مساله مبارزه با جانوران موذی در طول چند سال گذشته را می‌توان از اساسی‌ترین برنامه‌های مدیریت شهری و شهرداری تهران دانست به طوری که در 3 سال اخیر طرح مبارزه با جانوران موذی تا حدی توانسته از جمعیت رو به ازدیاد موش‌ها در کلانشهر تهران بکاهد، هرچند این طرح نیز کارساز نبوده و با وجود تلاش‌های ماموران شهرداری و صرف هزینه‌های گزاف شاهد تکثیر جمعیت این میهمانان ناخوانده در شهر هستیم.
اکنون حضور موش‌ها در تهران را در اصل می‌توان به زندگی مسالمت‌آمیزی تشبیه کرد که آنها با ساکنان شهر دارند به طوری که این جانوران همچنان به همسايگي با شهروندان ادامه داده و اتفاق خاصي نيز در کاهش ميزان جمعيت آنها روي نداده است. این در حالی است که با نگاهی نه‌چندان دقیق هنگام قدم زدن در بيشتر پياده‌روهاي شهر شاهد رفت و آمد‌هاي تعداد زیادی از اين جانوران هستيم كه سلامت شهروندان را به خطر مي‌اندازد. به همین دلیل شهرداري تهران در چند سال اخیر با اجراي طرح ناحيه‌اي مبارزه با موش و طرح کلان مبارزه با جانوران موذی و طعمه‌گذاری درصدد از بین بردن آنها برآمده و سعی کرده تا گام‌های موثری برای كاهش جمعيت موش‌ها بردارد. در سال جاری نیز این طرح به مدت ۱۸ روز از پانزدهم مرداد ماه اجرایي شد که هدف اصلی از اجراي آن كنترل و كاهش جمعيت موش در سطح شهر تهران، جلب مشاركت‌هاي مردمي براي رفع معضل موش، استفاده از روش‌هاي تلفيقي مبارزه با موش و آموزش، اطلاع‌رساني و ارتقاي سطح فرهنگي شهروندان در جهت كنترل جمعيت موش بود و بر اساس آن نيروهاي آموزش‌ديده در نواحي ۱۲۳گانه شهر تهران به مبارزه با جانوران موذي پرداختند.
اما نکته جالب توجه آن است که مبارزه سالانه با حيوانات موذي از جمله موش‌ها، بيش از 10 ميليارد تومان هزينه به مديريت شهري تحميل مي‌كند و با وجود اينكه شهرداري هر سال توانسته تعداد زیادی از موش‌های تهران را با اجراي طرح مبارزه با موش معدوم كند، اما هنوز هم مي‌توان حضور این میهمانان که این روزها تبدیل به صاحبخانه شده‌اند را در شهر مشاهده کرد.
شهروندان، عامل افزایش جمعیت موش‌ها
بسياري از مسؤولان شهری عامل اصلي افزايش جمعيت موش‌ها در تهران را رعايت نشدن قوانين توسط گروهي از شهروندان مي‌دانند كه باعث شده تا شرایط زیست محيطی مناسب و لازم به منظور توليد مثل و زاد و ولد موش‌ها در این شهر فراهم شود. به اعتقاد این مسؤولان رعايت نكردن بهداشت معابر، رها كردن زباله‌ها در انهار و از همه مهم‌تر الگوهاي غلط غذايي از دلايل ازدياد موش‌ها در تهران به شمار مي‌رود.این در حالی است که در صورت همراهي مردم، محيط مناسب براي زندگي موش‌ها از بین رفته و سبب کاهش جمعیت آنها از سطح معابر شهری و زندگي شهروندان می‌شود.
به گفته کارشناسان حوزه بهداشت و درمان، موش‌ها حداقل در ايجاد و انتقال ۳۵ نوع بيماري مانند يرقان، سالك، تيفوس موشي، انواع اسهال، تيفوئيد، وبا و ... موثرند. حیوانات موذی و جوندگان علاوه بر اينكه منبع بعضي از بيماري‌ها هستند، در انتقال عوامل بيماري‌زا نیز موثرند و ناقل بسياري از بيماري‌ها محسوب مي‌شوند.
