هنگامی که روزنامه دولتی سوریه (البعث) از اخضر ابراهیمی، نماینده سازمان ملل در این کشور استقبال کرده و وی را سیاستمداری کهنه‌کار و باتجربه خواند و هنگامی که روزنامه لبنانی السفیر به نقل از منابع دیپلماتیک غربی نوشت رابرت فورد، سفیر آمریکا در سوریه رهبران ائتلاف معارضان سوری را در جریان نشست هفته گذشته این ائتلاف در استانبول تهدید کرد که در صورت عدم حضور در کنفرانس ژنو -2، آن را منحل خواهد کرد، می‌توان دو شاخص مهم را در تغییر موضع آمریکایی در قبال پرونده سوریه مشاهده کرد، به مانند تغییر موضع این کشور نسبت به فعالیت‌های هسته‌ای ایران. مشخص است صبر آمریکا در برابر معارضان خارج‌نشین بویژه ائتلاف ملی سوریه سر آمده است؛ چرا که آنها اگر نگوییم از هیچ پایگاه مردمی برخوردار نیستند اما می‌توان گفت محبوبیت بسیار کمی دارند، بافت ساختاری آنها در حال فروپاشی و فرماندهی آن نیز دچار اختلاف و تفکیک شده است و از هیچ استقلالی برخوردار نیستند. ائتلاف ملی سوریه در استانبول با نظارت آمریکا شکل گرفت تا جایگزین شورای ملی سوریه شود، اما این ائتلاف نیز به مانند سلفش مرتکب اشتباهاتی فاحش شد؛ چرا که متغیرات منطقه‌ای و بین‌المللی را درک نکرد و ظهور قدرت‌های میدانی و سیاست جدید عرصه بین‌المللی و داخلی سوریه را نادیده گرفت. چیزی که ائتلاف ملی سوریه آن را درک نکرد، این بود که آمریکا و کشورهای غربی دیگر که ستون فقرات اردوگاه به اصطلاح «دوستان سوریه» را تشکیل می‌دادند، تغییر مواضع داده‌اند، به این ترتیب که دیگر سناریوی نظامی برای حل بحران سوریه کاملا لغو شد و این کشورها درصدد دستیابی به راهکار سیاسی هستند تا دولت سوریه و معارضان معتدل جبهه‌ای متحد را علیه گروه‌های جهادگرای اسلامی که بنا بر دیدگاه‌های سیاسیون آمریکایی بزرگ‌ترین خطر برای منافع آمریکا و ثبات منطقه هستند، تشکیل دهند. رابرت فورد که نقش اساسی در ادامه ناآرامی‌ها در سوریه و حمایت از تروریست‌ها در این کشور داشت و از همان آغاز بحران سوریه به منظور دیدار با سران تروریست‌های مسلح، با خودروی خود به حماه رفت، تمام عرف‌های دیپلماسی را زیر پا گذاشت. وی که با زبان و بافت این کشور آشنایی کاملی دارد و مهندس اصلی سیاست‌گذاری‌های آمریکا درقبال سوریه است، در سخنانی عنوان کرد، ما شورای ملی را قبل از شما تاسیس کردیم و خودمان نیز آن را منحل کردیم، حال نیز قادر به انحلال شما و جایگزین کردن افراد دیگری هستیم. اینگونه اظهارات يعني اینکه سران شورای ملی سوریه در دوره اول و در دوره کنونی هیچ وزنی ندارند. بی‌شک اظهارات سران ائتلاف که نشستن بر سر میز مذاکرات ژنو ـ 2 را رد و با توصیه اخضر ابراهیمی مبنی بر حضور ایران در این نشست مخالفت می‌کنند و از سوی دیگر بر کناره‌گیری بشار اسد از قدرت قبل از برگزاری این نشست تأکید دارند، باعث خشم فورد تا به این اندازه شده است. توافقنامه برگزاری ژنو - 2 یک تصمیم آمریکایی نیست، بلکه ثمره تفاهم آمریکا و روسیه درباره نحوه تعامل با بحران سوریه است؛ از این‌رو ائتلاف ملی سوریه که تحت لوای آمریکا قرار دارد دیگر حق اعتراض یا تحمیل شروط خود برای این کنفرانس را ندارد زیرا خروج از قانون آمریکا به معنای زوال آنها از نقشه خواهد بود، این مصداق ضرب‌المثل انگلیسی است که می‌گوید وقتی فیل‌ها با هم درگیر شوند، علف‌ها قربانی خواهند شد. دولت آمریکا نماد یک قدرت بزرگ سیاست‌های خود و مواضعش را براساس منافع خود تدوین می‌کند و به مواضع نزدیک‌ترین همپیمانان خود در صورتی که با منافع این کشور در تضاد باشد، بهایی نمی‌دهد، هنگامی که این کشور با عربستان سعودی اختلافی آشکار پیدا کرد و به دولت اردوغان در ترکیه پشت کرد و کمک‌های خود به مصر با حاکمیت تیم عبدالفتاح السیسی را به حالت تعلیق درآورد، بعید نیست ائتلاف ملی سوریه که هیچ کس از گروه‌های مبارز در دنیا آن را به رسمیت نمی‌شناسد، از درجه اهمیت بالاتری نسبت به این کشور بزرگ منطقه‌ای در نزد آمریکا برخوردار باشد. نقطه تحول اساسی در مواضع دولت اوباما در قبال بحران سوریه تنها در از بین بردن راهکار نظامی و تمرکز بر مبارزه با گروه‌های جهادگرا نیست، بلکه در حذف معارضان خارجی از معادله و تمرکز بر مخالفان داخلی سوریه به عنوان گروه‌هایی با اعتبار و استقلال بیشتر است. ابراهیمی در سفر اخیرش به دمشق، تمایل زیادی به دیدار با سران مخالفان داخلی نشان داد و مخالفان خارجی را کاملا نادیده گرفت. این نماینده سازمان ملل همچنین اشتباه اولیه خود را نیز درباره عدم حضور اسد در انتخابات ریاست‌جمهوری دوره بعدی در سوریه اصلاح کرد. دیدار آقای فورد با قدری جمیل، معاون نخست‌وزیری سوریه که چند روز پیش از قدرت برکنار شد و یکی از اعضای حزب مخالف «جبهه مردمی برای تغییر مسالمت‌آمیز»، نشان از ناامیدی وی از مدیریت ائتلاف ملی دارد. شاید برکناری قدری جمیل از سمت معاونت نخست‌وزیری سوریه در زمان دیدار با فورد، صوری باشد و شاید موقعیت مهم‌تری به دست آورد، یعنی به عنوان فرمانده مخالفان داخلی دولت منصوب شود، فرماندهی که ائتلاف روسیه و آمریکا با هماهنگی غیر مستقیم دولت سوریه در دمشق به دنبال نشاندن آن به جای ائتلاف ملی هستند. *نویسنده و کارشناس برجسته مسائل خاورمیانه