حمید طاهرخانی*: هر رویداد اجتماعی حاصل واکنش ساختارهای اجتماعی با وقایع جاری است. در واقع زمینه‌هایی در طول زمان در جامعه شکل گرفته است که بسته به نوع اتفاقات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، خود را نشان می‌دهد. بی‌اخلاقی شغلی، فرهنگی و سیاسی نیز ناشی از علل متعدد و حاصل ریشه‌های عمیق در خود جامعه است. آنچه فرزندانمان از ما یاد می‌گیرند یکی از این ریشه‌هاست. معمولا هدف آن است کودکان از رفتارکودکانه خود دوری جویند و مطابق پسند بزرگسالان عمل کنند. نتیجه نهایی اینگونه تربیت آن است که انسان خود را پنهان کند وآنچه به راستی در او نیست، به نمایش گذارد. باور خود را انکار کند و آنچه به هیچ روی باور ندارد را بر خود بربندد و دورویی پیشه سازد. درواقع بازیگر نقشی شود که جامعه از او می‌خواهد. اینگونه رفتار ممکن است در ظاهر هوشمندانه به نظر برسد، درحالی که نهایت آن، ممکن است سقوط اخلاقی باشد. باید متوجه خطرات تقویت دورویی و بی‌اخلاقی در فرهنگ بومی خود باشیم. متوجه باشیم که زمینه‌های تاریخی موجب ایجاد این حالت شده است، ایران در چهارراه جغرافیایی و سیاسی منطقه واقع شده و همیشه مورد تهاجم دیگران بوده است، حکومت‌های تشکیل شده بویژه در هزاره اخیر اغلب در اختیار غیرایرانیان بوده است و مردم بومی به طور معمول در رده‌های پایین‌تر حکومتی قرار داشته‌اند. همه اینها موجب استفاده از تعارف‌های طولانی کلامی، مطابق میل دیگران حرف زدن و وارونه جلوه دادن حقیقت شده است. فرزندان ما یاد می‌گیرند که آنچه می‌خواهیم با آنچه می‌گوییم متفاوت است، یاد می‌گیرند که آنچه را انجام می‌دهیم با آنچه به دیگران نشان می‌دهیم متفاوت است، به نظر بنده این بالاترین خطری است که فرهنگ و اجتماع ما را تهدید می‌کند. مسلم است که از کودکی که با این آموزه‌ها وارد محیط کار و اجتماع می‌شود، نمی‌توان انتظار بیش از حد داشت. اینها زمینه‌هاست، اما اتفاقات جاری نیز می‌تواند مشکلات بی‌اخلاقی را تشدید نماید. فشارهای اقتصادی و معضل بیکاری و تلاش برای حفظ کار از جمله این موارد هستند. نبودن انگیزه نیز از موانع عمده در ایجاد رشد اخلاقی است. عدم برآورده شدن نیازهای اولیه، بی‌عدالتی در دریافت حقوق و مزایا، مشارکت ندادن کارکنان در تصمیم‌گیری‌ها، دریافت نکردن پاداش مورد انتظار ازجمله مهم‌ترین موانع برای انگیزش در فرد هستند. نداشتن رضایت شغلی موجب کارشکنی، غیبت از کار، پرخاشگری، کاهش بهره‌وری می‌شود که اینها از نظر اخلاقی نیز مذموم هستند. مسائل اخلاقی یک امر خصوصی در زندگی شخصی فرد نیست بلکه آثار فراوانی در زندگی اجتماعی فرد دارد. اخلاق در فرد تعهدی را ایجاد می‌کند تا وی در مسائل کاری و اجتماعی، خود را مسؤول دانسته و توانایی‌های خود را در اختیار جمع قرار دهد تا همگی بتوانند به یک ایده گروهی برسند. فراموش نکنیم، منابع انسانی برای هر جامعه‌ای یک ثروت محسوب می‌شود. *استاد دانشگاه