سعيد پورمحمد: زمانی از جانب برخی از سیاستمداران ایده تبدیل شدن ایران به الگوی «ژاپن اسلامی» مطرح شد. فارغ از اینکه هدف طراح اولیه این موضوع چه کسی بوده و چه انگیزه‌ای از بیان چنین دیدگاهی داشته عده‌ای امروز با اهدافی خطرناک به نام مبارزه با افراط علم اجرایی ساختن طرح عتیقه ژاپن اسلامی را به جریان انداخته‌اند. در همین رابطه یکی از مرتبطین با مجمع تشخیص مصلحت در این زمینه گفته است: به نظر می‌رسد به ژاپن اسلامی نخواهیم رسید مگر اینکه همه عزم خود را برای حذف افراد افراطی و پیشبرد اهداف نظام و سند چشم‌انداز جزم کنیم. در واقع دقیقا در دوره‌ای که اندیشمندان حوزه روابط بین‌الملل بر میزان اهمیت «چهره دوم قدرت» کشورها در جهان یا به عبارتی «قدرت نرم» تاکید دارند در ایران عده‌ای به دنبال خلع سلاح رسمی بزرگ‌ترین منبع قدرت ملت و نظام ایران به نام مبارزه با «افراط» افتاده‌اند بویژه اینکه مظاهر افراط را هم به وضوح مشخص کرده‌اند! قدرت نرم توانایی تاثیرگذاری بر دیگران برای کسب نتایج مطلوب از طریق جذب به جای اجبار یا تطمیع است. در مقابل قدرت نرم واژه تهدید نرم قرار دارد که به تحولاتی اطلاق می‌شود که موجب دگرگونی در هویت فرهنگی و الگوی رفتاری مورد قبول یک نظام سیاسی می‌شود. جوزف نای مبدع این طرح در کتاب «قدرت نرم: راه موفقیت در سیاست‌های جهانی» با تقدیر از مورد توجه قرار گرفتن نظریه خود در ادبیات سیاسی آمریکا از اینکه اين مفهوم اغلب به صورت نابجا مورد استفاده قرار می‌گیرد و همچون اثر تبلیغات کوکاکولا و لباس‌های جین حالتی معمول و پیش پا افتاده به خود گرفته اظهار ناخرسندی می‌کند. وی توانایی یک کشور در جذب دیگران از طریق فرهنگ، ارزش‌ها و اقدامات داخلی‌اش را عامل اصلی قدرت نرم می‌داند. همچنین تلقی مشروع بودن یا نبودن سیاست خارجی کشور را در این قضیه مهم برمی‌شمرد. پس اگر بنا بر بازتعریف قدرت نرم درباره کشورمان ایران باشد آنچه سبب نگرانی و آشفتگی آمریکا در دوره سلطه خود بر جهان شد نه فرهنگ هخامنشیان و ساسانیان در ایران بود و نه صدای ساز سنتی ایرانی و نه آوازه جشن‌های 2500 ساله شاهنشاهی! قدرت نرم جمهوری اسلامی نه ارتباطی با فرهنگ و تاریخ باستانی ایران دارد و نه مرتبط با برتری شخصیتی و هوش ایرانیان است که اگر چنین بود مبارزه با نفوذ ایران در جهان پیش از انقلاب نیز باید صورت می‌گرفت. واقعیت این است که تا پیش از وقوع انقلاب اسلامی غرب هیچ دشمنی با ایران نداشته است بلکه آمریکا در دوره‌ای که ابرقدرت بلامنازع جهان بود حکومت ایران را به مقام «ژاندارمی خاورمیانه» نیز مفتخر کرده بود! حال اینکه در این میان تا چه اندازه دستگاه‌هایی مانند سازمان ارتباطات و فرهنگ اسلامی به نام دیپلماسی عمومی به عنوان ابزار موازنه قدرت نرم، بیت‌المال را با اعزام تیم‌های موسیقی ایرانی و بازیگران بدسابقه ایرانی به خارج از کشور به هدر داده‌اند موضوع مقاله‌ای جداست. فهم غلط از قدرت نرم همان‌طور که جوزف نای به آن اشاره می‌کند می‌تواند سبب خنثی شدن کل طرح نفوذ نرم یک کشور در جهان شود. حالا چرا اصرار داریم برطرح تبدیل ایران به «ژاپن» به‌رغم قید اسلامی آن كه فی‌الواقع خلع‌سلاح چهره دوم قدرت ایران به شمار می‌رود؟
