۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۳:۵۶
شرحی بر زندگانی عالم گرانقدر مرحوم حاج سیدمحمدتقی مقدم

سخنور، عالم، ناشر و عارف

مرحوم آقای حاج سیدمحمدتقی مقدم روز شنبه یازدهم آبان ماه در مشهد دارفانی را وداع گفت.
به گزارش رجانیوز، مرحوم آقای حاج سیدمحمدتقی مقدم متولد 1302 شمسی از سادات اعرجی سبزوار و اجداد او از علما و نقبا بودند. او از کودکی با هجرت به مشهد در زمره مدافعان شریعت بود. گرچه اختناق رضاخانی موجب شده بود که او در حرفه‌های مختلف اشتغال یابد ولی به محض سقوط آن ملعون، به‌همراه دوستان خود «جعفرجورابچی» و «کاظم شانه‌چی» به تحصیل علوم دین روآورد و با استعداد خارق‌العاده به سرعت پیش رفت. اساتید او عمدتاً مرحوم «میرزا احمد مدرس» و «فقیه سبزواری» و مرحوم آقای «میلانی» بودند.
در سفری به نجف اشرف از مولای خود قطره‌ای از دانش را می‌طلبد تا بتواند در برابر کفر و الحاد و فسق و فجور آن زمان بایستد. از آن پس دیگر نزد استادی نرفت و خود پای در میدان جهادی طولانی در عرصه دفاع از حریم تشیع در همه عرصه‌های علمی و عملی نهاد. عرصه اول کار او منبر بود. او از بهترین سخنوران مشهد در دهه 30 و 40 و تا حدودی 50 بود. البته کار منبر را تا آخرین سال‌های عمر ولو محدود ادامه داد. محور دیگر کار او تشکیل هیات‌های دینی در قالب هیات‌های صنفی از سماورساز و زوارکش تا تو در داری‌ها و... بود که هر شب با هر یک از آنها جلسات آموزش و تربیت و موعظه داشت.
محور دیگر تاسیس بنای محمدیه در کوچه جدیدها در زمانی بود که هنوز حضور جهودها در آن بود. این بنا علاوه بر محلی برای جشن‌ها و عزاداری‌ها و تعظیم شعائر یک دبستان دینی بود که دانش‌آموزان متدین در آن تحصیل می‌کردند. 2 فرزند برادر مرحوم آقای میلانی (که دوقلو بودند) و نیز برادران دهنوی که 3 نفر آنها شهید و 2 نفر جانباز شدند از تحصیلکردگان این مدرسه‌اند.
محور اصلی کار ایشان عرصه کتاب بود. در دهه 30 که دهه هجوم همه‌جانبه کفر به اعتقادات مردم بود، کتابی که اسلام را تا حدی معرفی کند و از ایمان مردم نگهبانی کند به زبان مردم، در دسترس نبود و او از پیشگامان تالیف کتاب‌های دینی به سبک جدید بود. «راهنمای بهشت» (در 5 جلد در اعتقادات)، «کیفر کردار» (در 2 جلد در اخلاق و رفتار)، «سرمایه سعادت و نجات» (درتقوا)، «صفات متقین»، «معراج‌المومن»، «گنجینه کل نمازهای اسلام»، «دستورات زندگی»(از ولادت تا دفن)، «ختوم و اذکار» و عناوینی که بیش از 50 و نزدیک به 100 جلد کتاب است. تاثیر این کتاب‌ها چنان بود که علمای بزرگ تقریظ‌های مهمی به آن نوشتند. مرحوم آقای میلانی در یکی از این تقریظ‌ها به ایشان لقب «ذخرالاسلام» دادند.
محور دیگر کار علمی و تحقیقی بود. ایشان در علوم مختلف اهل تحقیق و نظر بود. از جمله در «رمل» و «جفر» و نیز «ادبیات عرب» طوری که بسیاری از قواعد ادبی را به شعر عربی و فارسی سرود. ایشان درس‌های تفسیری را برای بعضی دانشجویان در سال‌های 47 تا 50 داشت.
از محورهای دیگر کار ایشان کارهای تبلیغی بود. علاوه بر 2 دهه عزاداری در منزل، برگزاری دعای ندبه در شبستان حرم و دعای کمیل در ایوان غربی مسجد گوهرشاد که پس از اخراج از مسجد، دعای کمیل در مسجد ملاحیدر و ندبه در منزل ادامه یافت. بعدها خود حسینیه‌ای تاسیس و این مجالس را در آن برگزار می‌کرد. ایشان در عرصه هنری نیز فعال بود. او شعر می‌سرود و «دیوان مقدم» و «نغمه‌‌های مقدم» و «مناجاتنامه مقدم» از آثار او است. بعضی از سروده‌ها را توسط گروه‌های سرودی که از جوانان داشت، نغمه‌پردازی کرد یا مداحان بزرگ از جمله مرحوم اشراقی، هنرور، توحیدی، واحدی و موسویان به زیبایی خوانده‌اند که با اینکه این آثار ثبت و ضبط نشده ولی به علت کثرت فعالیت امروز گنجینه‌ای از نوارهای سخنرانی و سرودها موجود است.
