گروه سیاسی: نتیجه این مذاکرات ژنو هم مشخص شد. آمریکا به طرف ایرانی تضمین نداد و مذاکرات بدون حصول نتیجه‌ای به پایان رسید. این اتفاق به مثابه یک شوک بود. درحالی‌که همه در انتظار اعلام یک‌توافق بزرگ بودند اما خبری از اين توافق مهم به گوش نرسید. مذاکرات ژنو که قرار بود عصر جمعه و پس از 2 روز گفت‌وگو به پایان برسد، به روز سوم هم کشیده شد. در شرایطی که عزیمت غیرمنتظره وزرای خارجه آمریکا و تروئیکای اروپایی حکایت از یک توافق احتمالی میان طرفین می‌کرد اما گویا در لحظات نهایی طرفین در موضوعاتی خاص و ظریف دچار اختلاف شدند. به گزارش «وطن‌امروز»، شامگاه جمعه به وقت تهران کاترین اشتون به همراه محمدجواد ظریف و جان کری به گفت‌وگو نشستند. همگان در انتظار اعلام نهایی یک توافق پس از این گفت‌وگو بودند. روند مذاکرات و هماهنگی‌های قبلی این را می‌گفت. با این حال مذاکرات 5 ساعت به درازا کشید و تنها تایم اوت میان این مذاکرات به زمان اقامه نماز از سوی تیم ایرانی اختصاص داشت. امروز فاش شد زمانی که اشتون، ظریف و کری در حال مذاکره بودند، باراک اوباما در اندیشه رفع نگرانی بنیامین نتانیاهو بود. او در گفت‌وگوی تلفنی با نتانیاهو به او درباره مذاکرات ژنو اطمینان خاطر داد. خبرگزاری فرانسه در این‌باره گزارش داده اوباما به نتانیاهو قول داده است آمریکا مانع دستیابی ایران به سلاح اتمی خواهد شد. براساس این گزارش، کاخ سفید تنها جزئیات کمی از محتوای این گفت‌وگو را منتشر کرد اما گفته می‌شود اوباما، نتانیاهو را در جریان آخرین وضعیت مذاکرات ایران و 1+5 قرار داده است. جمعه شب مذاکرات سه جانبه پس از 5 ساعت گفت‌وگو به پایان رسید در حالی که اشتون به جمع خبرنگاران نیامد، کری نیز به خبرنگاران گفت که «داریم سخت کار می‌کنیم» و ظریف هم با لبخندی تلخ رفت. درباره این مذاکرات مایکل مان سخنگوی اشتون گفت که «بحث‌های خوبی انجام شد». عباس عراقچی هم گفت: «پیشرفت‌هایی حاصل و نقاط منفی کم شد». این اظهارات درحالی گفته شد که همگان انتظار داشتند در این مذاکرات طرفین به جمع‌بندی برسند که اینگونه نشد. در عین حال تمایل طرفین به ادامه گفت‌وگو برای حصول توافق و اراده جدی آنها برای به نتیجه رسیدن این مذاکرات نیز کاملا مشهود بود. دلیل این رفتار را سرگئی ریابکوف، نماینده روسیه در 1+5 به خوبی مورد اشاره قرار داد. او گفت: «هیچ‌کس، از جمله ایران و آمریکا مایل نیستند تا دست خالی و بدون به‌دست‌آوردن نتیجه مثبتی به خانه بازگردند». با این حال هیچکدام از طرفین درباره گره مذاکرات سخنی نگفتند. هرچند همه ناظران متفق‌القول به این نتیجه رسیدند گره این دور از مذاکرات باید در همین گفت‌وگوی سه‌جانبه باز شود.
