گروه بین‌الملل: 5 ماه از سقوط اولین و آخرین دولت اخوان‌المسلمین در مصر می‌گذرد. دولت محمد مرسی در روز 3 جولای 2013 به دنبال تظاهرات گسترده مخالفان که به انقلاب دوم مصر و استیضاح 36 میلیونی اخوان‌المسلمین معروف شد، توسط ارتش از قدرت عزل شد. آن هم درست در سالگرد روی کار آمدنش. در این فاصله سران اخوان‌المسلمین دستگیر و ممنوع الفعالیت شدند و خود این تشکیلات با وجود سابقه 8 دهه‌ای‌اش از سوی حکومت جدید منحل اعلام شد تا هزینه‌ای سنگین برای معامله با آمریکا و صهیونیست‌هایی بپردازد که می‌خواستند از این دولت مستعجل الگویی سلفی منطبق با «اسلام آمریکایی» بسازند و در راستای موج بیداری اسلامی به کشورهای منطقه قالب کنند. حال اخوانی‌ها در سیاه‌ترین روزهایشان در تاریخ مصر و در حالی که روی‌گرداندن حکومت جدید قاهره از آمریکا و گردش قریب‌الوقوعش به سمت روسیه چشم‌انداز آینده آنها را تیره‌تر نیز کرده است در اقدامی بسیار دیر هنگام که به منزله پذیرش شکست است، خواهان انجام گفت‌وگو برای حل بحران سیاسی این کشور شده‌اند. ائتلاف ملی تشکیل شده از نهادهای ضدکودتا در مصر که تقریبا تمام آن را اخوانی‌ها در برمی‌گیرند، قرار است به زعم خود بیانیه‌ای را برای دعوت احزاب سیاسی، گروه‌های انقلابی و شخصیت‌های ملی برای حل بحران سیاسی مصر که بسیار طولانی شده است، صادر کنند. هدف این گفت‌وگو به گفته آنها پایان دادن به «حکومت نظامی» و حفظ وحدت کشور است. ائتلاف ملی حامی محمد مرسی، رئیس‌جمهوری برکنار شده مصر همچنین به توافق برای برداشتن گام‌های بعدی به منظور تشکیل یک دولت مدرن و دموکراتیک پس از شکستن کودتا دعوت خواهد کرد.
هر چند که این بیانیه «بر لزوم پایان دادن به کودتای نظامی و احیای مشروعیت قانون اساسی تاکید دارد» که معنایش ادامه نفی دولت موقت فعلی است اما پرسش اینجاست که چرا اخوان‌المسلمین که بزرگ‌ترین حرکت فعال در موج بیداری اسلامی بودند، نتوانستند از این فرصت تاریخی بهره ببرند و حال به مرحله‌ای رسیده‌اند که برای ادامه بقا مجبور به صدور فراخوان صلح شده‌اند. جریان اخوان‌المسلمین که پس از سال‌های متمادی و مبارزه‌ای طولانی به یک فرصت تاریخی در مصر دست یافته بود و «مقاومت در برابر صهیونیست‌ها» را شعار خود در زمان انتخابات ریاست‌جمهوری این کشور در پی سقوط رژیم حسنی مبارک، اعلام کرده بود اما نتوانست بیشتر از یک سال بر مسند قدرت در مصر تکیه کند و مردم مصر در نخستین سالگرد به قدرت رسیدن محمد مرسی، علیه حکومت اخوانی‌ها قیام کرده و آنها را از مسند قدرت به زیر کشیدند. اما شتاب افکار عمومی مصر علیه اخوان، همه ناظران سیاسی را بهت‌زده کرد ناظران بر این باور بودند که این واکنش حداقل پس از 2 یا 3 سال صورت گیرد. پایگاه خبری میدل‌ایست آنلاین در این‌باره در مقاله‌ای نوشت: صرفنظر از اشتباه در پیش‌بینی زمان سقوط اخوانی‌ها، موضوع مهم این است که اتفاقات