عرصه دیگر فعالیت ایشان خدمات بود. وی در کنار فعالیت هنری به کار عمرانی پرداخت و ساختمان‌های زیادی ساخت و واگذار کرد. ایشان اهل وجوهات نبود و از کار و فعالیت جانبی و درآمد اقتصادی امرار معاش می‌کرد. لذا در بعضی ادوار بشدت دچار عسرت بود. گرایش او به اقشار مستمند بود. بیشتر جلسات وی در طلاب و پایین خیابان بود و اهل جلسات او را اقشار ضعیف تشکیل می‌دادند.
ایشان از دوستان شهید نواب بود. آقای عبدخدايی خاطرات زیادی از ایشان دارد. در نهضت‌های سال‌های 40 تا 43 فعال بود. در سال ۴۳ کتاب «ظهور ولایت در غدیر» را که با عکس‌های امام زینت شده بود، منتشر و رایگان توزیع کرد و مورد مواخذه شدید ساواک واقع شد. در سال‌های اختناق آرام نبود و به اشکال مختلف مبارزه را ادامه داد. با اوج‌گیری نهضت وارد میدان شد و در بسیج توده‌های مردم متدین بسیار نقش داشت. با پیروزی انقلاب او به تداوم کارهای فرهنگی سابق و تالیفات جدید پرداخت. او در دوره اختناق از مروجان مرجعیت امام و نیز از ارادتمندان رهبر عظیم‌الشأن انقلاب بود.
او عاشق اهل بیت(ع) بود. بارها با خطرپذیری در سال‌های 30 و 40 به عتبات مشرف شد. در سال 44 به حج مشرف و در بازگشت به زیارت بیت‌المقدس رفت و از آنجا عازم عتبات عالیات شد و علاوه بر زیارت نجف و کربلا به محضر امام هم شرفیاب شد.
از عرصه‌های دیگر فعالیت او، عرصه نشر بود. وی ناشر کتاب‌ها و تالیفات خود بود. فروشگاه کتاب او در فلکه جنوبی حضرت که بعدها در طرح توسعه آستان قدس واقع شد، به بازار بزرگ (فرش) منتقل شد که هنوز هم پابرجاست. همه مراحل نشر کتاب را او شخصا عهده‌دار بود.
از مهم‌ترین کارهای او ارتباط با مردم بود. حتی در شرایطی که در بستر بیماری بود و تا آخرین روزهای عمر، در‌ خانه‌اش به روی مردم باز بود و مردم برای رفع گرفتاری‌ها به او مراجعه داشتند تا برای آنها دعا و استخاره کند یا نسخه‌ای بدهد یا ختمی و ذکری را توصیه کند و خدا را شکر که حوائج بسیاری از آنها هم برآورده می‌شد و در تماس خود اطلاع می‌دادند و تشکر می‌کردند.
او لحظه‌ای آرام و قرار نداشت و از هر فرصتی برای ترویج دین بهره می‌گرفت. ذهن قوی و حافظه کم‌نظیر او تا آخرین روزهای عمر ـ که با فضل خدا از 90 سال فراتر رفته بود ـ زبان او را به اذکار و ادعیه مختلف و کلمات حکمت‌آموز باز نگه داشته بود.
او اگرچه در عمر خود بسیار رنج و زحمت تحمل کرد ولی از اینکه می‌شنید که ترجمه کتاب «فضائل الزهرا(س)» او به زبان اردو موجب گرایش جمع کثیری از مردم پاکستان به مذهب تشیع شده است، بسیار خوشحال بود. کتاب «ختوم و اذکار» و «معراج المومن» او را در کشورهای عربی ترجمه کرده بودند و مورد استقبال وسیع مردم بود. او راضی به تفضل پروردگار و همه توفیقات را به برکت خوان کرم علی(ع) می‌دانست.
او برای خود چیزی نخواست و زندگی زاهدانه‌ای داشت و عمر را برای خدمت به بندگان خدا می‌دانست و لحظه‌ای از این مطلب غافل نماند و بالاخره در آستانه ماه خون و قیام و ماه سالار و سید خود حضرت اباعبدالله (علیه‌السلام) و در ایام مبارک پایانی ماه ذیحجه سال 1434 به سوی معبود پر کشید و ما را به سوگ نشاند.
پیوسته می‌گفت من هیچ پاسخی برای پروردگار ندارم جز اینکه هر چه وی سوال کند عرض کنم «عفوک». ما نیز همنوا با او عرضه می‌داریم پروردگارا «عفوک، عفوک، عفوک».
ارسال نظر
captcha