دانش پورشفیعی: تولیدکنندگان سیمان و تولیدکنندگان قیر که همان مدیران عامل پالایشگاه‌ها هستند از اینکه محصولات تولیدی‌شان اینگونه مورد بی‌مهری و بی‌توجهی قرار می‌گیرد، گله‌مند و مغبون هستند. آنها معتقدند به‌گونه‌ای بهتر و بهینه می‌توان از این نعمت‌های خداوندی که ایران و ایرانی از آن بهره‌مند است، استفاده کرد. با نگاهی به ظرفیت‌‌سازی‌های صورت گرفته در تولید سیمان این توقع تولیدکنندگان به روشنی گویای هدررفت سرمایه‌های ملی است. قير ايران در قلب اروپا و آمريكا
در حال حاضر سالانه 5/5 میلیون تن قیر در کشور تولید می‌شود که پالایشگاه‌های جی و پاسارگاد به‌صورت انحصاری این محصول را تولید می‌کنند. قیر تولیدی ایران از جمله فرآورده‌های باکیفیت نفت کشور است که به‌دلیل نوع نفت خام ایران از مقبولیت جهانی برخوردار است. علی صادقی، دبیر انجمن صنایع پالایش نفت ایران در این‌باره به «وطن‌امروز» می‌گوید: تمام ساخت و سازهایی که در منطقه اطراف ایران انجام می‌شود براساس قیر تولیدی ایران است، چرا که ایران در این زمینه هم تخصص و هم مواد اولیه مرغوبی دارد. صادقی این نکته را هم اضافه می‌کند که قیر تولیدی ایران در رده‌بندهای مختلف تولید و تا عمق بازارهای صادراتی اروپا و آمریکا نفوذ کرده است. براساس آمارهای اعلامی حدود 2 میلیون و 150 هزار تن قیر از ایران صادر می‌شود.
توليد سيمان از مرز 70 ميليون تن گذشت
همچنین میزان تولید سیمان کشور در سال 1391 بنابر اعلام عبدالرضا شيخان، دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان به «وطن‌امروز» بالغ بر 70 میلیون و 300 هزار تن بوده که از این میزان نزدیک به 14 میلیون تن سیمان و کلینکر صادر شده است. شیخان میزان تولید در فروردین و اردیبهشت 1392 را نیز بیش از 12 میلیون عنوان کرده و درباره صادرات این محصول در بهار امسال می‌گوید: مجموع صادرات سيمان و كلينكر در فصل بهار سال‌جاري 5 ميليون و ۷۵ هزار و ۸۰۵ تن بود كه از اين ميزان 4 ميليون و ۲۱۰ هزار و ۵۹۳ تن سهم سيمان بود. بررسي آمار صادرات سيمان و كلينكر در سال ۱۳۹۱ نشان می‌دهد ۲۴ كشور جهان، این محصول ایرانی را مصرف کرده‌اند و از آنجا که در این سال ۱۳ ميليون و ۶۴۸ هزار تن سيمان و كلينكر به خارج از كشور صادر شده، عراق با سهم ۶۳ درصدي، بزرگ‌ترين بازار سیمان ايران در اين سال بوده است. به بیانی دقیق‌تر مجموع سيمان صادراتي ايران در سال ۱۳۹۱ بيش از ۱۱ ميليون و ۸۵۲ هزار تن بوده که سهم كلينكر صادراتي در اين دوره زماني يك ميليون و ۷۹۵ هزار و ۳۵ تن است. همچنین ارزش سيمان صادراتي ايران به عراق ۵۶۰ ميليون دلار اعلام شد. شیخان پیش‌بینی می‌کند صادرات سیمان در سال 1392 به ۱۸ ميليون و ۵۰۰ هزار تن برسد.
سيمان صرفه صادراتي ندارد
اگرچه آمارهای تولید و صادرات سیمان نشان از رشد بسیار خوب تولید و تجارت این محصول معدنی دارد اما تولیدکنندگان آن از مصرف کم داخلی آن گله دارند و معتقدند با اصلاح رشد مصرف و تغییر استانداردهای آن، مصرف این محصول در داخل افزایش پیدا می‌کند که به‌طور قطع برای تولیدکنندگان به صرفه‌تر خواهد بود. عموم تولیدکنندگان سیمان به صراحت از قیمت‌های صادراتی پایین این محصول ناراضی هستند و می‌گویند باید به سوی استفاده بیشتر این محصول در داخل رفت. دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان در ادامه گفت‌و‌گو با «وطن‌امروز» تصریح می‌کند باید به سمت جادهسازی بتنی رفت و از آنجا که استان‌های زیادی از کشور در مناطق گرمسیری قرار دارند، استفاده از روکش آسفالت و قیر به صلاح نیست. محمدرضا احسان‌فر، عضو هیات مدیره انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان هم با تأکید بر استفاده از روکش‌های بتنی در امر جادهسازی اضافه می‌کند که در همه کشورهای اروپایی و کشور کانادا، زیرسازی‌ها و زیرساخت‌ها جاده با بتن انجام می‌شود و درنهایت لایه نازکی از آسفالت روی آن قرار می‌گیرد. احسان‌فر با اظهار تاسف از اینکه در ایران برای کار زیرسازی جاده‌ها از لایه ضخیم قیر و شن استفاده کرده و برای روکش هم در دوره‌های زمانی کوتاه و به دفعات زیاد، لایه رویی را تعویض می‌کنند، این رویه را هدررفت سرمایه‌های ملی می‌داند، چرا که این روش جادهسازی، مصرف قیر را بشدت بالا برده و تنها دستاورد آن از بین بردن ثروت‌های کشور است. مدیرعامل سیمان زابل معتقد است این قیر است که باید صادر شود نه سیمان. او در پاسخ به این پرسش که چرا چنین اعتقادی دارید؟ می‌گوید: سیمان کالای حجیمی است و صادرات آن به‌صرفه نیست. از سوی دیگر باتوجه به سنگین بودن سیمان، ارزش ذاتی آن به‌نسبت هزینه‌های مترتب حمل و نقل و هندلینگ آن پایین است. عبدالرضا شيخان، دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان هم در ادامه این گفت‌و‌گو به سایر مصارف سیمان در کشور اشاره می‌کند و می‌گوید: نه‌تنها در جادهسازی از سیمان به خوبی و به‌قدر کافی بهره نبرده‌ایم بلکه در ساختمان‌سازی هم از این محصول باکیفیت داخلی استفاده مطلوب نکرده‌ایم. شیخان در این‌باره
خاطر نشان می‌کند: چرا باید هر سال مقادیر زیادی فولاد وارد کشور کرده و از آن برای ساخت سازه‌های فولادی استفاده کنیم در حالی‌که می‌توانیم سازه‌های بتنی را جایگزین آن کرده و از آن‌سو مزیت‌های صادراتی فولاد و محصولات فولادی را مورد توجه قرار دهیم. احسان‌فر هم در این باره می‌گوید: ایران می‌تواند به‌جای واردات بیلت و استفاده از آن در سازه‌های فولادی، سازه‌های بتنی را جایگزین کند.
بتن بهترين جايگزين آسفالت و فولاد
با درنظر گرفتن توان تولید سیمان در کشور و وارد مدار تولید شدن طرح‌های توسعه‌ای و از آنجا که هم‌اکنون تولیدکنندگان این محصول مهم نزدیک به 11 تا 12 میلیون تن سیمان و کلینکر تولیدی بدون استفاده در انبارهای خود دارند، به‌طور قطع اصلاح شیوه‌های مصرف در داخل ضروری است. قطع مصرف قیر در داخل برای امر جادهسازی و صادرات آن به‌لحاظ به‌صرفه بودن و قیمت خوب صادراتی آن و همچنین زمینه‌سازی برای مصرف موثر سیمان در داخل می‌تواند از یکسو از هدررفت سرمایه‌های ملی جلوگیری کرده و از سوی دیگر درآمدهای ارزی بالایی را نصیب کشور کند. در همین حال حسین فروتن‌مهر، رئیس هیات‌مدیره انجمن صنفی تولیدکنندگان بتن آماده و قطعات بتنی با تاکید بر استفاده از بتن در امر جادهسازی به «وطن‌امروز» می‌گوید که این تکنولوژی در کشورهای دنیا در حال اجراست و متخصصان بتن در ایران هم آمادگی اجرای آن را در ایران دارند. فروتن‌مهر با تصریح اینکه تمام استانداردهای مورد نیاز برای تهیه بتن جادهسازی در ایران تدوین و تولیدکنندگان بتن آمادگی ساخت و اجرای آن را در پروژهای جادهسازی دارند، خطاب به مسؤولان وزارت راه و شهرسازی خاطر نشان می‌کند: دیگر زمان استفاده از قیر و آسفالت برای جادهسازی و روکش جاده‌ها گذشته و باید به سمت استفاده از بتن در این کار برویم. امروز ۲۷ نوع سيمان در كشور توليد مي‌شود و دست‌اندركاران اين بخش معتقدند براي بهره‌گیری از همه توان این بازار تولید باید بازار مصرف داخل را بیش از پیش فعال کرد. حدود۶۰ سال است ایران راه‌های آسفالته می‌سازد و اگرچه صاحب دانش بومی است اما در حال حاضر عمر رویه آسفالت جاده‌ها در کشور حدود 3 سال است که در مقایسه با استانداردهای جهانی، رقم پایینی است. از آن سو رویه‌های بتنی جاده‌ها معمولا باید ۲۵ سال زیر ترافیک قرار گیرند و در این مدت، به تعمیر و نگهداری نیاز ندارند. البته چند ماه قبل محمود عامری، رئیس پژوهشکده حمل و نقل از تهیه دستورالعمل روش طراحی و اجرای روسازی جاده‌های بتنی خبر داده و گفته بود تا بهمن‌ماه 1391 آماده می‌شود که هنوز از آن خبری نیست. سیداحمد صادقی، مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور نیز از حرکت به‌سمت روسازی جاده‌ها با استفاده از روسازی بتنی گفته که در این‌راستا به‌عنوان نمونه در محور مواصلاتی جنگل ویژه گلستان در استان گلستان، حدود 8 کیلومتر از جاده به‌همین روش ساخته شده است. همچنین بر اساس تفاهمنامه میان یك شركت آلمانی با طرف خوزستانی در پاییز سال گذشته، نخستین گام برای ساخت جاده‌های بتنی در استان خوزستان با ساخت جاده بتنی به طول 200كیلومتر برداشته شد.