گروه سیاسی: چرا مذاكرات ژنو به توافق منجر نشد؟ مقصر اصلي كدام كشور بود؟ هم در خارج از ايران و هم در داخل ايران برخي تلاش دارند لوران فابيوس، وزير خارجه فرانسه را به عنوان مقصر اصلي ماجرا قلمداد كنند. البته برخي نيز واقعا باور دارند كه اين خروس بي‌محل عامل اصلي به توافق نرسيدن طرفين بوده است. با اين حال جان كري، وزير خارجه آمريكا پس از نشست ژنو به كلي بر اين انگاره خط بطلان كشيد و گفت كه كشورش و فرانسه در موضوع هسته‌اي ايران اتفاق نظر دارد. کری در جمع خبرنگاران گفت: واشنگتن و پاریس بسیار نزدیک هستند، هرچند طبیعی است برخی اختلاف‌نظرها نیز وجود داشته باشد. وزیر خارجه آمریکا تأکید کرد این کشور هم مانند فرانسه به دنبال افزایش شفافیت در برنامه هسته‌ای ایران است. كري همچنين گفت كه كشورش با فرانسه اتفاق‌نظر دارد كه بايد برخي مسائل حل‌و فصل شود. وي همچنين در پاسخ به خبرنگار الجزيره كه از او پرسيد آيا فرانسه طرح شما را ضايع كرد نيز گفت: «اصلا». موضوع هماهنگي فابيوس با كري در ژنو البته مورد تاكيد بسياري تحليلگران است. به اعتقاد آنان كارشكني فابيوس پس از بي نتيجه ماندن مذاكرات ظريف - اشتون - كري و در روز شنبه آغاز شد تا اهرم فشاري باشد براي اعمال نظرات بيشتر به تيم ايراني. اين موضوع حسن نيت آمريكا در مذاكرات ژنو را زير سوال مي برد و شائبه‌هايي را ايجاد مي‌كرد. شائبه‌هايي كه البته با اظهارات تازه جان كري به واقعيت تبديل شد چراكه
جان كري صراحتا اعلام كرد آمريكا در نهايت خواستار برچيده شدن برنامه هسته‌اي ايران است. كري ديروز يكشنبه 19 آبان گفت: درخواست آمريكا براي توقف پيشرفت برنامه هسته‌اي ايران در گام اول، مقدمه‌اي براي درخواست برچيدن كامل برنامه هسته‌اي ايران است. به گزارش ايران هسته‌اي به نقل از رويترز، كري افزود:آمريكا هنوز هم درباره تمايل ايران براي برچيده شدن برنامه هسته‌اي خود ترديد دارد و همزمان با ادامه گفت‌وگوها، تحريم‌ها را حفظ خواهد كرد. كري كه با تلويزيون ان بي سي گفت‌وگو مي‌كرد با ادبياتي توهين آميز ادامه داد: ما كور نيستيم و فكر نمي‌كنم احمق باشيم. به نظر من ما درباره اينكه چگونه مسائل را بر اساس منافع ملي كشورمان و منافع جهان مورد سنجش قرار دهيم، درك بسيار خوبي داريم. كري تصريح كرد: آمريكا قصد دارد به عنوان اولين گام براي حركت به سمت برچيدن كامل برنامه هسته‌اي ايران، تهران را از توسعه بيشتر اين برنامه باز دارد. اين اظهارات كري به خوبي ماهيت مذاكرات مطلوب آمريكايي‌ها را نشان مي دهد و البته جاي هيچگونه بحثي درباره عدم حسن‌نيت آمريكا باقي نمي گذارد.
