۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۵:۱۲

روسیه، آمریکا را به تعامل با ایران دعوت کرد

در پی افشای نامه محرمانه باراک اوباما به همتای روسی خود در اواسط فوریه یعنی حدود دو هفته پیش و ارائه پیشنهاد لغو سامانه موشکی در ازای کمک مسکو به توقف برنامه هسته‌ای ایران، ابعاد تازه‌ای از خط دیپلماتیکی که ایالات متحده در همان بازه زمانی در پیش گرفته بود روشن شد؛ سازوکاری که دیپلمات‌های آمریکایی از جمله هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا و نیز ویلیام برنز،‌ معاون وی با اتخاذ آن و تاکید بر اینکه «تصمیم نهایی درباره استقرار یک سیستم دفاع موشکی در اروپای شرقی و مرکزی، تا حدودی به تمایل ایران به مهار بلندپروازی‌های اتمی‌اش» بستگی خواهد داشت همزمان با تحویل نامه به روسیه کوشیدند به نوعی بحث استقرار سامانه دفاع موشکی آمریکا در لهستان و جمهوری چک را به برنامه هسته‌ای ایران مرتبط کنند و با این ترفند مسکو را در اقدامات خود برای تنگ‌تر کردن حلقه تحریم‌ها علیه ایران همراه کنند که البته همان زمان مسکو با تاکید بر اینکه «بر اساس نظر حرفه‌ای و کارشناسی ما، سامانه سپر دفاع موشکی آمریکا‌ هیچ ربطی به برنامه هسته‌ای ایران ندارد» و سپس اعزام سرگئی کري ینکو، رئيس شركت روس‌اتم برای حضور در پیش‌راه‌اندازی نیروگاه بوشهر کوشید به جوسازی‌های دستگاه دیپلماسی آمریکا در این زمینه پایان دهد. به این ترتیب، دولت اوباما که از زمان روى کار آمدن خود در اوایل بهمن، به طور صریح و شفاف درباره آینده طرح سپر دفاع موشکی موضع‌گیرى نکرده و اجرای آن را به برآورد هزینه و مطالعات فنى پیرامون آن وابسته دانسته بود با ارسال این نامه محرمانه به دیمیتری مدودف و ارائه پیشنهاد لغو استقرار سامانه دفاع موشکی در ازای همراهی مسکو در تلاش‌ها برای توقف فعالیت هسته‌ای ایران، مستقیما وارد عرصه شده تا با استفاده از تمام توان خود مانع از ادامه همکاری هسته‌ای روسیه با ایران شود. البته انتشار خبر فوق و نیز تایید آن از سوی يك مقام مطلع در واشنگتن در حالی صورت گرفته است كه سرگئي ريابكوف، معاون وزير خارجه روسيه دریافت هر‌گونه پیام از جانب دولت اوباما درباره مساله سیستم دفاع ضد موشکی را تکذیب ولی در عین حال تایید کرد که كاخ سفيد اعلام آمادگي كرده در صورتی که راه حلي براي مساله هسته‌اي ايران یافت شود، درباره طرح خويش براي ايجاد منطقه سوم سيستم دفاع ضد موشكي در اروپا تجديدنظر کند؛ سیستمی که مسکو به علت نگرانی از گسترش ناتو به شرق اروپا و تا نزدیک مرزهای روسیه از یک طرف و تلاش گسترده واشنگتن برای تغییر ساختار سیاسی کشورهای همسایه روسیه از طریق ایجاد انقلاب‌های رنگین، شدیدا با آن مخالفت می‌کند و با رد ادعاهای سران کاخ سفید درباره هدف آنها از استقرار این سامانه که دفاع از اروپا در برابر موشک‌های دوربرد کشورهایی نظیر کره شمالی و ایران ادعاشده، روسیه را هدف این طرح می‌داند. در این میان، سرگئی لاوروف نیز در مسير پرواز از مصر به طرف اسپانيا در گفت‌وگو با خبرنگاران با بیان اینکه «مايلیم