بنیامین اثباتی: تا حالا به بازار تهران سر زدين، به حجره‌های قديمي كه اين روزها ديگه تك و توك ديده می‌شن، خوب نگاه كردين، می‌دونين تو اين حجره‌ها كيا كار می‌كردن، الان كجان؟ دارن چيكار می‌كنن؟ می‌گن قديمی‌ها يه جور ديگه پول درمی‌آوردن، يه جور ديگه زندگي می‌كردن، آره مي‌گن قديمی‌ها زندگي‌هاشون چه صفايي داشت، راست مي‌گن يه صفاي ديگه‌ای داشت. مگه اونا چيكار می‌كردن كه ما نمي‌كنيم؟ چيكار می‌كردن كه همش خنده رو لباشون بود و دلشون شاد؟ راستي چرا وقتي مي‌ريم خونه قديمی‌هامون احساس آرامش و راحتي داريم. يه لقمه غذا كه اونجا می‌خوريم، انگار 10 تا ظرف غذا خورديم، بزار يه دوري توي اين بازار نایب‌السلطنه بزنيم، ببينيم اين قديميا چيكار می‌كردن.
***
قديما يه حساب كتابي تو كار بود، كاسب‌هایی كه می‌خواستن برن بازار و تو حجره كار و كاسبی راه بندازن، اول می‌رفتن حوزه و مثل يه طلبه می‌شستن پاي درس «مكاسب». اعتقاد داشتن آدم مومن تا مكاسب ندونه و ياد نگیره نمي‌تونه راه كسب حلال رو پيدا كنه. حالا اين مكاسب چي هست؟ هر چي كه كسب آدمو از حلال بودن درمياره و بركت روزي رو می‌بره، تو این درس مکاسب گفته شده، اونقدر هم دقيق و ريز به ريز جزئي‌ترين مسائل مربوط به معامله و خريد و فروش رو بررسي كرده كه مو لا درزش نميره. خدا رحمت كنه كاسب‌هاي قديم بازار رو، مي‌گفتن اگه پيمونه رو كم بذاري قحطي می‌شه، می‌گفتن بايد حق پيمونه رو ادا كرد.
***
كجايي اوس جعفر كه بوي سبزي تازه‌ات تو گاري، كل بازارو ور مي‌داشت، آخر شب كه داشتي مي‌رفتي خونه يه پر سبزي هم تو گاريت نبود اما خداوكيلي پولي كه آخر شب تو دخلت بود، چنان برکتی داشت که با همین پول سبزی‌فروشی تونستی چهار تا دختر تو بفرستی خونه بخت. یادش بخیر! حاج‌حسين پارچه‌فروش تو كجايي؟ تو كه متر آهنيتو هميشه بلند‌تر مي‌گرفتي، مشتري‌هات مي‌گفتن 3 متر پارچه مي‌گرفتيم واسه چادري، مي‌اومديم خونه یه چادر از توش درميومد با يه چادر كوچيك‌تر واسه دخترمون. حاج‌حسين پارچه‌فروش اي كاش متر آهنيتو جا مي‌ذاشتي.
***
عمو غلام كله‌پز تو كجايي؟ 200 تومن مي‌داديم بهت يه ظرف سيرابي واسمون بريزي اندازه ظرفاي 300 تومنيت پرش مي‌كردي، وقتي‌ام داشتيم مي‌رفتيم بيرون ميگفتي: سير شدي؟ بريزم واست دوباره؟ راضي هستي؟ يادش بخير كه هر وقت هم كسي پول نداشت از خدات بود ظرفشو واسش پر كني، يادته رو سينه ديوار مغازت چي زده بودي، نسيه داده می‌شود حتي به شما دوست عزیز.