دیروز یادآور برچیده شدن دیوارهای آهنین بلوک شرق بود. بیست و چهار سال پیش بود که دیوار برلین، دیواری که مرز کمونیسم با دنیای بیرون شناخته می‌شد فروریخت. به گزارش فارس 9 دسامبر هر سال برای آلمانی‌ها، نوعی مفهومی از آزادی را تداعی می‌کند. روزی که اصلی‌ترین «نماد جنگ سرد» در این کشور از بین رفت. این دیوار که به پرده آهنین شهرت داشت به مدت 28 سال شهر برلین را به دو منطقه شرقی و غربی تقسیم کرده بود. چرایی ایجاد نماد جنگ سرد
پس از پایان جنگ دوم جهانی و تقسیم آلمان در سال 1947میان قدرت‌های پیروز، برلین نیز در حالی که تحت تسلط اتحاد جماهیر شوروی سابق بود اما تقسیم شد. به طوری که بخش‌های‌شرقی به دست شوروی افتاد. در سال 1948 بخش‌های غربی که تحت حاکمیت آمریکا، انگلیس و فرانسه بودند تشکیل آلمان غربی به نام جمهوری فدرال آلمان دادند و در شرق نیز آلمان‌شرقی یا همان جمهوری دموکراتیک آلمان ایجاد شد که با وخامت اوضاع اقتصادی و اجتماعی شماری از مردم به بخش غربی مهاجرت کردند. به طوری که گفته می‌شود در فاصله سالهای 1949 تا 1961 حدود 5/2 میلیون نفر به آلمان غربی رفتند.
با آغاز جنگ سرد تنش میان شوروی و غرب افزایش یافت و نتیجه اینکه مرز بین 2 آلمان بسته شد و همین دلیلی برای ایجاد دیواری شد که آلمان را به 2 بخش تقسیم کرد.
چگونگی ایجاد پرده آهنین
در اولین ساعات روز یکشنبه 13 آگوست 1961، نیروهای نظامی آلمان‌شرقی خیابان‌های منتهی به نقاط مرزی را محاصره کردند و کارگران در مرز مشغول ساختن دیوار شدند. با ایجاد این حصار که ارتفاع آن به دو متر می‌رسید، ارتباط بین بخش‌های‌شرقی و غربی شهر کاملاً قطع شد. احداث این دیوار چنان شتابان انجام گرفت که بسیاری از خانواده‌ها که در مناطق مختلف شهر زندگی می‌کردند برای مدت 28 سال از یکدیگر جدا شدند.
طول دیواری که به دور برلین غربی کشیده شده بود، 155 کیلومتر بود که 45 کیلومتر آن از وسط شهر می‌گذشت. با احداث این دیوار، شهر برلین غربی به صورت یک شهر محصور در خاک آلمان‌شرقی در آمد. گذرگاه‌های دو طرف در 192 مسیر قطع شد. 97 مورد خیابان‌های شهری برلین در جهت‌شرقی - غربی و 95 مورد مسیرهای بیرون شهری بین برلین غربی و سایر مناطق آلمان‌شرقی بسته شد.
کمی از این دیوار در خاک آلمان‌شرقی ساخته شد تا به ترتیب از هرگونه تجاوز آلمان غربی مصون بماند. به طوری که اگر کسی پشت این حصار می‌ایستاد، در واقع در خاک آلمان‌شرقی قرار داشت. تانک‌ها در نقاط معینی از شهر مستقر شدند. قسمتی از خیابان‌های شهر کنده شده بود و برای رفت‌وآمد وسائل نقلیه عمومی قوانین تازه‌ای معین شده بود. خطوط راه‌آهن و مترو بین دو طرف هم متوقف و ارتباط تلفن این دو بخش نیز قطع شد. همچنین ساکنان برلین‌شرقی از ورود به برلین غربی منع شدند.
این امر به دلیل اینکه حدود 60 هزار نفر از ساکنان برلین‌شرقی در برلین غربی کار می‌کردند مشکلات زیادی به بار آورد. در روزهای بعد مقامات آلمان‌شرقی در مقابل تمام پنجره‌ها و درهای ساختمان‌هایی که در خط حائل واقع شده بودند دیوار کشیدند. در نقاط مرزی برای عبور و مرور، ایستگاه‌های بازرسی ایجاد شد که مهم‌ترین آن گذرگاه ایستگاه بازرسی چارلی در بخش آمریکایی برلین غربی بود.
