ترکیه اردوغان قاطعانه خود را شابلنی برای اداره جهان اسلام می‌داند اما آنچه در مصر امروز در حال رخ دادن است عملا نشان داد عینک ترکی ترک برداشته و نمی‌توان به آن اعتماد کرد. حزب حاکم عدالت و توسعه ترکیه- که با گسترده‌ترین اعتراضات در دوره حکومت 10 ساله خود روبه‌رو شده است- روابط نزدیکی با مرسی و حزب اخوان‌المسلمین وابسته به وی برقرار کرده بود. برکناری نخستین رئیس‌جمهور مصری که به شیوه‌ای دموکراتیک انتخاب شده بود، موجب حیرت ترکیه شد؛ کشوری که جایگاه خود را به عنوان قدرت منطقه‌ای و الگوی دموکراسی در خاورمیانه به شیوه‌ای بلندپروازانه ارتقا داده است. اما مساله‌اي که در این میان باید به آن توجه داشت آن است که مناسبات ترکیه و مصر پس از سقوط اخوان‌المسلمین با تغییرات چشمگیری رو به رو خواهد بود طوری که مارک پیرینی، از کارشناسان موسسه کارنگی اروپا در این باره می‌گوید: «من که کارشناس مسائل خاورمیانه هستم، تردید دارم مصری‌ها ترکیه را به عنوان الگوی جهانی قبول داشته باشند». این کارشناس همچنین تاکید دارد: «از نظر مصری‌ها ترکیه تنها از نظر سیاست اقتصادی که در پیش گرفته است می‌تواند الگو محسوب شود؛ سیاستی که موجب تنظیم و رشد اقتصادی این کشور از سال 2001 تاکنون شده است». حزب عدالت و توسعه تحت ریاست رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه- که هم‌اکنون به عنوان نخست‌وزیری مستبد تلقی می‌شود- از سال 2002 به طور پیاپی در 3 دوره انتخابات پارلمانی پیروز شده و توانسته در این دوره موجب رونق و شکوفایی اقتصادی ترکیه شود و به عصر دولت‌های ائتلافی بی‌ثباتی که با کودتاهای نظامی در این کشور به قدرت رسیده بودند پایان دهد.
اردوغان در کنگره سالانه حزبش که ماه سپتامبر برگزار شد، خطاب به جمعیتی که در سالنی ورزشی در آنکارا گرد آمده بودند، گفت: «ما به همه نشان دادیم امکان برقراری دموکراسی پیشرفته در کشوری که اکثر جمعیت آن مسلمان هستند وجود دارد. ما به الگویی برای کشورهای اسلامی تبدیل شده‌ایم». مرسی از جمله یکصد میهمان خارجی بود که در این نشست شرکت کرده بود؛ نشستی که در آن اردوغان برای سومین و البته آخرین‌بار به ریاست حزب عدالت و توسعه منصوب شد، چرا که احتمال می‌رود وی در انتخابات ریاست‌جمهوری سال آینده ترکیه شرکت کند. اردوغان یک روز پس از برکناری مرسی از سمت ریاست‌جمهوری تعطیلات خود را نیمه‌کاره گذاشت تا نشستی فوق‌العاده با رئیس دستگاه اطلاعاتی و اعضای دولتش برگزار کند. وی جمعه هفته پیش مداخله ارتش مصر برای برکناری مرسی را محکوم کرد و گفت: «کسانی که به اسلحه‌های خود و قدرت رسانه‌ها تکیه کرده‌اند، قادر به برقراری دموکراسی نیستند. دموکراسی تنها از طریق رای‌گیری به دست می‌آید». اوزدم سنبرک، دیپلمات کهنه‌کار و معاون سابق وزارت خارجه ترکیه معتقد است ارزیابی سیاست خارجی حزب عدالت و توسعه از جهان اسلام غلط از آب درآمده است. وی گفت: «ترکیه در منطقه خاورمیانه مورد بی‌اعتنایی قرار گرفته است. امروز دیگر روشن است که ترکیه آنگونه که ادعا می‌کند، خاورمیانه را نمی‌شناسد». متحدان اصلی ترکیه در خاورمیانه یعنی قطر و عربستان بلافاصله پس از ادای سوگند عدلی منصور، رئیس‌جمهور موقت مصر با ارسال پیامی به وی تبریک گفتند. ترکیه در دوره حکومت حزب عدالت و توسعه شوراهای همکاری با سوریه، عراق و مصر را تشکیل داد. ترکیه پس از خودداری از تحویل دادن طارق‌‌هاشمی، معاون فراری رئیس‌جمهور عراق که به علت تشکیل و استفاده از جوخه‌های مرگ مجرم شناخته شده موجب تشدید تنش در روابط با عراق شده است. سنبرک گفت: «اتخاذ و مدیریت دیپلماسی در خاورمیانه امری خطیر است چرا که روابط کشورها در این منطقه بر اساس منافع مردم برقرار نمی‌شود بلکه بر اساس منافع دیکتاتورهای آنها پایه‌گذاری می‌شود و خارج شدن اوضاع از کنترل این دیکتاتورها موجب بروز مشکلات می‌شود». سران ترکیه با وجود انتقاد شدید از اقدامات ارتش مصر تصریح کرده‌اند روابط را با دولت موقت مصر که در پی برکناری مرسی بر سر کار آمده است، قطع نخواهند کرد. تحلیلگران می‌گویند اتفاقاتی که پس از روزها خونریزی و برپایی اعتراضات برای استعفای محمد مرسی در مصر رخ داد، حزب عدالت و توسعه ترکیه و اردوغان را در موضعی دفاعی قرار خواهد داد، بویژه پس از تظاهرات ضددولتی که به طور عمده ترک‌های سکولار در اعتراض به ترویج و گسترش اسلام در کشور و دستور‌کار دیکتاتورمآبانه دولت برگزار کرده بودند. هنری بارکی، استاد روابط بین‌الملل در دانشگاه لحیق معتقد است حزب عدالت و توسعه همچنان حزبی نیرومند و موثر است. وی گفت: «برکناری و شکست مرسی به‌گونه‌ای نشانه موفقیت منحصر به فرد حزب عدالت و توسعه است». حزب عدالت و توسعه تلاش کرده اختیارات و قدرت ارتش را- که مدت‌های طولانی خود را قیم خودنشانده سکولاریسم می‌دانست و ظرف یک قرن 4 بار کودتا کرد- مهار کند و صدها افسر ارتش را به جرم توطئه کودتا پشت میله‌های زندان بیندازد. پیرینی مي‌گويد: «درس موقتی که می‌توانیم از تحولات 12ماه اخیر در مصر بگیریم این است که بدون برگزاری گفت‌وگوهای فراگیر میان بخش‌های مختلف جامعه، انتخابات نمی‌تواند مشکلات پیچیده این کشور را حل کند».