طرف آمريكايي نه تنها روي كاغذ به مواضع ساير اعضاي گروه 1+5 در حل و فصل مساله هسته‌اي ايران ملحق شود، بلكه در عمل نيز به سمت مذاكره با ايران كه روسيه، چين و بسياري از كشورهاي اروپايي خواستار آن هستند، روي آورد» تلویحا از رویکرد واشنگتن در قبال تهران که صرفا به حرف محدود شده و در عمل کاملا منفعلانه بوده کنایه زده و در ادامه «عادي شدن روابط آمريكا با ايران» را عامل بسيار مهمي در «ايجاد ثبات در وضعيت منطقه» عنوان کرده چراکه به زعم وی، این امر این فرصت را فراهم مي‌سازد تا توافقات چه در رابطه با مساله هسته‌اي ايران كه زير نظر آژانس بين المللي انرژي اتمي قرار دارد و چه درباره ملحق شدن ايران به روند مذاكرات مبتني بر رعايت حقوق برابر در حل و فصل مشكلات عراق، افغانستان و خاورميانه، «سازنده‌تر» باشد. البته به گفته ناظران بین‌المللی اصرارهای روسیه در زمینه شروع مذاکرات تهران و واشنگتن بیش از اینکه ناشی از تمایل آنها برای تقویت روابط ایران و آمریکا باشد ناظر بر اهمیت منافع خاصی است که آنها در روابط دو جانبه خود با ایران و آمریکا احساس می‌کنند. بدین ترتیب به نظر می‌رسد سخنان لاوروف در واقع به نوعی واکنش به سخنان معاون هیلاری کلینتون است که در دیدار با همتای اماراتی خود درباره پاسخ مثبت مقام‌های ایران به تلاش‌های واشنگتن برای گفت‌وگو با تهران ابراز تردید کرده و گفته بود آمریکا در برخورد با ایران دچار «توهم» نیست و با «چشمانی باز» به این كشور می‌نگرد. وی همچنین در دیدار با شیخ عبدالله بن زاید آل‌نهیان به وی اطمینان ‌خاطر داده است كه كشورش با متحدان عرب خود درباره تحولات آتی در روابط با ایران مشورت خواهد كرد و نظرات آنها را نیز در رویكردهای خود لحاظ می‌كند. از این رو با توجه به تعهد مکرر اوباما برای مذاکره با ایران و تلاش دولت وی برای ترغیب تهران به شروع مذاکرات از یک سو و ابراز بدبینی وزیر خارجه‌اش درباره مثمرثمر بودن مذاکره با ایران، به فراست می‌توان دریافت که دستگاه دیپلماسی آمریکا هر چند در رویکرد خود در قبال تهران سازوکاری دو وجهی را که یکی افزایش فشار بر ایران و بالا بردن هزینه تداوم فعالیت‌های هسته‌ای برای دولتمردان ایرانی و دیگری گفت‌وگوست، دنبال می‌کند اما به واسطه نوع چینش دستگاه دیپلماسی که مجموعه‌ای از مهره‌های با افکار ضدایرانی است، که از آن جمله می‌توان از دنیس راس و هیلاری کلینتون نام برد، هر روز شاهد تناقض‌گویی مقام‌های آمریکایی هستیم. در نتیجه نگرانی از این رویکرد است که اجماعی در میان کشورهای منطقه صورت گرفته و هر کشوری می‌کوشد وجه دوم رویکرد کاخ‌سفید را که همان گفت‌وگوست، تقویت کند. در همین راستاست که هوشیار زیباری، وزیر خارجه عراق با بیان اینکه آمریکا قصد دارد عملا با ایران وارد گفت‌وگو شود، رویکرد (6+3+1) که متشکل از شش عضو شورای همکاری خلیج فارس و سه کشور مصر، اردن و عراق و همچنین آمریکاست را ایجاد روندی برای گفت‌وگوی ایران و آمریکا عنوان کرد که این امر به نوعی نشاندهنده میزان اهمیت مذاکره میان 2 کشور است.
ارسال نظر
captcha
پربیننده