گروه سیاسی: پس از ناکامی طرفین در مذاکرات ژنو برای حصول یک توافق بزرگ، رصد رفتارهای آنان می‌تواند تا حدودی به فهم واقعیات این نشست کمک کند. در آمریکا، کشوری که تصمیم‌گیرنده اصلی طرف مقابل ایران است، اوضاع کاملا مشخص است و مقامات آمریکایی بدون هیچگونه ملاحظه‌ای به اظهارنظر درباره ایران و مذاكرات ژنو می‌پردازند. در حالي كه اين آمريكا بود كه با بازيگري فرانسه مذاكرات ژنو را بدون نتيجه به پايان برد، جان کری، وزیر خارجه آمریکا ديروز در امارات متحده عربي مدعي شد ايران مسؤول عدم دستيابي به توافق در ژنو است! وي طي يك نشست خبري گفت: گروه 1+5 روز شنبه گذشته و در آخرين روز مذاكرات اتمي با ايران «متحد» بودند و پيشنهادات خود را به نمايندگان ايران ارائه كردند اما مذاكره كنندگان ايران نتوانستند در آن لحظه اين پيشنهاد‌ها را بپذيرند. جان كري روز یکشنبه نيز اعلام کرده بود در ژنو با لوران فابیوس کاملا هماهنگ بوده و آنها در نهایت خواهان برچیده شدن کامل برنامه هسته‌ای ایران هستند، نکته‌ای که روز گذشته نمود عینی آن مشاهده شد. او گفت: کسی درباره از بين بردن ساختار تحريم‌های موجود مذاکره‌ای نکرده است. فشار همچنان پابرجا خواهد بود. این اظهارنظر وزیرخارجه آمریکا مبنی بر تداوم فشار بر ایران همزمان با تداوم مذاکرات موجب شد رئیس کمیته روابط خارجی سنا اعلام کند این هفته به موضوع اعمال تحریم‌های جدید علیه ایران رسیدگی می‌شود. باب منندز گفت: این کمیته هفته جاری طرح تحریم‌های جدید را پیش خواهد برد تا همزمان با مذاکرات فشار بر ایران نیز حفظ شود. او به شبکه ای‌بی‌سی گفت: نگرانی من این است که به نظر می‌رسد ما بیش از ایران به دنبال توافق هستیم. تحریم‌هایی که باب منندز از آن سخن می‌گوید، تابستان امسال و پس از پیروزی حسن روحانی در انتخابات ایران در کنگره تصویب شد و چندی پیش در سنا آماده تصویب بود اما نمایندگان باراک اوباما از سناتورها خواستند برای تصویب آن فعلا خویشتنداری کنند. کارشناسان در تهران معتقدند این تحریم‌های جدید، یک اهرم فشار در قبال تیم ایرانی است تا آمریکا بتواند پای میز مذاکره امتیازات بیشتری مطالبه کند. نکته قابل ذکر درباره این تحریم‌های جدید این است که آمریکایی‌ها تلاش دارند با اعمال محدودیت‌هایی در حوزه نفت، کاری کنند تا میزان فروش روزانه نفت ایران به بیشتر از 500 هزار بشکه نرسد. البته تحریم‌های بانکی نیز سبب شده بهای این میزان فروش نفت قابل انتقال به ایران نباشد. به خوبی مشخص است که در آمریکا میان دستگاه‌های حاکمیتی، نسبت به موضوع هسته‌ای ایران یک تقسیم کار آشکار صورت گرفته است. اکنون مشخص می‌شود چرا باراک اوباما نمایندگان خود را به سنا فرستاد تا مانع تصویب این تحریم‌ها در این مجلس شود. به عبارتی، رئیس‌جمهور آمریکا از این تحریم‌ها به عنوان یک اهرم فشار علیه جمهوری اسلامی ایران استفاده می‌کند تا در مذاکرات هسته‌ای بتواند دولت ایران را ناچار به دادن امتیازات بیشتر بکند. این هدف در مذاکرات اخیر ژنو و عدم تضمین جان کری به محمدجواد ظریف برای پذیرش غنی‌سازی 5 درصد در خاک ایران به خوبی مشخص شد. به اعتقاد کارشناسان مهم‌ترین و بهترین اقدام تیم ایرانی در مقابل این رفتار آمریکایی‌ها، برداشتن گزینه تعلیق غنی‌سازی 20 درصد از روی میز و چانه‌زنی درباره سایر گزینه‌هاست. بسیاری از تحلیلگران در ایران معتقدند ایران باید اهرم‌های قدرتمندی برای ایجاد ضمانت در جهت پایبندی طرف غربی به تعهدات خود در دست داشته باشد. تجربه توافقات سعدآباد و پاریس در دوره اصلاحات و نیز بیانیه تهران در دولت سابق نشان می‌دهد باید ضمانت‌های محکم برای تعهد طرف غربی به توافقات تدبیر شود. داوطلبانه در تهران