ژاپن از نظر متخصصین بین‌الملل هرگز در بازی قدرت جهانی صاحب سبک نبوده است. به‌رغم اینکه کشور ژاپن در عرصه اقتصاد از شرایط بسیار عالی برخوردار است اما بر اساس آنچه نای به آن معتقد است به علت عدم رشد متوازن در حوزه فرهنگ و فقدان ایدئولوژی ملی از سهم چندانی در عرصه قدرت بین‌الملل برخوردار نیست. ژاپن پنجمین بودجه دفاعی جهان را دارد (۶۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۱) اما برای حفظ امنیت خود در منطقه وابسته به آمریکاست. در واقع آمریکا نیز به عنوان متحد ژاپن در شرق آسیا از این اتحاد سود می‌برد اما مهم این است که بدون ژاپن صدمه چندانی به آمریکا وارد نخواهد شد حال آنکه ژاپن به احتمال زیاد در میان سایر قدرت‌های منطقه‌ای خورده خواهد شد! همچنین ژاپن چهارمین کشور صادرکننده در جهان (۷۶۷ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۰) به شمار می‌رود اما در عین حال با 128 میلیون جمعیت ششمین کشور بزرگ واردکننده نیز هست (۶۳۹ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۰). در دنیای امروز امنیت ژاپن در ارتباط با همسایگان بزرگ نظامی‌اش همچون چين، روسیه و همچنین ایمنی راه های دریایی‌اش به پوشش حفاظتی آمریکا متکی است.
شاید بتوان گفت شالوده فکری سیاستمداران «کدخدامحور ژاپنی» در دوره جنگ سرد بی‌شباهت به برخی سیاستمداران ایرانی امروزی نیست. پس مسیر ژاپن اسلامی به عنوان تبدیل شدن به قدرت اقتصادی منطقه‌ای تحت حمایت کدخدایی که در سراشیبی افول به سختی روزگار را با حفظ ژست سلطه سپری می‌کند حتی در صورت همراهی صادقانه آمریکا با این طرح نیز منجر به همین ضعف جاذبه ایدئولوژیکی و نظامی مدل ژاپنی خواهد شد. آنچه امروز در ژاپن ظهور یافته کاریکاتور زندگی لذت‌گرایانه غربی است که هیچ از فرهنگ یک امپراطوری پرسابقه باقی نگذاشته جز مانکنی تقلبی که همه جویندگان فرهنگ جهانی را از سرچشمه نیز گریزان می‌کند چه برسد به پایین تپه ژاپنی آمریکایی! در واقع قید «اسلامی» این طرح نیز نهایتا در صورت پیشرفت خط به خط پروژه ایران را تبدیل به عربستان یا اردن خواهد کرد... دولت‌هایی دست نشانده و فاقد قدرت و اعتبار حقیقی جهانی! بگذریم از این سوال مهم که آیا در روزگار فعلی، تکیه زدن بر سیاست‌های نولیبرالی اقتصادی آمریکا در شرایط افول اقتصاد سرمایه‌داری مسیر مطمئنی است یا خیر! حکایت عدم خودباوری برخی مستاجران قدیمی اتاق عتیقه فکر ایرانی بی‌تشابه با سیستم فوتبال علی اصغری مدل سلطانی نیست. اینها نه حاضر به پذیرش عیوب طرح‌های به ظاهر ملی‌شان در گذشته هستند که با رونویسی از نسخه‌های 70 سال پیش غرب آن را هم به صورت ناقص پیاده کردند و نه قبول می‌کنند در دور جدید تکیه بر صندلی قدرت در دنیای پست مدرن، مروری داشته باشند بر بحران اقتصادی غرب و تحولات این 16 سالی که استراحت می‌فرمودند!