اما در ایران انتظارات برآورده نشده است. می‌توان گفت انتظار عمومی از مذاکرات ژنو دستیابی به یک توافق بود اما این توافق بزرگ به دست نیامد. همانگونه که «وطن امروز» در گزارش روز گذشته خود خبر داد؛ پس از 3 روز گفت‌وگوهای طولانی‌مدت، طرفین درباره بسته پیشنهادی ایران به توافق نهایی نرسیدند. بسته پیشنهادی ایران شامل 3 مرحله هدف مشترک، گام اولیه و گام آخر بود. در ژنو یک این بسته به صورت محرمانه ارائه شد. پس از توافق کارشناسان در وین روی جزئیات 3 مرحله بسته پیشنهادی، روز نخست ژنو 2 نیز طرفین به توافق درباره کلیات طرح رسیدند. همین موضوع باعث شد اشتون وزرای خارجه 1+5 را برای حضور در ژنو فرابخواند. به عبارتی آنان توافق نهایی را در دسترس می‌دیدند. همانگونه که پیش‌تر گزارش شد، برخلاف پیش‌بینی‌ها اما جلسه توافق نهایی میان ظریف- اشتون- کری به درازا کشید و پس از 5 ساعت گفت‌وگو، طرفین به نتیجه نهایی نرسیدند. حسین موسویان از نزدیکان حسن روحانی، روز شنبه دلیل این عدم توافق را به یو اس‌نیوز گفت. وی در این‌باره اظهار داشت: آمریکا با کنگره در زمینه لغو تحریم‌ها مشکل دارد و این مشکل (اصلی) با گروه مذاکره‌کننده با ایران است. این آمریکا بود که درباره فرآیند لغو زیرساخت تحریم‌ها یعنی تحریم‌های بانکی و نفتی و نیز به رسمیت شناختن حق غنی‌سازی 5 درصد در خاک ایران تضمین‌های عینی ارائه نکرد تا مذاکرات به محاق برود. روز شنبه نیز این لوران فابیوس، وزیرخارجه فرانسه بود که نقش پلیس بد را ایفا کرد تا آنچه حامیان دولت در انتظار آن بودند، محقق نشود. در واپسین ساعت‌های مذاکرات روز شنبه، موضوع نیروگاه اراک و لغو تحریم سوئیفت از سوی طرفین مطرح شد که این موضوع نیز به نتیجه‌ای نرسید. با این حال همانگونه که سرگئی ریابکوف، مذاکره‌کننده ارشد روسیه در 1+5 گفت، طرفین برای آنکه دست خالی از مذاکرات بیرون نروند، بیانیه‌ای را قرائت کردند و دور بعدی مذاکرات را به 29 آبان موکول کردند. طرفین البته تلاش کردند تا بگویند از این مذاکرات ناامید نشده‌اند. ظریف و اشتون پس از آخرین دیدار سه‌جانبه که در واپسین ساعات شامگاه شنبه به وقت محلی برگزار شد، میان خبرنگاران آمدند و کوتاه سخن گفتند.
29 آبان در سطح مدیران
کاترین اشتون در ابتدای این نشست خبری اقدام به قرائت بیانیه مشترک ایران و 1+5 کرد. در این بیانیه آمده بود که مذاکرات طرفین سازنده و فشرده بود و آنها به یک پیشرفت مشهود دست یافتند البته اشتون درباره موانع دستیابی به توافق نیز اظهارنظر کرد. او در این‌باره گفت: هنوز مسائلی بین طرفین باقی مانده که باید حل شود. مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپایی دور بعدی مذاکرات میان طرفین را نیز اعلام کرد و گفت این مذاکرات 29 آبان در ژنو برگزار می‌شود. البته اشتون سطح مذاکرات را هم اعلام کرد. به گفته وی، دور بعدی در سطح مدیران سیاسی کشورها برگزار خواهد شد. به گزارش فارس، نماینده عالی اتحادیه اروپا در امور خارجی در پاسخ به سوالی درباره میزان امیدواری وی به دستیابی به توافق هسته‌ای گفت: مذاکرات فشرده‌ای داشتیم و هدف از این مذاکرات دستیابی به یک توافق نهایی است. محمدجواد ظریف هم در این نشست خبری گفت: 6 کشور شرکت‌کننده در این مذاکرات نگاه متفاوتی دارند و امیدواریم بتوانیم به توافق برسیم. کارهای زیادی هست که باید انجام دهیم. وزیر امور خارجه ایران گفت: تحولات زیادی حاصل شده که امیدواریم بیشتر هم بشود. آقای ظریف در پاسخ به سوال یک خبرنگار که پرسید آیا او از نتیجه مذاکرات ناامید است، گفت: طبیعی است که وقتی به جزئیات رسیدیم اختلافات و نگاه‌های متفاوتی وجود داشته باشد. وی گفت: ما مأیوس نیستیم و ملاقات‌های خوبی داشتیم. این نشست نشان داد که برای حل و فصل این موضوع اراده سیاسی وجود دارد.
