مسلمانان با جمعیتی بیش از یک‌و‌نیم میلیارد، تقریبا در سراسر دنیا پراکنده‌اند؛ از خاورمیانه تا روسیه و از چین تا حوزه دریای کارائیب. پس عجیب نیست که آداب و رسوم مذهبی آنها به یک اتفاق قابل توجه و قابل احترام بین مردم همه کشورها تبدیل شده باشد. آداب و رسومی که دیگر نمی‌توان به‌راحتی از کنار آن گذشت و باید چاره‌ای مناسب برای آن اندیشید. حتی اگر سوی دیگر معادله را سیستم تجاری غربی تشکیل داده باشد؛ تشکیلاتی مانند ورزش حرفه‌ای که در ازای پرداخت دستمزدهای هنگفت، از ورزشکار انتظار دارد در همه سال با تمام توان کار کند. اما در ماهی مانند ماه رمضان که «ایمان» مقابل «سود» قرار می‌گیرد و انجام تمرینات سنگین و مسابقات ورزشی، روزه‌داری را دشوار می‌کند، باید چاره‌ای اندیشید. بویژه در چند سال اخیر که این ماه مبارک با تابستان همزمان شده، باشگاه‌های ورزشی اروپایی و آمریکایی را به طور جدی به فکر راه‌حلی مناسب برای سپری کردن این ماه انداخته تا هم ورزشکاران مسلمان بتوانند فرایض این ماه را به جا آورند و هم خودشان چندان متضرر نشوند. البته در این بین باشگاه‌هایی هم بودند که با تساهل کمتری با این مساله برخورد کردند و با انتقادات زیادی هم روبه‌رو شدند. جنجال در آلمان
در سال 2009 موضوع روزه‌داری مخفیانه 3 بازیکن تیم فرانکفورت در دسته دوم فوتبال آلمان حسابی جنجالی شد. این 3 بازیکن مسلمان بدون اطلاع سرمربی تیم، در ماه رمضان روزه گرفتند و پس از اینکه باشگاه از این مساله اطلاع پیدا کرد، به آنها اخطار داد که دیگر چنین کاری را تکرار نکنند، وگرنه اخراج خواهند شد. این مساله به حدی بالا گرفت که پای رهبر مسلمانان آلمان را هم به این موضوع باز کرد. در نهایت مرکز مسلمانان و فدراسیون فوتبال آلمان به توافق رسیدند تا به بازیکنان اجازه داده شود در روزهای مسابقه روزه نگیرند. در فتوایی که این مرکز منتشر کرد، آمده بود: چون این شغل تنها منبع درآمد این بازیکنان است و آنها باید به قراردادهایشان متعهد باشند، می‌توانند روزه این روزهای خاص را به بعد موکول کنند.
راهکار رئال‌مادریدی
نخستین‌بار که مساله روزه در فوتبال اسپانیا به طور جدی مطرح شد، در فصلی بود که رئال‌مادرید با داشتن 3 بازیکن مسلمان، کریم بنزما، لاسانا دیارا و محمد دیارا، نمی‌توانست از کنار این موضوع به سادگی عبور کند. در حالی که بازیکنان مسلمان بارسلونا، اریک آبیدال، یحیی توره و سیدو کیتا تصمیم گرفته بودند در ماه رمضان روزه نگیرند و آن را در ماه‌های بعد و در تعطیلات به جا آورند، بازیکنان رئال بر روزه‌داری در ماه رمضان اصرار داشتند. به همین دلیل مدیران باشگاه رئال‌مادرید از کادر پزشکی باشگاه خواستند با یک رژیم غذایی و پزشکی مناسب، این بازیکنان را برای مسابقات در بهترین سطح نگه دارند. در واقع چالش اصلی، در تابستان گرم اسپانیا، تنظیم کردن سطح آب بدن بازیکنان بود اما این کار با موفقیت انجام شد و این 3 بازیکن توانستند در آن ماه، در 3 بازی لیگ اسپانیا و همچنین 2 بازی ملی کشورهایشان به میدان بروند.