اخیر مصر کاملا قابل پیش‌بینی بود، زیرا رهبری اخوان‌المسلمین از حماقت مطلق سیاسی رنج می‌برد و به همین سبب مرتکب اشتباهات فاحش متعددی شد که هر سیاستمدار مبتدی می‌توانست از آنها اجتناب کند. مهم‌ترین این اشتباهات را اینگونه می‌شود بیان کرد؛ اول اینکه اخوان‌المسلمین درک نکرد کسی که حاکم کشوری به گستردگی مصر است، نباید تابع کشور کوچکی مثل قطر باشد. رهبری اخوان در حکم یک وابسته و مجری سیاست‌های شبه‌جزیره قطر و امیر بی‌سواد این کشور ظاهر شد و به جایگاه مصر به عنوان بزرگ‌ترین کشور منطقه ضربه زد. شاید هم قرضاوی، سلفی تکفیری و مفتی قطری‌ها به سبب نفوذش در اخوان‌المسلمین، توانست اخوان را به اجرای طرح‌های قطر در منطقه متقاعد سازد. به‌طوری که مواضع مصر، تکراری طوطی‌وار از مواضع وزارت خارجه قطر شده بود و این مساله درباره همه مسائل منطقه صدق می‌کرد. از سوی دیگر، قطر در امور سیاسی و مالی مصر نیز مداخله می‌کرد و با اعطای تسهیلات غیرمعمول به بازارهای مالی مصر و شرکت در مناقصه‌های کانال سوئز و حفاری برای کشف گاز و دیگر سرمایه‌گذاری‌ها در مسائل حیاتی، انتقاد برخی نویسندگان و فرهنگیان و سیاستمداران مصری را موجب شد و این در حالی است که شماری از این معترضان به‌صورت سنتی وابسته به جریان اسلامگرا شناخته می‌شوند. اگر اسناد مالی یافت‌شده در هنگام حمله تظاهرکنندگان به ساختمان مرکزی اخوان‌المسلمین، صحت داشته باشد، ثابت می‌شود که رهبران ارشد اخوان‌المسلمین، پاداش‌های مالی منظمی از امیر قطر دریافت می‌کردند. درباره دومین دلیل سقوط اخوان‌المسلمین می‌توان گفت، اخوانی‌ها متوجه نبودند که چاپلوسی و نزدیک‌شدن به سلفی‌ها، اعتبار آنان را خدشه‌دار کرد و آنها را وابسته به فرهنگی متفاوت نشان داد در حالی که مصر، عربستان نیست! در حالی که سلفی‌ها به تندروی مشهورند، اکثر رهبران رده بالای اخوان‌المسلمین دچار وابستگی به این جریان شدند و این در حالی بود که این جریان تندرو توانسته بود در فاصله سال‌های 2005 تا 2010 جای جریان میانه‌رو اخوان‌المسلمین را که به جامعه اعتدالگرای مصر نزدیک‌تر بود، بگیرد. جامعه مصری نتوانست به‌راحتی پذیرای این تندروی دینی و رفتارهای آنان باشد. این جریان همچنین سبب بروز شخصیت‌های تندرویی در میان اخوان‌المسلمین و هم‌پیمانان سلفی آنان شد که بخش مهمی از مردم مصر را تهدید می‌کردند و نمایی وحشتناک از آینده ارائه می‌کردند تا جایی که این افراد موفق نشدند جوانان غیرحزبی مصری را متقاعد کنند که می‌توانند حاشیه‌ای از آزادی و سیاست موجود را برای کشور تامین کنند. در حالی که ضروری بود اخوان‌المسلمین به عنوان نمایندگان جامعه مصری در عرصه بین‌المللی به اکثریت جامعه خود شبیه باشند اما محاسن بلند و لباس‌های کوتاه شبیه به لباس جوامع عرب حاشیه خلیج‌فارس، موجب شکل‌گیری این طرز فکر در میان عوام‌الناس در مصر شد که اخوان‌المسلمین و