جمعیت موش‌ها بیش از جمعیت تهران!
با توجه به شرایط کنونی نمی‌توان به کاهش جمعیت موش‌ها و از بین رفتن آنها امیدوار بود زیرا بنا به گفته جانورشناسان، سرعت رشد موش‌ها به صورت تصاعدي بوده و هر جفت مي‌تواند در هر ۳ ماه۱۰ بچه به دنيا آورد. با توجه به آنچه گفته شد اگر شرايط زيست محیطی و توليد مثل براي آنها فراهم باشد، در عرض 3سال ۳۰ ميليون موش متولد خواهد شد. این در حالی است که تجربه طرح‌های مبارزه با جانوران موذی در تهران به سرانجام نرسیده و به موفقیتی نائل نشده است، به اصطلاح ساده‌تر کاهش یا ريشه‌كن كردن موش‌ها امكان‌پذير نيست و تا زماني كه مواد غذايي و زباله‌هاي توليد شده و رها شده توسط شهروندان در تهران به میزان فراوان يافت مي‌شود، موش‌ها نیز به سرعت نور تكثير مي‌شوند.
در کنار عدم توجه شهروندان به مساله تولید زباله، نمی‌توان از سهل‌انگاري‌هاي مديران شهری گذشت که تاکنون به مسائل زیست محیطی بی‌توجه بوده و موجبات زندگی بی‌دغدغه میهمانان ناخوانده شهر تهران را فراهم کرده‌اند. البته در طول سالیان گذشته مدیریت شهری بیکار ننشسته و همزمان با انتشار اطلاعيه‌هاي متعدد اعلام كرده با کسانی که با ریختن زباله‌ها و پسماندهاي غذايي و میوه‌ها و... به داخل جوي‌ها و انهار شرایط زندگی را برای موش‌ها فراهم می‌کنند، بر اساس الزامات قانوني بند ۲۰ ماده ۵۵ قانون شهرداري‌ها برخورد مي‌کند. معضل حضور موش‌ها در جوی‌ها و خیابان‌های تهران دیگر برای شهروندان به امری عادی تبدیل شده است و آنها به رغم میل باطنی، خود را مجبور به تحمل این میهمانان ناخوانده در محیط زندگی کرده و هیچ راهکاری نیز برای مبارزه، به نظرشان نمی‌رسد. معضل حضور موش‌ها در کلانشهر تهران تنها مختص به یک منطقه یا محله خاص یا حتی فصل خاصی نمی‌شود.
ساعت 7:45 صبح، خیابان شهید صابونچی
برای رفتن به محل کار خود هر روز از این خیابان عبور می‌کنم . پس از گذشتن از عرض خیابان، ناگهان یکی از این میهمانان ناخوانده به سرعت از جلوی پایم عبور می‌کند و سبب می‌شود که در یک عملیات آکروباتیک از جای خود به طرف بالا بجهم و از ترس قالب تهی کنم.
