کپی ژانر‌های پیشین

فیلم «جنگ جهانیZ» دربرگیرنده مجموعه‌ای از بخش‌های گیرا و جالب توجه است. سکانس‌هایی که به صورت مجزا از هم از نظر بصری چشمگیر هستند اما وقتی به کلیت فیلم نگاه می‌کنیم با مخلوطی دلسردکننده از دستمایه‌های حماسی آخرالزمانی و ویژگی‌های ژانری فیلم‌های زامبی‌ها روبه‌رو می‌شویم. خط داستانی اپیزودی فیلم پراکنده است و مدام از لوکیشنی به لوکیشن دیگر می‌رود (گاه بدون هیچ منطق و قافیه‌ای) تا صرفا تحرک فیلم حفظ شود و از ایستایی آن جلوگیری به عمل آید. مطمئنا جلوه‌های ویژه فیلم شایان توجه است اما در بعضی سکانس‌های عظیم فیلم که همه نیز در تبلیغات تلویزیونی فیلم دیده می‌شوند، جلوه‌های ویژه، مقصود مورد نظر را برآورده نمی‌کند. فیلمنامه این حس را در بیننده برمی‌انگیزد که گویی انباشته‌ای از چیزهای مختلف را به دیوار کوبیده باشند تا ببینند کدامش بالاخره به دیوار می‌چسبد و اثری در ذهن بیننده می‌گذارد. چنانچه پیداست این کافی نبوده است. فیلم در فیلادلفیا آغاز می‌شود پیش از آنکه به نیوآرک، نیوجرسی و سپس به یک ناو هواپیمابر در 200 مایلی سواحل شرقی منتقل شود. از آنجا فیلم با سفری طولانی به کره‌جنوبی، اسرائیل و در نهایت کاردیف ادامه می‌یابد. اگرچه فیلم بر اساس کتاب مکس بروکس ساخته شده اما به نظر می‌رسد بیشتر وامدار فیلم «28 روز بعد» ساخته دنی بویل است. ساختار فیلم عجیب به نظر می‌آید و این فکر را در من به وجود آورد که شاید بهتر بود از روی این فیلمنامه یک سریال کوتاه (مینی‌سیریز) ساخته می‌شد تا یک فیلم سینمایی چرا که در خوشبینانه‌ترین حالت هم حداقل تا قبل از کنش بر تنش پایانی فیلم، حوادث بسیار عجولانه یکی پس از دیگری رخ می‌دهند و همه چیز نیمه‌تمام رها می‌شود. قصه پس‌زمینه که انگیزه قهرمان داستان را نشان می‌دهد بسیار خام و پایان‌بندی فیلم هم دم‌بریده است. در واقع پایان‌بندی فیلم چیزی نیست جز چند خط مونولوگ که به صورت صدای سر صحنه و از زبان راوی نقل می‌شود تا همه چیز را سرهم‌بندی کند و بیننده حس نکند که صرفا اپیزود اول از یک سریال را نظاره‌گر بوده است! فیلم با پی‌ریزی زندگی خانوادگی یک افسر اسبق نظامی، جری لین (برد پیت) و همسرش کارین (میریل انوس) و 2 دختر کوچکشان آغاز می‌شود. او در حال رانندگی به سمت مرکز شهر فیلادلفیاست جایی که ما با حمله زامبی‌ها روبه‌رو می‌شویم. سپس شهر را به مقصد نیوآرک، نیوجرسی ترک می‌کند؛ جایی که او و خانواده‌اش توسط هلی‌کوپترهای نجات به یک ناو هواپیمابر دور از ساحل برده می‌شوند. آنجا به او پیشنهاد معامله‌ای می‌شود: اینکه اگر او موافقت کند با یک اپیدمیولوژیست و تیم محرمانه‌اش در جست‌وجوی بیمار Zero همکاری کند، او و اعضای خانواده‌اش می‌توانند درون ناو برای همیشه در امان باشند. سپس او از کارین و دخترانش خداحافظی می‌کند و سوار هلی‌کوپتری نظامی با مقصد کره‌جنوبی می‌شود. این به نظر نخستین توقفگاه در سفری به درازای 3 کشور است. در ادامه سفر به اسرائیل و سپس به ولز می‌رویم به تاسیسات سازمان جهانی بهداشت که پزشکانش خود تبدیل به زامبی شده‌اند. فیلم در بهترین حالت قادر به تولید چند صحنه کشدار پرتعلیق است. به‌طور‌ مشخص 2 سکانس– جایی که افسران نظامی برای سوخت‌رسانی دوباره به هواپیما آماده می‌شوند و عملیاتی که در یکی از شعبه‌های کاملا آلوده به زامبی سازمان جهانی بهداشت انجام می‌گیرد- شدیدا ما را به یاد فیلم «بیگانگان» ریدلی اسکات می‌‌اندازد و صحنه مربوط به هواپیما از نظر میزان هیجانی که به بیننده انتقال می‌دهد قابل توجه است اما متاسفانه این چند صحنه از استثنائات فیلم هستند. بخش عمده فیلم «جنگ جهانی Z» چیزی فراتر از فیلم‌های زامبی- آخرالزمانی نیست و در واقع به کپی‌برداری از فیلم‌های قبلی در این ژانر می‌پردازد. شاید توقع بیجایی باشد که فیلمی منحصربه‌فرد در این ژانر ببینیم از آنجا که این دستمایه تا این حد مورد استفاده قرار گرفته اما من دست‌کم توقع چیزی هوشمندانه تر از صرفا مخلوطی از محصولات قبلی تولیدشده در این ژانر را داشتم. فیلم «جنگ جهانی Z» از 2 مورد از قواعد من تخطی می‌کند؛ نخستین قانون اینکه هیچگاه صرفا به دلیل اینکه فیلمتان ریتینگ بهتری بگیرد و محدوده سنی بیشتری از تماشاچیان را دربر بگیرد، تلاش نکنید تا دستمایه‌های حساسیت‌برانگیز فیلم که ممکن است به آن درجه R بدهد را خودتان خنثی کنید. این اتفاقی است که دقیقا در این فیلم رخ داده است. از نظر محتوایی این فیلم باید درجه R بگیرد اما ظاهرا نیازهای مالی استودیو بر نیاز داشتن مخاطبان بزرگسال غلبه کرده و به همین دلیل زوایای عجیب و غریبی برای دوربین در نظر گرفته شده (مثلا استفاده بیش از حد از نماهای پرلرزش دوربین روی دست که موجبات ابهام و گیج شدن بیننده را فراهم می‌‌آورد) و بسیاری از حوادث اکشن فیلم خارج از قاب دوربین اتفاق می‌‌افتد. قانون دوم درباره استفاده از تکنیک سه‌بعدی است: فقط زمانی از این ابزار در فیلم‌هایتان استفاده کنید که به شکلی مثبت بر تجربه تماشای فیلم اثر بگذارد. این قانون مرتب توسط فیلم‌های پرخرجی که با ادعای بلاک باستر شدن ساخته می‌شوند زیر پا گذاشته می‌شود. متاسفانه این فیلم هم از این قاعده مستثنا نیست. سه‌بعدی بودن فیلم هیچ خدمتی به فیلم نکرده و بهتر بود که از شرش خلاص می‌شدند چرا که فیلم به‌طور‌ سه‌بعدی فیلمبرداری نشده بلکه در مرحله پس از تولید فیلم را سه‌بعدی کرده‌اند.