براساس تحقیقات پژوهشگران آلمانی و گزارش‌هایی که به تازگی منتشر شده در طول سال‌هایی که دیوار برلین برپا بود 125 نفر در پای آن کشته و حدود 200 نفر نیز بشدت مجروح شدند. اولین قربانی فرار از دیوار برلین جوان 24 سالهای بود که در تاریخ 28اوت سال 1961 قصد فرار به برلین غربی را داشت. 14 نفر از قربانیان کسانی بوده‌اند که از غرب قصد ورود به آلمان‌شرقی را داشته‌اند. 32 نفر دیگر نیز زمانی کشته شده‌اند که اصلا قصد فرار نداشته‌اند.
در بین سالهای 1961 تا 1989 حدود 5 هزار نفر موفق شدند به برلین غربی فرار کنند. بیشتر فرارها به زمانی بازمی‌گردد که تنها حصار بین دو بخش شهر سیم‌های خاردار بود. همچنین بعضی‌ها از طریق پنجره‌های آپارتمان‌های کنار مرز به آن طرف حصارها رفتند. در طول این سال‌ها چند مورد عملیات فرار منحصر به‌فرد نیز اتفاق افتاد. در روزهای سوم، چهارم و پنجم اکتبر سال 1964، 57 نفر موفق شدند تا از طریق تونلی که به طول 145 متر در زیر نوار مرگ کنده بودند، فرار کنند یا فرار عجیب دو برادر که با بستن بال‌های بسیار سبکی به دست‌هایشان فاصله بین دو دیوار را بر فراز نوار مرگ پرواز کردند و خود را به طرف دیگر رسانند.
پرده آهنین چگونه به خاطره‌ها پیوست؟
در 23 آگوست 1989، مرزهای بین مجارستان و اتریش باز شد. از آنجا که مهاجرت بین کشورهای کمونیستی ممنوع نبود، ساکنان آلمان‌شرقی که مجاز به رفت‌وآمد به مجارستان بودند از طریق این کشور و نیز چکسلواکی به آلمان غربی و سایر کشورهای اروپای غربی رفتند. این مهاجرت‌ها طی یک ماه به سرعت افزایش یافت طوری که در ماه سپتامبر حدود 13 هزار نفر از اهالی آلمان‌شرقی به سمت مجارستان حرکت کردند تا بتوانند از طریق اتریش خود را به آلمان غربی برسانند. در پاییز همان سال، تظاهرات اعتراض‌آمیز مردم نسبت به دولت آلمان‌شرقی شدت گرفت تا اینکه در 18 اکتبر همان سال اریک هونکر، رهبر آلمان‌شرقی از سمت خود کناره‌گیری کرد و چند روز بعد ایگون کرنس جانشین او شد. دولت جدید تصمیم گرفت به ساکنان برلین‌شرقی اجازه دهد تا برای سفر به برلین غربی تقاضای ویزا کنند. با اعلام این مطلب ده‌ها هزار نفر از ساکنان برلین‌شرقی خود را به محل‌های مشخص شده رساندند تا از مرز عبور کنند و به برلین غربی بروند. هجوم این جمعیت به کنار مرز ماموران و نگهبانان را دچار مشکل کرد چرا که آنها برای مقابله با چنین جمعیتی آمادگی نداشتند. لحظه به لحظه بر انبوه جمعیت اضافه می‌شد. سرانجام ماموران مرز را گشودند و مردم توانستند از آن عبور کنند. در آن طرف مرز، اهالی برلین غربی برای استقبال از همشهریان سابقشان جمع شده بودند. به این ترتیب 9 نوامبر 1989 به روز فروپاشی دیوار برلین تبدیل شد.
این دیوار ظرف روزها و هفته‌های بعد و به دست کسانی که از دیگر نقاط آلمان‌شرقی خود را به برلین رسانده بودند به تدریج خراب شد. فروریختن دیوار برلین، اولین قدم در راه اتحاد دوباره دو آلمان بود که سرانجام در 3 اکتبر 1990 صورت گرفت.