ساعت 15، میدان ونک، نبش خیابان خدامی
اینجا به اصطلاح یکی از میادین اصلی شهر است و به دلیل همین امتیاز باید از عوامل مزاحم محیطی و نابهنجاری‌های زیست محیطی در امان باشد در صورتی که اینجا نیز از شر حضور حیوانات موذی مصون نمانده و جوی‌های آن نیز جولانگاه این حیوانات شده و آنان همانند حیوانات وحشی قلمرو خود را علامت‌گذاری کرده‌اند و بر آن حکم می‌رانند و ماموران شهرداری را نیز یارای مقابله با آنها نبوده و آزادانه به زندگی مسالمت‌آمیز خود در کنار شهروندان ادامه می‌دهند. داستان زیبای حضور میهمانان ناخوانده شهر تنها به مناطق مرکزی ختم نمی‌شود بلکه کافی است یک روز به میدان تجریش بروید تا از نزدیک شاهد هنرنمایی موش‌ها در مسابقه دوی ماراتن با دیگر همجنسانشان باشید و از عبور آنان از زیر پاهایتان لذت ببرید. بر اساس گفته شهردار تهران باید با این میهمانان کنار آمد و به اصطلاح میزبان مادام‌العمر آنها بود. از نظر وی شهر 10 میلیونی‌ای که سیستم فاضلاب ندارد دچار چنین معضلاتی می‌شود و همه فعالیت‌هایی هم که انجام می‌گیرد مقطعی و کوتاه‌مدت است. البته وی نیز مانند بسیاری از کارشناسان شهری معتقد است با کشتن موش‌ها مشکلی حل نمی‌شود بلکه باید درباره بهبود مسائل بهداشتی اقدامات اساسی انجام داد. برای اطلاع از ادامه داستان زندگی مسالمت‌آمیز موش‌ها سری به مناطق جنوبی تهران زدم. منطقه 17، محدوده امامزاده حسن (ع) نیز از دیگر مناطق و محله‌های شمال شهر در ترتیب دادن بزم حضور موش‌ها عقب نمانده و به دلیل وجود زباله‌ها در جمع حاشیه پیاده‌روها و داخل جوی‌ها سبب فربه‌تر شدن این حیوانات موذی شده و ساکنان را از فواید زندگی مسالمت‌آمیز با آنان بهره‌مند ساخته است. سلمانی، یکی از ساکنان سالمند این محله است که درباره حضور موش‌ها در سطح محله می‌گوید: در کوچه‌پس کوچه‌های امامزاده حسن (ع) شاهد حضور گاه و بیگاه موش‌ها هستیم، به طوری که آنها از طریق لوله‌های فاضلاب یا حتی از زیر در وارد حیاط و خانه شده و سبب به خطر افتادن سلامت ساکنان خانه می‌شوند. وی ادامه می‌دهد: فرض کنید نوزادی در خانه باشد، اگر موشی وارد خانه شده و کودک را گاز بگیرد چه بر سر آن نوزاد می‌آید؟
میدان دوم نازی آباد یکی دیگر از محله‌هایی بود که به آنجا سر زدم. در آنجا نیز ساکنان از شر حضور این میهمانان مصون نمانده و از شهرداری و عوامل آن به دلیل عدم موفقیت در مبارزه با طرح از بین بردن حیوانات موذی گلایه داشتند.
نکته جالب توجه در این محدوده این بود که شهروندان بی‌دقتی و عدم همکاری خود را با مجموعه مدیریت شهری در افزایش تعداد موش‌ها موثر دانسته و متوقع بودند که ساکنان محل، خود باید با نریختن زباله و مواد غذایی در حاشیه پیاده‌روها، جوی‌ها و معابر زمینه‌های کاهش جمعیت جانوران موذی را فراهم کنند. مهدی هادی یکی از ساکنان جوان این محله بر این باور است: طرح‌های ضربتی مبارزه با حیوانات موذی کارساز نیست زیرا این طرح‌ها مقطعی بوده و پس از مدت کوتاهی به پایان می‌رسد. معضل حضور موش‌ها در جنوب شهر در محله‌های خزانه بخارائی، علی‌آباد، بلوار ابریشم و در آنسو شهرک 13 آبان نیز وجود دارد و ساکنان این محله‌ها را با مشکلاتی مواجه ساخته و سبب گلایه آنان از دیگر شهروندان و مسؤولان شهری شده است. وی همچنین با اشاره به طرح مبارزه با حیوانات موذی بیان می‌کند: شاید در هفته‌ای که این طرح اجرا می‌شود، موفق باشد اما آیا کارکنان شهرداری فکر کرده‌اند در چنین محله‌هایی که کودکان بسیاری در کوچه‌ها بازی می‌کنند، لاشه موش‌ها و حتی طعمه‌های سمی چقدر می‌تواند خطرناک باشد و به چه میزان کودکان را در معرض خطر قرار می‌دهد؟
مساله حضور موش‌ها در تهران معضلی است که گویا راه‌حلی برای آن نمی‌توان متصور شد و به رفع کامل آن امیدوار بود زیرا حل کامل و جامع آن در گروی همکاری دوجانبه شهروندان و مدیریت شهری است که با برنامه‌ریزی جامع می‌توان زمینه‌های تحقق آن را فراهم کرد. تهران، پلان جدید شهر موش‌ها
مساله مبارزه با جانوران موذی در طول چند سال گذشته را می‌توان از اساسی‌ترین برنامه‌های مدیریت شهری و شهرداری تهران دانست به طوری که در 3 سال اخیر طرح مبارزه با جانوران موذی تا حدی توانسته از جمعیت رو به ازدیاد موش‌ها در کلانشهر تهران بکاهد، هرچند این طرح نیز کارساز نبوده و با وجود تلاش‌های ماموران شهرداری و صرف هزینه‌های گزاف شاهد تکثیر جمعیت این میهمانان ناخوانده در شهر هستیم.