حاشیه‌سازی مورینیو
دقیقا زماني که رئالی‌ها بدون توجه به جنجال رسانه‌های اسپانیایی، به تصمیم بازیکنانشان درباره روزه‌داری احترام گذاشتند، ژوزه مورینیو، سرمربی وقت اینترمیلان، با انتقاد از روزه‌داری بازیکن غنایی تیمش، سولی مونتاری، مثل همیشه جنجال‌ساز شد. او در یکی از دیدارهای اینتر، مونتاری را در دقیقه 30 از بازی خارج کرد و در پاسخ به خبرنگاران درباره دلیل این تصمیم گفت: «مونتاری به خاطر رمضان مشکلاتی دارد؛ شاید به خاطر گرما بهتر باشد او این کار (روزه‌داری) را نکند. رمضان برای بازیکنی که فوتبال بازی می‌کند، در زمان مناسبی از راه نرسیده است». هرچند مونتاری ترجیح داد به این جنجال دامن نزند و از رابطه خوبش با مورینیو صحبت کرد اما محمد نور داشان، رئیس مرکز اسلامی مسلمانان ایتالیا بشدت به صحبت‌های مربی پرتغالی واکنش نشان داد و گفت: «فکر می‌کنم مورینیو باید کمتر حرف بزند. یک بازیکن روزه‌دار ضعیف نمی‌شود، زیرا با تحقیقاتی که انستیتوی پزشکی- ورزشی انجام داده، می‌دانیم روزه‌داری می‌تواند حتی توان ذهنی و روحی یک ورزشکار را افزایش دهد». مورینیو به این صحبت‌ها پاسخی نداد اما چون مونتاری حاضر نشد از روزه گرفتن صرف نظر کند، تا پایان ماه رمضان دیگر در ترکیب اصلی اینتر قرار نگرفت و معمولا به‌عنوان بازیکن ذخیره، در نیمه‌دوم به میدان رفت.
مورینیو که به تازگی هدایت چلسی را برعهده گرفته، این فصل هم در تیمش یک بازیکن مسلمان بسیار معتقد دارد؛ «دمبا با» که اصلیتی سنگالی دارد و به تازگی برای زیارت خانه خدا به حج رفته بود، اصرار زیادی به گرفتن روزه در ماه رمضان دارد. او به اندازه‌ای به عمل به دستورات دینی پایبند است که وقتی برای نیوکاسل بازی می‌کرد، همراه سایر بازیکنان مسلمان تیم به مدیران باشگاه اعلام کرده بودند در صورتی که تبلیغات روی پیراهن باشگاه که مربوط به یک موسسه مالی رباخوار بود را تغییر ندهند، دیگر برای این تیم به میدان نخواهند رفت.
روزه‌داری پنهانی
داستان روزه گرفتن عمر زکی، ستاره مصری سابق باشگاه انگلیسی ویگان هم جالب است. او که علاقه زیادی به روزه گرفتن داشت، ترجیح داد این مساله را از مربی تیمش پنهان کند تا مشکلی برای بازی کردن پیدا نکند. خود او در این باره می‌گوید: «وقتی در انگلیس بودم، همیشه دوست داشتم روزه بگیرم و در اوقات فراغتم قرآن بخوانم. هر روز روزه می‌گرفتم و فکر نمی‌کنم این تاثیری در عملکردم داشت. در واقع موجب قوی‌تر شدن من هم می‌شد. من در بازی‌های زیادی در حالی که روزه داشتم، بازی کردم. سرمربی تیم یک‌بار به من گفت درک می‌کند که من باید روزه بگیرم اما نمی‌تواند اجازه بدهد در این شرایط من بازی کنم. او به من گفت باید از بین روزه گرفتن و بازی کردن، یکی را انتخاب کنم اما من در چندین بازی، بدون اینکه به او بگویم روزه هستم، بازی کردم و مشکلی هم برایم اتفاق نیفتاد. حتی در یک دیدار موفق به گلزنی شدم و همه از بازی‌هایم کاملا راضی بودند».
ورزش کردن در ماه رمضان؛ خوب یا بد؟
در همین چند سال اخیر بحث‌های زیادی درباره تاثیر مثبت یا منفی روزه‌داری بر سلامت ورزشکاران حرفه‌ای مطرح شده اما جالب اینکه در هیچ تحقیقی، ثابت نشده روزه گرفتن تاثیری منفی بر عملکرد یا سلامت ورزشکار دارد. برای مثال در آزمایشی که روی 42 فوتبالیست حرفه‌ای در تونس انجام شد، میزان مصدومیت‌ها بین افراد روزه‌دار و غیرروزه‌دار در مدت آزمایش تقریبا به یک اندازه بود و هیچ تفاوت معناداری را نشان نمی‌داد. نیک ورث، پزشک ورزشی که در باشگاه‌های مختلف انگلیسی از جمله بولتون با ورزشکاران مسلمانی مانند علی‌الحبسی کار کرده نیز معتقد است هر ورزشکار باید با توجه به شرایط جسمی خود درباره اینکه می‌خواهد روزه بگیرد یا نه، تصمیم‌گیری کند. او اعتقاد دارد در صورت رعایت اصول تغذیه‌ای و همچنین نوشیدن آب کافی، ورزشکار مشکلی پیدا نخواهد کرد. از سوی دیگر، بسیاری معتقدند ورزشکارانی که با اعتقاد کامل روزه می‌گیرند، به خاطر شرایط روحی و ذهنی بهتر، می‌توانند عملکرد بهتری ارائه دهند.