سلفی‌ها جدا از مردم مصر هستند. میدل‌ایست سومین دلیل مرگ سیاسی اخوان‌المسلمین را اینگونه عنوان می‌کند که اخوانی‌ها متوجه نبودند که ریاست‌جمهوری با اتحادیه‌ها و سندیکاهای دانشجویی تفاوت دارد. به همین سبب کسب پنجاه و اندی درصد از آرای مردم، صلاحیت سلطه کامل بر قدرت را به آنها نمی‌دهد. رئیس‌جمهور باید وسعت و وزن مخالفان خود را در میان افکار عمومی لحاظ کند تا بتواند مدت معلومی از ثبات را برای دوره حاکمیت خود فراهم کند و مطمئن باشد نزد حدود نیمی از جمعیت کشور محبوبیت دارد. او باید در حکم پدری برای جامعه ظاهر شود و مشارکت همه طیف‌های دیگر جامعه را در اداره مسائل کشور و به عهده گرفتن پست‌های عمومی تضمین کند. دلیل چهارم افول اخوانی‌ها در این امر مهم نهفته است که خودباختگی اخوان در برابر سیاست و اوامر آمریکا و نرمش شدید در رفتار با اسرائیل، نه تنها آمریکا را قانع نکرد بلکه نتوانست رضایت مردم مصر را جلب کند. این رفتار سبب شد دولت آمریکا اخوانی‌ها را در مقام منافقانی قلمداد کند که رفتار ظاهری مغایر با تفکرات درونی دارند. همچنان که اخوانی‌ها نزد هواداران خود نیز دروغگویانی شدند که رویکردی خلاف شعار «غرب‌ستیزانه» دارند. سخنرانان اخوان طی دهه‌های گذشته، در سخنرانی‌های خود به آمریکا و اسرائیل ناسزا گفته و همواره به مردم وعده می‌دادند که در صورت به قدرت رسیدن اسلامگرایان، آسایش، استقلال و رهایی از وابستگی بر کشور حاکم می‌شود. آنها همچنین همواره شعارهایی برای آزادی قدس و پشتیبانی از مقاومت سر می‌دادند اما به محض دستیابی به قدرت، سفیر مصر را از سوریه که خود محور مقاومت است، فراخواندند و برای مصر در اسرائیل سفیر تعیین کردند و به نام ملت مصر، نامه‌های محبت‌آمیز به اسرائیل نوشتند و مرسی (رئیس‌جمهور اسلامگرای مصر) خود را «دوست مخلص شیمون پرز»، رئیس رژیم صهیونیستی معرفی کرد! مرسی همچنین در دام آشکار اردوغان افتاد، دامی که فقط ساده‌لوحان و احمق‌ها گرفتار آن می‌شوند. اردوغان، مرسی را قانع کرد از نفوذ خود در میان جنبش حماس استفاده کند. مرسی حماس را قانع کرد تا با تضمین مصر و ترکیه، حملات به اسرائیل را متوقف کند و از بروز هرگونه عملیات خصمانه ضداسرائیل در نوار مرزی جلوگیری کند و در مقابل هیچ! فقط اینکه این رژیم به حملات خود پایان دهد، این در حالی است که در صورت توافق بین طرف اسرائیلی‌ها و فلسطینی‌ها، رژیم صهیونیستی نیازی به «حمله به مناطق فلسطینی ندارد». جنبش حماس متوجه دامی که در آن گرفتار شده بود، نشد و مقاومت را متوقف و گردان‌های مقاومت را به نگهبانانی در طول نوار مرزی تبدیل کرد که ماموریت آنان جلوگیری از عدم تعرض «فلسطینی‌ها» به اسرائیل است. در مقابل، مرسی حتی جرات نکرد با استفاده از فشارهای آمریکا، لغو محاصره غزه را از اسرائیل بخواهد و در این میان اردوغان با چهره‌ای خندان از شدت حماقت اعراب به کشور خود بازگشت.