اکنون حضور موش‌ها در تهران را در اصل می‌توان به زندگی مسالمت‌آمیزی تشبیه کرد که آنها با ساکنان شهر دارند به طوری که این جانوران همچنان به همسايگي با شهروندان ادامه داده و اتفاق خاصي نيز در کاهش ميزان جمعيت آنها روي نداده است. این در حالی است که با نگاهی نه‌چندان دقیق هنگام قدم زدن در بيشتر پياده‌روهاي شهر شاهد رفت و آمد‌هاي تعداد زیادی از اين جانوران هستيم كه سلامت شهروندان را به خطر مي‌اندازد. به همین دلیل شهرداري تهران در چند سال اخیر با اجراي طرح ناحيه‌اي مبارزه با موش و طرح کلان مبارزه با جانوران موذی و طعمه‌گذاری درصدد از بین بردن آنها برآمده و سعی کرده تا گام‌های موثری برای كاهش جمعيت موش‌ها بردارد. در سال جاری نیز این طرح به مدت ۱۸ روز از پانزدهم مرداد ماه اجرایي شد که هدف اصلی از اجراي آن كنترل و كاهش جمعيت موش در سطح شهر تهران، جلب مشاركت‌هاي مردمي براي رفع معضل موش، استفاده از روش‌هاي تلفيقي مبارزه با موش و آموزش، اطلاع‌رساني و ارتقاي سطح فرهنگي شهروندان در جهت كنترل جمعيت موش بود و بر اساس آن نيروهاي آموزش‌ديده در نواحي ۱۲۳گانه شهر تهران به مبارزه با جانوران موذي پرداختند.
اما نکته جالب توجه آن است که مبارزه سالانه با حيوانات موذي از جمله موش‌ها، بيش از 10 ميليارد تومان هزينه به مديريت شهري تحميل مي‌كند و با وجود اينكه شهرداري هر سال توانسته تعداد زیادی از موش‌های تهران را با اجراي طرح مبارزه با موش معدوم كند، اما هنوز هم مي‌توان حضور این میهمانان که این روزها تبدیل به صاحبخانه شده‌اند را در شهر مشاهده کرد.
شهروندان، عامل افزایش جمعیت موش‌ها
بسياري از مسؤولان شهری عامل اصلي افزايش جمعيت موش‌ها در تهران را رعايت نشدن قوانين توسط گروهي از شهروندان مي‌دانند كه باعث شده تا شرایط زیست محيطی مناسب و لازم به منظور توليد مثل و زاد و ولد موش‌ها در این شهر فراهم شود. به اعتقاد این مسؤولان رعايت نكردن بهداشت معابر، رها كردن زباله‌ها در انهار و از همه مهم‌تر الگوهاي غلط غذايي از دلايل ازدياد موش‌ها در تهران به شمار مي‌رود.این در حالی است که در صورت همراهي مردم، محيط مناسب براي زندگي موش‌ها از بین رفته و سبب کاهش جمعیت آنها از سطح معابر شهری و زندگي شهروندان می‌شود.
به گفته کارشناسان حوزه بهداشت و درمان، موش‌ها حداقل در ايجاد و انتقال ۳۵ نوع بيماري مانند يرقان، سالك، تيفوس موشي، انواع اسهال، تيفوئيد، وبا و ... موثرند. حیوانات موذی و جوندگان علاوه بر اينكه منبع بعضي از بيماري‌ها هستند، در انتقال عوامل بيماري‌زا نیز موثرند و ناقل بسياري از بيماري‌ها محسوب مي‌شوند.
