یکی از تاثیرگذارترین شاعران معاصر ایران است که حضور فعالش در عرصه شعر، ادبیات کودکان، دکلمه شعر و هنر سینما، از او چهرهای مؤثر در ادبیات و هنر معاصر ساخته است. او نخستین مجموعه شعرش را با عنوان «طرح» در سال 1340 منتشر کرد که توجه بسیاری از شاعران و منتقدان دهه 40 را جلب کرد. از احمدرضا احمدی بیش از 18 مجموعه شعر، 15 کتاب برای کودکان، دکلمه اشعار خودش در کاست یادگاری و اشعار حافظ، نیما، سهراب سپهری و شاعران معاصر منتشر شده است. احمدی که سالها در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان فعالیت کرده در سال ۱۳۸۸ نامزد دریافت جایزه هانس کریستین اندرسن شد. این شاعر گفتوگویی جذاب با فارس انجام داده که خواندن بخشهایی از آن خالی از لطف نیست. در کودکی به شعر علاقه نداشتم
رسم است که برخی میگویند از کودکی علاقه به شعر داشتند و شعر میسرودند ولی درباره من اینگونه نبود. بعد از آشنایی با فریدون رهنما که تازه از فرانسه آمده بود، با شعر آشنا شدم. وی بعدازظهرها در کتابخانه مجلس شورای ملی فیش مینوشت. بعد از آشنایی با وی با شعر کشورهای مختلف آشنا شدم و حدودا 15 ساله بودم که با نیما یوشیج آشنا شدم و شانسی که آوردم این بود که از کسی تاثیر نگرفتم. اگر به کتاب «طرح» هم نگاه کنید میبینید از شعری متاثر نشده است. این اتهام را به من میزنند که شعرهایتان مدل شعرهای ترجمهای است اما در واقع ما در جهانی زندگی میکنیم که بحثی به نام ملیت معنایی پیدا نمیکند و مرزها درهم شکسته شده است و شاید به مقطعی برسیم که همه شاعران مثل هم بشوند. یکی از خصوصیات شعر مدرن فارسی این است که بهطور مطلق بحث ملی و کشوری ندارد و خیلی جهانی است. نیما یوشیج هم جهانی بود، درست است که تحتتاثیر طبیعت مازندران قرار گرفته اما اشعار وی جهانی است.
نیما را دیدم که کتی ژنده به تن داشت
نیما دوست داییام بود. یک روز در میدان تجریش وی را دیدم که کتی ژنده به تن و ساکی در دست داشت، من آن زمان 15 ساله بودم و با وی آشنایی نداشتم، پسرداییام وی را به من معرفی کرد. من کتاب «افسانه» را خواندم و خوشم آمد اما از «مانلی» خوشم نیامد. نمیخواهم قضاوت کنم اما به نظرم هرچه جلوتر آمد شعرهایش سادهتر شد.
کتابی که با 500تومان چاپ کردیم
آن زمان کتاب با 500 تومان چاپ میشد و ما چند جوان بودیم که ذوق و شوق داشتیم. تعدادی از کتابها را پیشفروش کردیم و با پول آن کتاب چاپ کردیم. در آن زمان کسی مرا نمیشناخت اما پیشخرید کردند.
خانوادهای روحانی
بیشتر خانوادهام روحانی و اهل کتاب و علم بودند. در کتاب ناظمالاسلام کرمانی فصلی به فامیل و جدم اختصاص یافته است. عبدالرحیم احمدی پسرخالهام که خیلی روی من تاثیر داشت یکی از بهترین مترجمان و قصهنویس درخشانی بود که این راه را ادامه نداد.
سهراب سپهری
دبیرستانی که بودم، دوستی به نام امیر حامد داشتم و سهراب نمایشگاه گذاشته بود در تالار فرهنگ، من و امیر رفتیم و دوست شدیم. وقتی تهران بود هم فقط با من بود و فقط با من رستوران میرفت، نیویورک هم که رفتم آنجا همدیگر را پیدا کردیم. همیشه نگران من بود. وضع غمانگیز در این بود که سهراب وقتی مشهور شد که به پایان عمرش نزدیک شده بود و تا مجموعه «حجم سبز» همه کتابهایش را با بودجه شخصی چاپ کرده بود. وی خیلی جستوجوگر بود و همیشه از دوره خود جدا بود و هیچوقت نمیگویم از شاگردان نیما و همیشه میگویم همدورههای نیما و هیچکس متاثر از دیگری نبود. انسان شریفی بود که با زحمت و قدم به قدم رشد کرده بود.
عشقم در سالهای جدید مولوی است
عشقم در سالهای جدید مولوی است. هر شب با طمانینه مثنویمعنوی میخوانم و میخواهم حسابی جذب کنم، هرچند 73 ساله هستم و شاید فرصت ارائه نداشته باشم اما احساس میکنم دارد در من استحالهای به وجود میآورد. من همیشه مولوی را با باخ مقایسه میکنم.
آدم نوستالژیکی نیستم
من آدم نوستالژیکی نیستم و کاری به گذشته ندارم و اصلا مرور نمیکنم. همه معاشرتم با بچههای برادرخانمم که 3 ساله و 10 ساله هستند، است. رابطه با دیگران فقط وقتگیر است و من وقت کمی دارم.