24 سال از فرو ریختن دیوار برلین گذشت
پایان پرده آهنین
دیروز یادآور برچیده شدن دیوارهای آهنین بلوک شرق بود. بیست و چهار سال پیش بود که دیوار برلین، دیواری که مرز کمونیسم با دنیای بیرون شناخته می‌شد فروریخت. به گزارش فارس 9 دسامبر هر سال برای آلمانی‌ها، نوعی مفهومی از آزادی را تداعی می‌کند. روزی که اصلی‌ترین «نماد جنگ سرد» در این کشور از بین رفت. این دیوار که به پرده آهنین شهرت داشت به مدت 28 سال شهر برلین را به دو منطقه شرقی و غربی تقسیم کرده بود.
چرایی ایجاد نماد جنگ سرد
پس از پایان جنگ دوم جهانی و تقسیم آلمان در سال 1947میان قدرت‌های پیروز، برلین نیز در حالی که تحت تسلط اتحاد جماهیر شوروی سابق بود اما تقسیم شد. به طوری که بخش‌های‌شرقی به دست شوروی افتاد. در سال 1948 بخش‌های غربی که تحت حاکمیت آمریکا، انگلیس و فرانسه بودند تشکیل آلمان غربی به نام جمهوری فدرال آلمان دادند و در شرق نیز آلمان‌شرقی یا همان جمهوری دموکراتیک آلمان ایجاد شد که با وخامت اوضاع اقتصادی و اجتماعی شماری از مردم به بخش غربی مهاجرت کردند. به طوری که گفته می‌شود در فاصله سالهای 1949 تا 1961 حدود 5/2 میلیون نفر به آلمان غربی رفتند.
با آغاز جنگ سرد تنش میان شوروی و غرب افزایش یافت و نتیجه اینکه مرز بین 2 آلمان بسته شد و همین دلیلی برای ایجاد دیواری شد که آلمان را به 2 بخش تقسیم کرد.
چگونگی ایجاد پرده آهنین
در اولین ساعات روز یکشنبه 13 آگوست 1961، نیروهای نظامی آلمان‌شرقی خیابان‌های منتهی به نقاط مرزی را محاصره کردند و کارگران در مرز مشغول ساختن دیوار شدند. با ایجاد این حصار که ارتفاع آن به دو متر می‌رسید، ارتباط بین بخش‌های‌شرقی و غربی شهر کاملاً قطع شد. احداث این دیوار چنان شتابان انجام گرفت که بسیاری از خانواده‌ها که در مناطق مختلف شهر زندگی می‌کردند برای مدت 28 سال از یکدیگر جدا شدند.
طول دیواری که به دور برلین غربی کشیده شده بود، 155 کیلومتر بود که 45 کیلومتر آن از وسط شهر می‌گذشت. با احداث این دیوار، شهر برلین غربی به صورت یک شهر محصور در خاک آلمان‌شرقی در آمد. گذرگاه‌های دو طرف در 192 مسیر قطع شد. 97 مورد خیابان‌های شهری برلین در جهت‌شرقی - غربی و 95 مورد مسیرهای بیرون شهری بین برلین غربی و سایر مناطق آلمان‌شرقی بسته شد.
کمی از این دیوار در خاک آلمان‌شرقی ساخته شد تا به ترتیب از هرگونه تجاوز آلمان غربی مصون بماند. به طوری که اگر کسی پشت این حصار می‌ایستاد، در واقع در خاک آلمان‌شرقی قرار داشت. تانک‌ها در نقاط معینی از شهر مستقر شدند. قسمتی از خیابان‌های شهر کنده شده بود و برای رفت‌وآمد وسائل نقلیه عمومی قوانین تازه‌ای معین شده بود. خطوط راه‌آهن و مترو بین دو طرف هم متوقف و ارتباط تلفن این دو بخش نیز قطع شد. همچنین ساکنان برلین‌شرقی از ورود به برلین غربی منع شدند.
این امر به دلیل اینکه حدود 60 هزار نفر از ساکنان برلین‌شرقی در برلین غربی کار می‌کردند مشکلات زیادی به بار آورد. در روزهای بعد مقامات آلمان‌شرقی در مقابل تمام پنجره‌ها و درهای ساختمان‌هایی که در خط حائل واقع شده بودند دیوار کشیدند. در نقاط مرزی برای عبور و مرور، ایستگاه‌های بازرسی ایجاد شد که مهم‌ترین آن گذرگاه ایستگاه بازرسی چارلی در بخش آمریکایی برلین غربی بود.
