امانوئل والرشتاین*: آمریکا امروزه دست به هر عملی در خاورمیانه می‌زند، با شکست مواجه می‌شود. در حال حاضر هیچ‌یک از مهره‌های قدرتمند در خاورمیانه از آمریکا راهنمایی نمی‌خواهند. انحطاط دولت آمریکا به عنوان یک قدرت برتر از حدود سال 1970 آغاز شد و این زوال قدرت در دوره ریاست‌جمهوری جورج بوش سرعت بیشتری گرفت. اولین مرتبه در حدود سال 1980 درباره انحطاط دولت آمریکا مقاله‌ای منتشر شد و در آن زمان واکنش سیاستمداران وقت، رد کامل این تحلیل‌ها بود. در دهه 1990 نیز باور عموم بر این بود که آمریکا بار دیگر به اوج نفوذ و قدرت تک‌قطبی دست یافته است. با این حال با ترکیدن حباب‌ها در سال 2008 نظرات سیاسیون، دانشمندان و مردم به تدریج تغییر کرد. امروز درصد بالایی از مردم این واقعیت را قبول دارند که قدرت، حیثیت و نفوذ آمریکا دست‌کم به طور نسبی دچار انحطاط شده است. این مساله هنوز برای آمریکایی‌ها تلخ است و سیاسیون و دانشمندان در ارائه پیشنهادات برای تغییر شرایط و بازگرداندن قدرت از دست رفته، با یکدیگر به رقابت می‌پردازند. اگرچه این انحطاط غیرقابل جبران به نظر می‌رسد اما مساله مهم عواقب این انحطاط است. اولین پیامد این انحطاط کاهش قابلیت‌های آمریکا در کنترل شرایط در جهان بویژه از دست دادن اعتماد متحدانی است که پیش‌تر به آمریکا بسیار نزدیک بوده‌اند. در یک ماه اخیر، انتشار شواهدی از سوی ادوارد اسنودن، مشاور پیشین سازمان امنیت ملی آمریکا از جاسوسی این کشور از مقامات رده بالای سیاسی و البته بسیاری از شهروندان کشورهای اروپایی پرده برداشت. قطعا آمریکا در سال 1950 نیز اقدامات مشابهی انجام می‌داد اما تفاوت اینجاست که در سال 1950، هیچ یک از این کشورها شهامت و جرات ابراز نارضایتی خود را درباره چنین اقداماتی نداشتند و نمی‌توانستند خواسته خود را مبنی بر خاتمه یافتن چنین رفتارهایی به آمریکا اعلام کنند. دلیل اینکه امروز این کشورها چنین شهامتی یافته‌اند این است که آنقدری که آمریکا به این کشورها محتاج است، آنها نیازی به آمریکا ندارند. همچنین مقامات کنونی این کشورها می‌دانند که آمریکا چاره‌ای جز موافقت با پایان دادن به فعالیت‌های اینچنینی ندارد همانطور که اوباما وعده داد به این جاسوسی‌ها پایان دهد. از سوی دیگر رهبران این کشورها می‌دانند که در شرایط کنونی به خاک مالیدن پوزه آمریکا موقعیت آنها را در داخل کشورهایشان مستحکم خواهد کرد و به تضعیف آنها منجر نخواهد شد. تاکنون بسیاری از رسانه‌ها در پرداختن به مساله انحطاط آمریکا، چین را جانشین احتمالی به عنوان قدرت برتر، دانسته‌اند. قدرت چین بدون شک از نظر جغرافیای سیاسی رو به افزایش است؛ اما رسیدن به مرحله قدرت برتر بودن روندی دشوار و طولانی است. به طور معمول حدود نیم قرن طول می‌کشد تا یک کشور بتواند به موقعیتی برسد که قدرت برتر محسوب شود که این زمانی طولانی است و طی این مدت احتمال وقوع هر اتفاقی وجود دارد. مساله این است که در شرایط کنونی هیچ جایگزینی برای آمریکا به عنوان قدرت برتر وجود نخواهد داشت. در مقابل، با نمایان شدن کاهش قدرت‌های کشوری که زمانی قدرت برتر بوده است، نظم نسبی در نظام جهانی برهم خواهد ریخت و کشورهای دیگر برای کسب این جایگاه تلاش خواهند کرد اما هیچ‌یک توانایی کنترل آشفتگی پیش آمده را نخواهند داشت. آمریکا همچنان یک قدرت خواهد بود اما قدرتی پوشالی که ضعف‌ها و کاستی‌هایی دارد. این مساله نیز با مطرح شدن قدرت نیروی نظامی آشکار می‌شود. آمریکا ممکن است همچنان قوی ترین نیروی نظامی را داشته باشد اما نمی‌تواند از این نیرو استفاده کند. این کشور سعی دارد برای به حداقل رساندن مخاطرات از پهپادها استفاده کند اما طبق اظهارات رابرت گیتس، وزیر دفاع پیشین تنها استفاده از نیروهای زمینی است که امکان پیروزی در یک جنگ را فراهم می‌آورد. مشکل عمومی و بزرگ در آشفتگی جغرافیایی سیاسی این است که این آشفتگی با بالا رفتن سطح اضطراب همراه است و از سوی دیگر، احتمال اشتباه و ایجاد خرابی از روی ناآگاهی را افزایش می‌دهد. برای نمونه، آمریکا ممکن است دیگر قادر نباشد در جنگ‌ها پیروز شود، اما می‌تواند با اقداماتی که از روی بی‌احتیاطی و ناآگاهی انجام می‌دهد به خود و دیگران آسیب شدیدی برساند. امروز همه سیاست‌ها و اقدامات آمریکا در خاورمیانه با شکست مواجه می‌شوند و دیگر هیچ‌یک از مهره‌های مطرح در این منطقه از آمریکا کمک نمی‌خواهند. زوال قدرت آمریکا قطعا پیامدهای دیگری نیز خواهد داشت. یکی از این پیامدها احتمالا پایان دوره دلار به عنوان ارز مرجع خواهد بود. زمانی که این مساله رخ دهد، آمریکا در محافظت از بودجه ملی خود و از سوی دیگر در هزینه‌ها برای اقدامات اقتصادی، دچار مشکل خواهد شد. پیامد دیگر نیز کاهش شدید استانداردها در سطح زندگی شهروندان و ساکنان آمریکا خواهد بود. پیش‌بینی جزئیات پیامدهای سیاسی این مساله دشوار است اما این پیامدها به طور قطع شدید و جدی خواهند بود. * تحلیلگر سیاسی در دانشگاه ییل آمریکا