محمدمهدی تقوی: «مسکن مهر» كه سال 86 در دولت نهم تصویب و اجرایی شد، بیشك یكی از بهترین و ماندگارترین خدمات رئیسجمهور پیشین به مردم بود؛ طرحی كه موجب شد بسیاری از خانوارها كه سالهای سال در انتظار داشتن سقفی بالای سر خود بودند و امیدی نیز برای خانهدار شدن به این زودیها نداشتند، صاحبخانه شوند. اگرچه این طرح نیز با فراز و فرودهایی روبهرو بوده و ضعفهای فراوانی داشت اما به گفته رئیس اتحادیه املاك، اگر اجرا نمیشد امروز در هیچ نقطهای از تهران خانهای كمتر از متری 10 میلیون تومان پیدا نمیشد. در حال حاضر نیز این طرح با تغییراتی و رفع ضعفها و مشكلات، بهترین راهكار برای خانهدار شدن مردم بویژه اقشار ضعیف است و در شرایطی که قیمت مسکن در کشور ما به هر دلیلی مدام در حال نوسان است، بهرهمندی از این طرح موثر و مفید، میتواند مناسب باشد.
اما در حالی كه طبق وعدههای جناب حجتالاسلام والمسلمین روحانی رئیسجمهور محترم در زمان تبلیغات انتخابات و بویژه در مناظرات كه هم مكتوب و هم صوتی و تصویری آن موجود است، چندی است برخی وزرای محترم از جمله وزیر اقتصاد و از ایشان هم بیشتر، وزیر راه و شهرسازی بدون در نظر گرفتن مصالح كشور و مردم و بدون ارائه دلیل و منطقی كه توقف این طرح پویا را توجیه كند و همچنین بیآنكه طرح جایگزین را تشریح كنند، با بیان مدام اینكه مسكن مهر متوقف میشود، آرامش روانی كسانی كه هنوز خانههای خود را تحویل نگرفتهاند و همچنین كسانی كه واجد شرایط دریافت مسكن مهر هستند ولی هنوز موفق به ثبتنام نشدهاند را به هم میریزند.
اما به چه دلیل این موضوع توسط وزیری كه متولی مسكندار كردن مردم است و باید سالانه 2 میلیون واحد مسكونی احداث كرده و در اختیار مردم قرار دهد، این همه مطرح میشود؟
واقعیت آن است كه جناب آقای آخوندی در دوره پیشین وزارت خود بین سالهای 72 تا 76 نیز از ناموفقترین و ضعیفترین وزرایی بود كه در دولت جناب آقای رفسنجانی بودند، دولتی كه لااقل اعضای آن، خود را بهترین و كارآمدترین مدیران كشور میدانند اما در عمل از ایشان در دهه 70 هم چیزی دیده نشد. مدیران ضعیف به جای راهكار حل مشكل، صورت مساله را پاك میكنند ولی یك مدیر توانمند و «اینكاره» مشکلات را شناسایی كرده و برای حل آنها اقدام میكند. از انصاف دور است اگر بار دیگر بر این موضوع تاكید نكنیم كه بر سر راه احداث، تکمیل و بهرهبرداری از پروژههای مسكن مهر مسائل مختلفی وجود دارد اما اصولا یك نفر وزیر یك حوزه میشود تا با استفاده از مشاوران قدر و توان اجرایی خود، مشكلات را حل كند و هر كسی به راحتی میتواند با فرافكنی یا تعطیل كردن یك طرح، به ظاهر آن مشكل را حل كند، بدون توجه به مشكلات عدیده دیگری كه ممكن است به وجود آید.
کمبود اعتبارات برای اجرای زیرساختهایی چون گاز، برق و آب، کیفیت پایین ساخت و سازها و مصالح به کار رفته در آنها، کندی روند دریافت تسهیلات، ناتوانی بسیاری از متقاضیان در تامین مبلغ آورده، عدم آمادهسازی سریع زمین، دو برابر تمام شدن هزینه ساخت مسکن مهر، دیركرد در تحویل مسكن به متقاضیان و مشکلات تعاونیهای مسكن مهر و... ازجمله معضلاتی است كه در خود طرح در حال حاضر وجود دارد و در حالی که فلسفه مسكن مهر، تامین زمین مسکن از سوی دولت و پرداخت هزینه ساخت از سوی متقاضیان بود، عوامل مختلفی موجب شده در شرایط فعلی این طرح، به طور نسبی متوقف شود.
کندی احداث واحدهای مسکن مهر در دولت قبل و مدیریتنكردن نوسان ارز، موجب رنج این روزهای كسانی است كه همچنان در انتظار دستیابی به مسكن خود هستند و دولت جدید هم به جای رفع این مشكلات و عمل به وعدههای اقتصادی و باز كردن قفلها توسط كلید، از زبان وزیر شهرسازیاش، عنوان میكند، كلید مسكن مهر شكسته است.
در نهایت نیز، دود این اتفاق به چشم متقاضیانی خواهد رفت که یا هنوز مسكنشان را دریافت نكردهاند یا واجد شرایط دریافت این تسهیلات ویژه هستند و با تغییر دولت به حقی كه دارند، نمیرسند. براساس اعلام رسمی بانک مرکزی، هزینه مسکن در سبد خانوادههای ایرانی، تا 45 درصد درآمد است که این رقم ـ اگر بیشتر و بالاتر نباشد ـ خود گویای نقش مسکن در سبد دخل و خرج خانوارها و نقش اساسی داشتن آن در رفع مشكلات خانوارهاست.
از مهمترین مشكلاتی كه آقای وزیر به جای توقف طرح باید با همكاری همكاران خود در بانك مركزی و وزارت اقتصاد حل كند، دریافت بموقع تسهیلات است. به گواه متقاضیان مسکن مهر، برخی تعاونیهای مسکن و بانكها در زمانی که کار ساخت و ساز به مراحل نهایی خود نزدیک میشود، از پرداخت تسهیلات به افراد سر باز میزنند و به این ترتیب امیدهای مردم را نقش بر آب میکنند.
متوقف شدن احداث خانهها به این دلیل و ناتوانی متقاضیان مسکن مهر در استفاده از پول خود آن هم با توجه به كاهش ارزش پول ملی در یكی ـ دو سال اخیر، علاوه بر اینکه ارزش آورده آنان را پایین میآورد، چه بسا زندگی را برای آنهایی که به امید خانهدار شدن اجارهنشینی را تحمل کردهاند نیز مشقتبار میکند.
سخنان نابجای وزیر محترم شهرسازی در شرایطی عنوان میشود که هنوز هیچگونه طرح جایگزین پروژه مسکن مهر نیز وعده داده نشده و طرح «مسکن اجتماعی» نیز از حد اسم، فراتر نرفته است.