براساس تحقیقات پژوهشگران آلمانی و گزارش‌هایی که به تازگی منتشر شده در طول سال‌هایی که دیوار برلین برپا بود 125 نفر در پای آن کشته و حدود 200 نفر نیز بشدت مجروح شدند. اولین قربانی فرار از دیوار برلین جوان 24 سالهای بود که در تاریخ 28اوت سال 1961 قصد فرار به برلین غربی را داشت. 14 نفر از قربانیان کسانی بوده‌اند که از غرب قصد ورود به آلمان‌شرقی را داشته‌اند. 32 نفر دیگر نیز زمانی کشته شده‌اند که اصلا قصد فرار نداشته‌اند.
در بین سالهای 1961 تا 1989 حدود 5 هزار نفر موفق شدند به برلین غربی فرار کنند. بیشتر فرارها به زمانی بازمی‌گردد که تنها حصار بین دو بخش شهر سیم‌های خاردار بود. همچنین بعضی‌ها از طریق پنجره‌های آپارتمان‌های کنار مرز به آن طرف حصارها رفتند. در طول این سال‌ها چند مورد عملیات فرار منحصر به‌فرد نیز اتفاق افتاد. در روزهای سوم، چهارم و پنجم اکتبر سال 1964، 57 نفر موفق شدند تا از طریق تونلی که به طول 145 متر در زیر نوار مرگ کنده بودند، فرار کنند یا فرار عجیب دو برادر که با بستن بال‌های بسیار سبکی به دست‌هایشان فاصله بین دو دیوار را بر فراز نوار مرگ پرواز کردند و خود را به طرف دیگر رسانند.
پرده آهنین چگونه به خاطره‌ها پیوست؟
در 23 آگوست 1989، مرزهای بین مجارستان و اتریش باز شد. از آنجا که مهاجرت بین کشورهای کمونیستی ممنوع نبود، ساکنان آلمان‌شرقی که مجاز به رفت‌وآمد به مجارستان بودند از طریق این کشور و نیز چکسلواکی به آلمان غربی و سایر کشورهای اروپای غربی رفتند. این مهاجرت‌ها طی یک ماه به سرعت افزایش یافت طوری که در ماه سپتامبر حدود 13 هزار نفر از اهالی آلمان‌شرقی به سمت مجارستان حرکت کردند تا بتوانند از طریق اتریش خود را به آلمان غربی برسانند. در پاییز همان سال، تظاهرات اعتراض‌آمیز مردم نسبت به دولت آلمان‌شرقی شدت گرفت تا اینکه در 18 اکتبر همان سال اریک هونکر، رهبر آلمان‌شرقی از سمت خود کناره‌گیری کرد و چند روز بعد ایگون کرنس جانشین او شد. دولت جدید تصمیم گرفت به ساکنان برلین‌شرقی اجازه دهد تا برای سفر به برلین غربی تقاضای ویزا کنند. با اعلام این مطلب ده‌ها هزار نفر از ساکنان برلین‌شرقی خود را به محل‌های مشخص شده رساندند تا از مرز عبور کنند و به برلین غربی بروند. هجوم این جمعیت به کنار مرز ماموران و نگهبانان را دچار مشکل کرد چرا که آنها برای مقابله با چنین جمعیتی آمادگی نداشتند. لحظه به لحظه بر انبوه جمعیت اضافه می‌شد. سرانجام ماموران مرز را گشودند و مردم توانستند از آن عبور کنند. در آن طرف مرز، اهالی برلین غربی برای استقبال از همشهریان سابقشان جمع شده بودند. به این ترتیب 9 نوامبر 1989 به روز فروپاشی دیوار برلین تبدیل شد.
این دیوار ظرف روزها و هفته‌های بعد و به دست کسانی که از دیگر نقاط آلمان‌شرقی خود را به برلین رسانده بودند به تدریج خراب شد. فروریختن دیوار برلین، اولین قدم در راه اتحاد دوباره دو آلمان بود که سرانجام در 3 اکتبر 1990 صورت گرفت.