ظریف درباره تضمین‌ها چه گفت
پس از نشست خبری مشترک با اشتون، ظریف میان خبرنگاران ایرانی آمد و گفت: هنوز توافقی صورت نگرفته اما در مسیر رسیدن به توافق پیشرفت‌های خوبی داشته‌ایم. در ادامه یکی از خبرنگاران به دلیل اصلی قفل شدن مذاکرات اشاره کرد. وی از ظریف درباره اینکه چه تضمینی وجود دارد که طرف غربی هم به تعهدات خود عمل کند؟ پرسید و ظریف جواب داد: هنوز توافقی صورت نگرفته اما در مسیر رسیدن به توافق پیشرفت‌های خوبی داشته‌ایم. حتما در هر توافقی سه گامی را که مطرح کردیم یعنی هدف مشترک، گام اول و تصویر نهایی باید هر 3 با هم پیش بروند، علاوه بر اینکه باید این 3 را تعریف کنیم. باید سازوکاری برای نظارت بر صحت کار تعریف کنیم که در برنامه کاری ما هم هست. برخی از این جزئیات مورد توافق همه است اما برخی جزئیات هم هست که ممکن است مهم باشد اما هنوز روي آن توافقی نداریم. او درباره اینکه مباحث مورد اختلاف بین دو طرف چه بود، گفت: اینکه ما یا آنها چه می‌خواستند هنوز در مرحله بحث هستیم. از ابتدا اختلاف‌نظر بوده که در حال تلاش برای کم کردن آن هستیم. بی‌اعتمادی حتما جدی است. مردم و مسؤولان ما نسبت به روش برخورد با برنامه هسته‌ای ایران منتقد و بی‌اعتماد جدی هستند و آن را عادلانه نمی‌دانند. هر قدمی که برداشته می‌شود باید این اعتماد را در ما ایجاد کند. وی با بیان اینکه برای ما مهم بوده است که این روند هم اعتمادساز باشد، تاکید کرد: قرار شده کار را به پیش ببریم. نکاتی که درباره اختلاف‌ها و توافقات در رسانه‌ها مطرح می‌شود مبنای واقعی ندارد. ما در حال صحبت کردن بر روی کل یک طرح هستیم. ممکن است بر موارد زیادی توافق شده باشد اما مثلا نکاتی مورد توافق نباشد. این به معنای این نیست که بر هیچ چیز توافق نشده باشد. یک قاعده مذاکرات این است که تا زمانی که در مورد همه چیز توافق نکرده‌ایم گویا در مورد هیچ چیز توافق نشده است. ظریف گفت: بر هیچ چیز توافق نداریم اما بر بسیاری چیزها توافق کرده‌ایم. فرصتی است که در ۱۰ روز آینده همه هیات‌ها به پایتخت‌های خود بازگردند و درباره موضوعات فکر کنند و با مقاماتشان مشورت کنند. این روند در ۸ سال اخیر در جهتی حرکت می‌کرده که قرار نبوده به نتیجه‌ای برسد. نمی‌گویم سوءنیتی بوده است. در طرف ایرانی جز حسن‌نیت چیزی نبوده اما به هر حال میزان بی‌اعتمادی در حدی بوده که در جهت رسیدن به نتیجه هیچ گامی برداشته نشده است.