غلامرضا علي‌مقدم: «فراموشی» بر اساس کتاب مصوری از جوزف کوزینسکی (سناریست و کارگردان) ساخته شده است. منبع مورد اقتباس 8 سال قبل در سال 2005 منتشر شد. در فیلم علمی- تخیلی فراموشی از کوزینسکی، با جک (تام کروز) آشنا می‌شویم، تعمیرکار مهاجمان نابودگر بدون سرنشین. پس از ورود به فضای غیرمتعارف فیلم درخواهیم یافت کره زمین به متروکه‌ای بدل شده و جز موجودات ناشناخته هیچ انسانی روی آن ساکن نیست. جک و ویکتوریا (آندره رایزن برو) در منزلگاه معلقی با فرماندهی رابطه دارند. آنها فرصت دارند طی 2 هفته کره متروک شده زمین را از حیث موجودات ناشناخته پاکسازی کنند و به منزلگاه جدید انسان‌ها، تایتان، از اقمار کیوانی بازگردند. جک در برخورد یک سفینه فضایی به زمین با محموله‌ای از انسان‌ها برمی‌خورد و نجات زنی به نام جولیا (اولگا کریلینکو) خاطرات فراموش شده زندگی زمینی جک را زنده می‌کند. در یکی از صحنه‌های کلیدی فیلم حقیقت تاریک فیلم مشخص می‌شود. در خرابه‌های کتابخانه‌های مرکزی نیویورک که یکی از بهترین صحنه‌های فیلم به شمار می‌رود جک مورد حمله یاغیان ساکن کره زمین قرار می‌گیرد و پس از چندی با رهبر آنها با بازی بیچ(مورگان فریمن) روبه‌رو می‌شود. بیچ همان نقش رهبران گروه آدمیان شورشی به مثابه مورفیوس(لارنس فیشبرن) را در ذهن تداعی می‌کند و نیروهای اهریمنی «اسکای نتی» که موجودیت بشر را به خطر انداخته‌اند تقریبا از دل داستان کالت مووی ترمیناتور برخاسته است و به جهان فیلم فراموشی آمده است. جک زمانی که پی به حقیقت تاریک خطر نابودی نسل بشر می‌برد با بیچ همراه می‌شود تا به ابررایانه‌ای که بیرون از کره زمین، فرآیند نابودی بشر را کنترل می‌کند نزدیک شده و آن را برای همیشه نابود کند. فراموشی (Oblivion) دومین فیلم جوزف کوزینسکی به شمار می‌رود. تقریبا از همان بدو فعالیتش که دنباله‌ای بر فیلم ترون با عنوان میراث ترون را روانه بازار کرد مشخص بود که سینما با پدیده‌ای مواجه شده که قواعد ساخت فیلم‌های افسانه‌ای و علمی را به خوبی می‌داند. وی با طراحی مینی‌مال و ساده ملهم از تکنولوژی، قصه فراموشی را در ساعات فراغتش نوشته است و ردپای الهام از فیلم‌های علمی- تخیلی دهه 70 نظیر دویدن در سکوت (داگلاس ترامبال) و مرد امگا (بوریس سیگال) در آن دیده می‌شود؛ داستان‌هایی در جهان پساآخرالزمانی مبتنی بر چند شخصیت اصلی، با اندیشه‌ای ژرف در پس جهان آخرالزمانی فیلم و به فکر فروبردن بشر که در پساآخرالزمان ماشینی یا هسته‌ای بر سر او چه بلاهایی خواهد. فراموشی نه با آن نگره‌های عمیق ماتریکس وار (برادران واچوفسکی) در نسبت با ماتریکس كه در مرتبه‌ای نازل‌تر می‌ایستد. کوزینسکی در فیلم فراموشی هرچند به ناچاری ملزومات سینمای حادثه‌ای و قواعد ژانر را رعایت می‌کند اما مشخص است مثل واچوفسکی‌ها و دانکن جونز (خالق فیلم‌های ماه و کد منبع) به سینمای رمانتیک- شاعرانه با تم علمی- تخیلی تمایل و دلبستگی عمیقی دارد. خالق این اثر با فیلمبرداری در سواحل ایسلند جهان بصری یگانه و زیبایی آفریده است. عکس‌هایی از ایسلند در این فیلم