جمعیت موش‌ها بیش از جمعیت تهران!
با توجه به شرایط کنونی نمی‌توان به کاهش جمعیت موش‌ها و از بین رفتن آنها امیدوار بود زیرا بنا به گفته جانورشناسان، سرعت رشد موش‌ها به صورت تصاعدي بوده و هر جفت مي‌تواند در هر ۳ ماه۱۰ بچه به دنيا آورد. با توجه به آنچه گفته شد اگر شرايط زيست محیطی و توليد مثل براي آنها فراهم باشد، در عرض 3سال ۳۰ ميليون موش متولد خواهد شد. این در حالی است که تجربه طرح‌های مبارزه با جانوران موذی در تهران به سرانجام نرسیده و به موفقیتی نائل نشده است، به اصطلاح ساده‌تر کاهش یا ريشه‌كن كردن موش‌ها امكان‌پذير نيست و تا زماني كه مواد غذايي و زباله‌هاي توليد شده و رها شده توسط شهروندان در تهران به میزان فراوان يافت مي‌شود، موش‌ها نیز به سرعت نور تكثير مي‌شوند.
در کنار عدم توجه شهروندان به مساله تولید زباله، نمی‌توان از سهل‌انگاري‌هاي مديران شهری گذشت که تاکنون به مسائل زیست محیطی بی‌توجه بوده و موجبات زندگی بی‌دغدغه میهمانان ناخوانده شهر تهران را فراهم کرده‌اند. البته در طول سالیان گذشته مدیریت شهری بیکار ننشسته و همزمان با انتشار اطلاعيه‌هاي متعدد اعلام كرده با کسانی که با ریختن زباله‌ها و پسماندهاي غذايي و میوه‌ها و... به داخل جوي‌ها و انهار شرایط زندگی را برای موش‌ها فراهم می‌کنند، بر اساس الزامات قانوني بند ۲۰ ماده ۵۵ قانون شهرداري‌ها برخورد مي‌کند. معضل حضور موش‌ها در جوی‌ها و خیابان‌های تهران دیگر برای شهروندان به امری عادی تبدیل شده است و آنها به رغم میل باطنی، خود را مجبور به تحمل این میهمانان ناخوانده در محیط زندگی کرده و هیچ راهکاری نیز برای مبارزه، به نظرشان نمی‌رسد. معضل حضور موش‌ها در کلانشهر تهران تنها مختص به یک منطقه یا محله خاص یا حتی فصل خاصی نمی‌شود.
ساعت 7:45 صبح، خیابان شهید صابونچی
برای رفتن به محل کار خود هر روز از این خیابان عبور می‌کنم . پس از گذشتن از عرض خیابان، ناگهان یکی از این میهمانان ناخوانده به سرعت از جلوی پایم عبور می‌کند و سبب می‌شود که در یک عملیات آکروباتیک از جای خود به طرف بالا بجهم و از ترس قالب تهی کنم.