نه اهل تریاکم و نه مشروب
من آدمی هستم نه اهل تریاک و نه اهل مشروب و نه اهل سیگار و از 6 صبح که بلند میشوم تا شب باید یک کاری انجام بدهم و این تنها راه مقابله من با مرگ و 10 جور بیماری است که دارم. درباره تکرار هم باید بگویم همه شعرا با یکسری مفاهیم و کلمات بهگونههای مختلف شعر میگویند و برای من هم اینگونه است. مدتی با شعر فاصله انداختم و مدتی که در سیسییو بودم شروع به نگارش نمایشنامه کردم و شبها پرستاران از من درباره روند نمایشنامه میپرسیدند. این نمایشنامه از سوی داوود رشیدی برای اجرا مورد استقبال قرار گرفت که اجرا نشد. محمد چرمشیر هم برای این نمایشنامه کمک زیادی به من کرد. این نمایشنامه را میخواند و تصحیح میکرد و بخشهای زیادی از آن را حذف کرد. این مجموعه به 12 نمایشنامه رسید و خیلی برای اجرای آن با افراد مختلف صحبت کردم اما به دلیل باندبازیهایی که در این عرصه هست امکان اجرای این هم به وجود نیامد. به این نتیجه رسیدم که شریفترینها در عرصه هنر، شاعران هستند و بدترینها سینماییها، بعد موزیسینها، بعد نقاشها و تئاتریها این میانها هستند. در کل بگویم که هیچکس این کار را نکرد. یکی گفت برنامهاش تا 30 سال دیگر پر است و دیگری چیز دیگری گفت تا اینکه من آنقدر ناامید شدم که رها کردم و دوباره به شعر روی آوردم و سال گذشته 9 مجموعه شعر منتشر شد. پس از این مجموعه شعرها، رمانی را نوشتم که در حال حاضر در مرحله حروفچینی است. 2 مجموعه شعر دیگر هم آماده کردم که احتمالا در نشر نیکا منتشر شوند.
نمیدانم پایان شعرم کجاست
وقتی پشت میز مینشینم به چیزی فکر نمیکنم و هیچ نقشهای ندارم. به قول فریدون تولایی برخی مگس، جرس و عدس را میگذارند و آنها را پر میکنند، آنها میخواهند شعری بسازند اما من نمیدانم پایان شعرم کجاست. همین رمانها را هم که نوشتم همینگونه بود. جای ممتاز از جای زخم معلوم است، در مورد بسیاری این موضوع مشخص است و اشعار نیما یوشيج زمانی که بر دل خود شعر سروده است، تفاوتها مشخص میشود.
تنها و غمگین
آیدین آغداشلو جمله خوبی درباره من گفته است که آنتیبیوتیکهایی که درست میکنند جلد شیرینی دارد و درون آن تلخ است. درباره من هم آنچه در ظاهر بروز میکند شیرین است ولی من در وجود خودم فردی عمیقا تنها و غمگین هستم. ما همه کودکیهای بدی داشتیم و همانطور که پیش از این گفتم هم حوادث زیادی دیدیم. در مقابل دنیای بورژوازی و ناعادلانهای که وجود دارد، خندیدن و شوخی کردن سلاحی است و برای خودم هم این موضوع عجیب است و تضاد عجیبی در من مثل آدمهای دیگر هست. بهطور نمونه افسران آلمانی روز دستور کشتار میدادند و شبها موزارت گوش میدادند و گریه میکردند. بهترین نوازنده ویولن ایران رکنالدین مختاری بوده که رئیس شهربانی رضاشاه بوده است. در شعرم هیچوقت دروغ نمیگویم و هرکسی که در شعرم میآورم وجود خارجی داشته است. من در جوانیام شعری گفتم درباره دختری چشمآبی و بعدها به چشمآبی گیر دادند اما این فردی که من درباره وی شعر گفتم وجود خارجی داشت.
یکی از اشعار دفتر جدید
چرا میخواهی من را از پاییز جدا کنی
و به زمستان پرتاب کنی
خوب میدانی که من از زمستان چقدر نفرت دارم
من هنوز آسیبپذیر هستم
ریهها و قلبم بیمار است
کارم همیشه در زمستان به بیمارستان میکشد
اگر صدای تو را در زمستان شنیدم
باور نمیکنم
که صدای توست
پاییزهای شوقآمیز
تابستانهای در محاصره
هندوانههای قرمز را
چرا فراموش کنم؟
دردهای من در زمستان
شکوفه خستگی و مرگ میدهد
مدام سرفه مدام سرفه
چشم به سرمی که به دست من وصل است
کی تمام میشود
هنوز تمام نشده است
پرستاری به اتاقم میآید
سرم دیگری را به رگهای رنجور من وصل میکند
پرستاری جوان یک سبد از برگهای پاییزی را برایم میآورد
در چشمانم نگاه میکند
در انتظار عکسالعمل من است
غروب میشود
شیفت پرستار تمام میشود
سبد برگهای پاییزی
روی ملافههای من شناور است
پرستار چراغ اتاق را خاموش میکند
شب بخیر میگوید و به خانهاش میرود.