کری تضمین نداد
مذاکرات دیروز با صبحانه کاری اشتون، ظریف و کری در هتل «اینترکانتیننتال» درحالی آغاز شد که همه در انتظار سرنوشت 3 گزاره مورد تفاهم یعنی «هدف مشترک»، «گام اول» و «گام آخر» بودند. آنگونه که عباس عراقچی می‌گفت، در مذاکرات شنبه و پس از تفاهم طرفین بر این 3 گزاره، طرفین باید برای صدور «بیانیه مشترک» اقدام می‌کردند اما قبل از صبحانه کاری، جان کری از شکاف‌های مهم میان طرفین خبر داد. به گزارش فارس، وی تصریح کرد: هنوز شکاف‌های مهمی وجود دارد که در صورت توافق با ایران باید این شکاف‌ها بسته شود اما این شکاف‌های عمیق چه بود که نشست 5 ساعته جمعه شب را فاقد نتیجه کرده بود؟ حسین موسویان، از دوستان حسن روحانی و از اعضای تیم مذاکره‌کننده قبلی در این‌باره اظهارنظر جالبی کرده است. وی به «یو‌اس‌نیوز» گفت: «آمریکا با کنگره در زمینه لغو تحریم‌ها مشکل دارد و این مشکل (اصلی) با گروه مذاکره‌کننده با ایران است. آنها نمی‌توانند با مذاکرات تحریم‌ها را لغو کنند». این اظهارات موسویان نشان می‌دهد دلیل قفل شدن مذاکرات، عدم تضمین لازم از سوی جان کری به تیم ایران برای رفع زیرساخت تحریم‌ها بوده است. همین موضوع باعث شد حتی روزنامه لس‌آنجلس تایمز به نقل از برخی منابع دیپلماتیک مدعی شود مذاکرات به هفته دیگر موکول خواهد شد. در گزارش این روزنامه آمده است: «دیپلمات‌های ناامید غربی» انتظار دارند که مذاکرات به هفته آینده موکول شود و انتظار ندارند که در مذاکرات جاری چیزی امضا شود. همزمان با این موج منفی که در نتیجه عدم ضمانت جان کری برای رفع تحریم‌های زیرساختی به‌وجود آمد، لورن فابیوس، وزیر خارجه فرانسه نیز اقدام به رفتارهایی در جهت به نتیجه نرسیدن مذاکرات کرد. در حالی که براساس برخی اخبار ایران به همراه انگلیس و آلمان بر سر پیش‌نویس بیانیه به توافق رسیده بودند، فابیوس اعلام کرد: در این مرحله نهایی شدن قراردادی با ایران «اصلا قطعی نیست». او درباره بیانیه مشترک هم گفت که پیش‌نویس اولیه مورد تایید گروه 1+5 نیست. او تصریح کرد: به هیچ وجه مطمئن نیستیم بتوانیم به سرانجامی برسیم. وزیر خارجه فرانسه همزمان خواستار اضافه‌شدن یک تعهد دیگر به توافقات احتمالی با ایران شد. وی اعلام کرد ایران باید فعالیت‌های خود در رآکتور آب سنگین اراک را هم متوقف سازد. فابیوس همچنین تصریح کرد که «نگرانی‌های امنیتی اسرائیل و تمام کشورهای منطقه» باید در توافق روز شنبه مدنظر قرار گیرد.
تعویق چند ساعته دیدار نهایی
گره مشکلات تنها به دست آمریکایی‌ها باز می‌شد. آنها خواستار تعهدات یکجانبه ایران بوده و در عین حال تضمینی برای لغو زیرساخت تحریم‌ها و همچنين تعهد براي گام آخر يعني پذيرش غني‌سازي 5 درصد نمی‌دادند. جان کری در یک اقدام زیاده‌خواهانه، از ارائه تضمین‌های لازم برای پذيرش غني سازي 5 درصد ايران و نيز چگونگي لغو تحريم‌هاي نفتي و بانكي ايران سر باز می‌زد. از طرف دیگر نیاز طرفین برای یک دستاورد حتی محدود باعث شد پایان مذاکرات اعلام نشود. به همین دلیل و پس از صبحانه کاری اشتون، ظریف و کری، طرفین برای کسب تکلیف و هماهنگی‌های نهایی با پایتخت‌های خود، مذاکره بعدی را به بعدازظهر موکول کردند. در این فاصله مذاکراتی میان ظریف، اشتون و فابیوس و همچنین مذاکراتی میان ظریف، اشتون، وستروله و هیگ برگزار شد. در مذاکرات دوم نمایندگان آلمان و انگلیس از روند مذاکرات و پیش‌نویس بیانیه اعلام حمایت کردند اما این به مفهوم موفقیت مذاکرات و توافق طرفین نبود. در 1+5 آلمان و انگلیس در یک سو، فرانسه در یک سو و آمریکا نیز در سویی دیگر اعلام موضع می‌کردند و نکته مهم‌تر اینکه روسیه و چین نیز موضعی شفاف در قبال مذاکرات اعلام نمی‌کردند. البته فارغ از موضع چین و روسیه، برخی تحلیلگران بر این اعتقاد بوده و هستند که میان آمریکا و تروئیکای اروپایی یک تقسیم کار صورت گرفت تا فضای مذاکرات به سود آنها تنظیم شود. به عبارتی فرانسه نقش مخرب توافق را ایفا می‌کرد تا طرفین به یک توافق ابتدایی بسنده کنند.
آغاز مذاکرات اشتون، ظریف و کری
سرانجام مذاکرات اصلی یعنی گفت‌وگوهای اشتون، ظریف و کری پس از اقامه نماز توسط تیم ایرانی و حدود ساعت 16 به وقت ایران آغاز شد.
در اين مذاكرات بحث هاي اصلي بر سر دو موضوع بود. تيم ايراني موضوع چگونگي رفع تحريم هاي نفتي و بانكي و تضمين براي پذيرش حق غني سازي 5 درصد يا همان گام اول را مطرح مي كرد و در آن سو طرف مقابل خواهان توقف ساخت نيروگاه آب سنگين اراك و خروج اورانيوم غني شده از ايران بود.