شعار دادن علیه آرمان و اندیشه انقلابی- ایرانی به اسم مبارزه با افراط یعنی حمایت از نقشه جنگ نرم دشمن به جهت ایجاد تفوق مصنوعی آمریکا بر مدل نوین اداره جهان که توسط بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی به جهان ارائه شد. آن هم در شرایطی که آنچه به‌رغم همه فشارهای سیاسی و اقتصادی موجب دوام کشور شده همین «قدرت نرم» ملت انقلابی ماست. در واقع آنچه موجب وحشت آمریکاست نه بمب اتم ایرانی است و نه ضعف حقوق بشر در کشورمان! این سیستم ارائه شده در غرب برای اداره زندگی سعادتمندانه بشر است که دچار شکست شده پس هر که در این بحبوحه بی‌نظیر جایگزینی تجربه‌پذیر ارائه دهد رقیبی بالقوه و خطرآفرین محسوب می‌شود. اکنون وقت معرفی نظم نوین جهانی به شیوه شرقی است. سیستمی که در آن نوع تعامل بی‌نظیر مدل ایرانی ـ اسلامی مردم و دولت در اوج سختی‌ها و مشکلات خارجی و داخلی قابل تفسیر باشد. نظامی نوین که به قول برژینسکی مدل دموکراسی غربی را زیر سوال برده و خلا زندگی برای لذت‌گرایی و مادی‌گرایی بیشتر را پر می‌کند.
مقایسه این ایدئولوژی برتر با «افراط گرایی صهیونیستی یا عربی» با بیان این موضوع که خطر افراط همه ما را تهدید می‌کند یعنی در یک جبهه قرار گرفتن با مجریان نقشه جنگ نرم دشمن که ایدئولوژی جهانی انقلاب ایران را افراط‌گرایی اسلامی می‌نامند. اکنون وقت بازگشت به نظریات جهانی امثال شهید آوینی است که از مزاحمت ایجاد کردن برای آمریکا در دوره سلطه به واسطه حمایت از حزب‌الله لبنان و فلسطین به عنوان ابزاری برای جهانی شدن فرهنگ و ایدئولوژی انقلاب اسلامی بهره می‌بردند. نه اینکه برای نجات اسرائیل از خط محاصره جبهه مقاومت اسلامی دیروز طرح معامله بزرگ را از وزارت خارجه با موضوع خلع سلاح حزب‌الله و عدم حمایت از عراق و فلسطین به کدخدا پیشکش کنند و امروز اسد را در «جماران» عامل بمباران شیمیایی مردم خود در عین برتری نظامی بر تروریست‌ها معرفی کنند!
مقدمه پذیرفته شدن در جهان به عنوان یک قدرت فرامنطقه‌ای مقتدر رسیدن به مرحله خودباوری سیاسی در میان مسؤولان است و لازمه این موضوع مبارزه با عاملان ترس از جهانی شدن فرهنگ و ایدئولوژی برتر ایرانی است. قطعا لازمه جهانی شدن انقلاب اسلامی تقویت اقتصاد ایرانی است اما با رونویسی از طرح‌های شکست خورده آمریکایی و تلاش برای رفع تحریم به منظور لفت و لیس مجدد برخی دلالان دولتی و غیر دولتی در خلال حمله شرکت‌های نفتی نو استعمارگر خارجی به سمت چاه‌های نفت ایرانی، اقتصاد ژاپنی که هیچ شاید مدل استعماری گرسنگی
آفریقایی حاصل شود.