می‌بینیم که مناظرش به هیچ جای دیگر کره زمین شباهت ندارد. جزیره‌ای آتشفشانی با ماسه‌های سیاه بدون درخت و دامنه تپه‌هایی که از خزه پوشیده شده است. در این چشم‌انداز زیبا، آخرالزمانی عجیب مستتر است. لوکیشن‌های یادشده را کوزینسکی برای فیلم فراموشی مناسب یافته و تضادهای فضای بدوی ایسلند با نمایش ماشین‌های نابودگر تعارضی دراماتیک خلق می‌کند. طبیعت بدوی سیاه و شکل نگرفته و تکنولوژی نابودگری که مایل است تنها میراثداران باقیمانده روی کره زمین را نابود کند. خلاقیت کوزینسکی در شکل‌گیری روایت آنچنان قابل ستایش نیست؛ مضمون فیلم با جهان «وال‌ئی» وار و ماتریکس‌گونه‌ای که خلق کرده و با الهامات مستقیم از جدال‌های فراطبیعی با متبادر کردن یادآوری مطلق و ماتریکس همراه است. تماشاگران در این فیلم شاهد پیروزی انسان بر ماشین هستند اما همین پی‌رنگ مورد اشاره یعنی داستان کلاسیک فائق آمدن انسان بر همه عناصر مخالفی که زاییده ذهن و دست او است و بشری که (قهرمان فیلم) می‌تواند با استفاده از قوه هوش و ابتکار در برابر ابرماشین‌های نابودگر ایستادگی کند هم تم آشنای فیلم کالت ترمیناتور است اما ساخت فیلم در گونه سینمای علمی- افسانه‌ای و تصویر جهان پساآخرالزمانی دیگر برای مخاطب دلچسب نیست و اتکا به فضای‌های بصری و انگیزش‌های رایانه‌ای جلب توجه نمی‌کند. کوزیسنکی با همان فیلم نخست خود که ادامه فیلم ترون است نشان داد بر قله خلاقیت متبلور شده فیلمسازان پیشین ایستاده است و حرفی برای گفتن ندارد. برای کوزینسکی که تحصیلکرده رشته معماری است و از دنیای ساخت آگهی‌های سفارشی به جهان فیلمسازی رجعت کرده است فراموشی، فیلم آنچنان درخوری نیست. کوزینسکی که حداقل توانایی خود را نشان می‌دهد موفق به خلق جهان یگانه و قائم در مجموعه فیلم‌های علمی- تخیلی نخواهد شد اما نکته قابل توجه فیلم این است که تام کروز در فیلم جک ریچر (فیلم قبلی این بازیگر) تلاش می‌کرد نقش آدمی 20 سانت بزرگ‌تر از خودش را بازی کند اما سرمشق کروز در این فیلم شخصیت وال‌ئی کوچولو (اشاره به انیمیشن وال‌ئی) است که مثل تام کروز در فیلم فراموشی کارش پاکسازی کره زمین متروک است. جذابیت فیلم فراموشی در نیمه نخست آن مستتر شده است که فضای محزون، متروک و شاعرانه‌ای دارد و کارگردان هم هیچ فرصتی را برای درنگ کردن روی مناظری که به تناوب دلفریب یا گیج‌کننده است از دست نمی‌دهد. فیلمبرداری دایان میراندا که در فیلم «زندگی پای» با «آنگ لی» همکاری کرده و توانست با همین فیلم جایزه اسکار دریافت کند در فراموشی از پیشرفته‌ترین تکنولوژی دوربین دیجیتالCineAlta F65 سونی، استفاده کرده است برای ایجاد همان جادویی که با رنگ و نور در فیلم زندگی پای رقم زد. فراموشی، خودفریبی ناممکنی است که تم روایتگری آن را می‌توان به فیلم‌های کریستوفر نولان تشبیه کرد و موسیقی فیلم شبیه موسیقی هانس زیمل در فیلم‌های نولان است اما صلابت و دقت در جزئیات قصه‌های نولانی در فیلم فراموشی پدیدار نمی‌شود البته راهبرد و استراتژی شکیبایی در قصه‌گویی به مثابه آثار نولان به فیلم ورود پیدا می‌کند.