اختلاف يا تقسيم كار در 1+5
دور دوم مذاکرات سه‌جانبه ظریف ـ اشتون ـ کری نیز به پایان رسید و گروه 1+5 به دلیل وجود برخی اختلافات درونی به گفت‌وگو نشستند. در این بین محمدجواد ظریف به اظهارنظر درباره روند مذاکرات پرداخت؛ اظهارنظرهایی که حكايت از انتقاد وزیر امور خارجه کشورمان به برخی زیاده‌خواهی‌ها داشت. وی گفت: مذاکرات به مرحله تدوین رسیده است. روی برخی موضوعات به تفاهم و روی برخی موضوعات تفاوت نظر وجود دارد. بویژه در میان 1+5 همان طور که در رسانه‌ها مطرح شده است، تفاوت دیدگاه وجود دارد.
ظریف همچنین قبل از آغاز نشست 3جانبه خود با اشتون و لاوروف به میان خبرنگاران رفت و با بیان اینکه مذاکرات در سومین روز خود وارد مرحله حساسی شده است که این مرحله رسیدن به یک متن است که هر 7 کشور بتوانند روی آن توافق کنند، تصریح کرد: این مرحله، مرحله‌ای دشوار است. هم نگرانی‌های ایران باید مورد توجه قرار گیرد، هم دیدگاه‌های داخل 1+5. از این رو کار قدری با دشواری پیش می‌رود و مقدار زیادی از وقت در مشکلات داخلی 1+5 گرفته می‌شود که این هم طبیعی است. ما آمادگی داریم اگر طرف مقابل آمادگی دارد به راه‌حل برسیم و در این مسیر هم در حد خوبی پیشرفت داشتیم.
وی درباره مذاکرات با آمریکایی‌ها که مانع اصلی توافق بودند نیز اظهار کرد: یک تاریخ طولانی بی‌اعتمادی با آمریکا وجود دارد.
به گزارش ایسنا، ظریف درباره اظهارات وزیر خارجه فرانسه که بر مساله غنی‌سازی و رآکتور اراک به عنوان پیش‌شرط توافق تاکید کرده بود، با بیان اینکه درباره جزئیات مذاکرات در رسانه‌ها صحبت نمی‌کنم، افزود: دیدگاه‌ها متفاوت است و فرانسه هم دیدگاه‌هایی دارد. در عین حال از نظر ما، کشورها باید بدانند که این روند باید بر اساس احترام متقابل و توجه به حقوق مردم ایران به نتیجه برسد. اگرنه پایداری نخواهد داشت. ما به نمایندگی از مردم ایران که سلاح هسته‌ای را نه‌تنها مخالف اصول خود بلکه مخل امنیت خود می‌دانند، آماده‌ایم طرح مناسبی که حقوق مردم ما را حفظ کند را با هم تدوین کنیم. وزیر امور خارجه کشورمان البته بلافاصله تاکید کرد: از ابتدا گفته‌ایم اجازه نمی‌دهیم کسی برای ما طرح تدوین کند. وزیر امور خارجه کشورمان در ادامه کنایه‌ای هم به آمریکایی‌ها زد و با بیان اینکه کار دشوار و زمان‌بر است، افزود: امکان این بود و شاید هنوز هم باشد که اگر حسن‌نیت وجود داشته باشد به یک متن مورد توافق برسیم و همان طور که قبلا گفتم این مذاکرات یک روند و مسیر است، اگر امروز به نتیجه برسیم رسیدیم، اگرنه روند یک هفته یا 10 روز دیگر ادامه پیدا می‌کند.
نگرانی همراه با انتقاد وزیر امور خارجه كشورمان گویای برخی زیاده‌خواهی‌های طرف مقابل بود و این موضوع زمانی بیشتر به چشم آمد که حسن روحانی، رئیس‌جمهور در تهران و در دیدار با وزیر خارجه ژاپن از 1+5 خواست از فرصت «استثنایی» به‌وجود آمده استفاده کنند. به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، روحانی گفت: امیدوارم طرف‌های مذاکره‌کننده با ایران در 1+5 از فرصت استثنایی که ملت ایران برای غرب و جامعه بین‌الملل ایجاد کرده‌اند، استفاده کند تا بتوانیم در زمان معقولی به نتیجه مثبت دست پیدا کنیم.
بدون نتيجه
در آن سو اما اوضاع امیدوار‌کننده نبود. پس از برگزاری نشست 1+5 خبرگزاری رویترز به نقل از برخی دیپلمات‌های‌غربی خبر داد این دور از مذاکرات بدون رسیدن به توافقی به پایان خواهد رسید. ظریف نیز قبل از ورود به آخرین مذاکره 3جانبه با اشتون و کری در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی خطاب به اوباما گفت: ما می‌توانیم به توافق دست یابیم اما این پنجره تا ابد باز نخواهد بود. مذاکرات‌نهایی اشتون - ظریف - کری نیز برگزار شد و آنچه روز گذشته از سوي برخي توافق بزرگ نامیده می‌شد، به دست نیامد. تا آخرين ساعات شامگاه گذشته خبري از متن آخرين ديدار ظريف ـ اشتون ـ كري منتشر نشد. قرار بود طرفين طي يك نشست خبري با حضور خبرنگاران مطالبي را عنوان كنند. منابع موثق خبر دادند دور بعدي مذاكرات ايران و 1+5 طي هفنه‌هاي آتي برگزار خواهد شد.