اما همزمان با این اظهارات مقامات آمریکایی یوکیو آمانو، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به تهران آمد تا نخستین اقدام عملی ایران پس از نشست ژنو اعلام شود. علی‌اکبر صالحی، رئیس سازمان انژی اتمی ایران طی یک نشست خبری با یوکیو آمانو اعلام کرد: ایران درهای تاسیسات آب سنگین اراک و معدن گچین در بندرعباس را برای بازدید بازرسان آژانس باز کرده است. صالحی پس از 5/2ساعت مذاکره با مدیرکل آژانس گفت: این بازدید‌ها در قالب یک تفاهمنامه صورت خواهد گرفت. رئیس سازمان انرژی اتمی البته اعلام کرد: این اقدام با مجوز شورایعالی امنیت ملی صورت می‌گیرد. اظهارات صالحی در تبیین این تفاهمنامه نیز قابل توجه بود. وی گفت: این سفر تقریبا مقارن شد با مذاکرات ژنو و هر دو مذاکره چه فرآیند گفت‌وگو با آژانس و چه 1+5 به خوبی پیش می‌رود. رئیس سازمان انرژی اتمی گفت: بیانیه مشترکی که امروز امضا شد بیانگر نقشه راهی است که اقدامات دوجانبه را درباره حل و فصل موضوعات باقیمانده مشخص می‌کند. در این بیانیه مشترک پیوستی قرار دارد که شامل 6 بند است. صالحی ادامه داد: ما در این پیوست از باب اینکه اراده خود و آمادگی‌مان را برای بسته شدن پرونده ساختگی‌مان نشان دهیم از طرف شورایعالی امنیت ملی اجازه پیدا کردیم تا بازرسان آژانس بیایند و از سایت آب سنگین اراک بازدید داشته باشند، همچنین از معدن گچین در بندرعباس که همواره مورد درخواست آژانس بوده و ایران «داوطلبانه» اعلام آمادگی کرد که این امکان برای بازدید آژانس فراهم شود. وی گفت: این امر نشان‌دهنده آمادگی ایران برای استفاده از انعطاف‌های لازم درباره پیشبرد بسته شدن پرونده هسته‌ای ایران در آژانس است و نمی‌خواهیم بهانه‌ای به دست دیگران بدهیم تا مانع پیشرفت کار شوند. اما نکته قابل تامل درباره این مجوز، طرح مجدد معدن گچین است. در حالی که در دوران مدیریت علی لاریجانی بر موضوع هسته‌ای، معدن گچین یکی از 6 مرحله مدالیته همکاری بود و سرانجام آژانس با پذیرش سلامت برنامه‌های ایران این 6 موضوع را مختومه اعلام کرد اما طرح مجدد معدن گچین در این دوره و توسط آمانو کمی عجیب به نظر می‌رسد. این موضوع البته مورد اشاره کوتاه صالحی هم قرار گرفت. وی گفت: بخش عمده‌ای از موضوعاتی که ماهیت فعالیت‌های هسته‌ای داشت در گذشته حل شده است تحت عنوان مدالیته و مطالب دیگری باقیمانده است که ماهیت هسته‌ای به مفهوم فعالیت هسته‌ای ندارد اما تحت عنوان مطالعات ادعایی که بعدا به آنها پرداخته خواهد شد، تصمیم گرفتیم در رویکرد جدید فاز به فاز جلو رویم و فاز اول ایجاد اعتماد متقابل بیشتر بین دو طرف است. در فازهای بعدی همکاران ما و متخصصان آژانس گفت‌وگو خواهند کرد. مدت زمانی که برای این گفت‌وگو متصور است 3 ماه است تا ببینیم برای فازهای بعدی چگونه پیش برویم.
آمانو: راستی آزمایی می‌کنیم!
مدیرکل آژانس هم بدون توجه به اقدام منعطفانه ایران که به قول علی‌اکبر صالحی یک اقدام داوطلبانه بوده است، گفت: آژانس درحال راستی‌آزمایی برنامه هسته‌ای ایران است! به گزارش ایسنا، آمانو گفت: در چارچوب همکاری بین ایران و آژانس، همکاری‌های بیشتری برای راستی‌آزمایی انجام خواهد شد و اقدامات بسیار جدی و ماهوی زیادی وجود دارد در زمینه این بیانیه که ظرف 3 ماه آینده انجام خواهند شد و این کارها از امروز آغاز می‌شوند. این اقدام بسیار مهم است اما هنوز کارهای زیادی برای انجام وجود دارد. در این بیانیه به مواردی اشاره نشده که در گزارش‌های قبلی ما وجود داشته است و تاکید می‌کنم آژانس تمام موارد باقیمانده را با روحیه بالا و همکاری حل و فصل خواهد کرد. نکته قابل تامل دیگر در اظهارات آمانو این بود که وی تاثیر این اقدامات داوطلبانه ایران را مجزا از مذاکرات ایران و 1+5 دانست. مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در پاسخ به اینکه توافق امروز چه کمکی به مذاکرات ژنو می‌کند، گفت: همانطور که قبلا هم گفتم ما دو مسیر مذاکره ایران و آژانس و ایران و 1+5 را دنبال می‌کنیم و تاکید می‌کنم این مذاکرات از هم جدا هستند و نمی‌توانم بگویم و فکر هم نمی‌کنم خیلی مناسب باشد بگوییم تفاهمنامه‌ای که امروز امضا شد چه تاثیری در مذاکرات ژنو می‌گذارد.