ساعت 15، میدان ونک، نبش خیابان خدامی
اینجا به اصطلاح یکی از میادین اصلی شهر است و به دلیل همین امتیاز باید از عوامل مزاحم محیطی و نابهنجاری‌های زیست محیطی در امان باشد در صورتی که اینجا نیز از شر حضور حیوانات موذی مصون نمانده و جوی‌های آن نیز جولانگاه این حیوانات شده و آنان همانند حیوانات وحشی قلمرو خود را علامت‌گذاری کرده‌اند و بر آن حکم می‌رانند و ماموران شهرداری را نیز یارای مقابله با آنها نبوده و آزادانه به زندگی مسالمت‌آمیز خود در کنار شهروندان ادامه می‌دهند. داستان زیبای حضور میهمانان ناخوانده شهر تنها به مناطق مرکزی ختم نمی‌شود بلکه کافی است یک روز به میدان تجریش بروید تا از نزدیک شاهد هنرنمایی موش‌ها در مسابقه دوی ماراتن با دیگر همجنسانشان باشید و از عبور آنان از زیر پاهایتان لذت ببرید. بر اساس گفته شهردار تهران باید با این میهمانان کنار آمد و به اصطلاح میزبان مادام‌العمر آنها بود. از نظر وی شهر 10 میلیونی‌ای که سیستم فاضلاب ندارد دچار چنین معضلاتی می‌شود و همه فعالیت‌هایی هم که انجام می‌گیرد مقطعی و کوتاه‌مدت است. البته وی نیز مانند بسیاری از کارشناسان شهری معتقد است با کشتن موش‌ها مشکلی حل نمی‌شود بلکه باید درباره بهبود مسائل بهداشتی اقدامات اساسی انجام داد. برای اطلاع از ادامه داستان زندگی مسالمت‌آمیز موش‌ها سری به مناطق جنوبی تهران زدم. منطقه 17، محدوده امامزاده حسن (ع) نیز از دیگر مناطق و محله‌های شمال شهر در ترتیب دادن بزم حضور موش‌ها عقب نمانده و به دلیل وجود زباله‌ها در جمع حاشیه پیاده‌روها و داخل جوی‌ها سبب فربه‌تر شدن این حیوانات موذی شده و ساکنان را از فواید زندگی مسالمت‌آمیز با آنان بهره‌مند ساخته است. سلمانی، یکی از ساکنان سالمند این محله است که درباره حضور موش‌ها در سطح محله می‌گوید: در کوچه‌پس کوچه‌های امامزاده حسن (ع) شاهد حضور گاه و بیگاه موش‌ها هستیم، به طوری که آنها از طریق لوله‌های فاضلاب یا حتی از زیر در وارد حیاط و خانه شده و سبب به خطر افتادن سلامت ساکنان خانه می‌شوند. وی ادامه می‌دهد: فرض کنید نوزادی در خانه باشد، اگر موشی وارد خانه شده و کودک را گاز بگیرد چه بر سر آن نوزاد می‌آید؟
میدان دوم نازی آباد یکی دیگر از محله‌هایی بود که به آنجا سر زدم. در آنجا نیز ساکنان از شر حضور این میهمانان مصون نمانده و از شهرداری و عوامل آن به دلیل عدم موفقیت در مبارزه با طرح از بین بردن حیوانات موذی گلایه داشتند.
نکته جالب توجه در این محدوده این بود که شهروندان بی‌دقتی و عدم همکاری خود را با مجموعه مدیریت شهری در افزایش تعداد موش‌ها موثر دانسته و متوقع بودند که ساکنان محل، خود باید با نریختن زباله و مواد غذایی در حاشیه پیاده‌روها، جوی‌ها و معابر زمینه‌های کاهش جمعیت جانوران موذی را فراهم کنند. مهدی هادی یکی از ساکنان جوان این محله بر این باور است: طرح‌های ضربتی مبارزه با حیوانات موذی کارساز نیست زیرا این طرح‌ها مقطعی بوده و پس از مدت کوتاهی به پایان می‌رسد. معضل حضور موش‌ها در جنوب شهر در محله‌های خزانه بخارائی، علی‌آباد، بلوار ابریشم و در آنسو شهرک 13 آبان نیز وجود دارد و ساکنان این محله‌ها را با مشکلاتی مواجه ساخته و سبب گلایه آنان از دیگر شهروندان و مسؤولان شهری شده است. وی همچنین با اشاره به طرح مبارزه با حیوانات موذی بیان می‌کند: شاید در هفته‌ای که این طرح اجرا می‌شود، موفق باشد اما آیا کارکنان شهرداری فکر کرده‌اند در چنین محله‌هایی که کودکان بسیاری در کوچه‌ها بازی می‌کنند، لاشه موش‌ها و حتی طعمه‌های سمی چقدر می‌تواند خطرناک باشد و به چه میزان کودکان را در معرض خطر قرار می‌دهد؟
مساله حضور موش‌ها در تهران معضلی است که گویا راه‌حلی برای آن نمی‌توان متصور شد و به رفع کامل آن امیدوار بود زیرا حل کامل و جامع آن در گروی همکاری دوجانبه شهروندان و مدیریت شهری است که با برنامه‌ریزی جامع می‌توان زمینه‌های تحقق آن را فراهم کرد. ارسال نظر
پربیننده