۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۱۵:۰۵
ارزیابی رسانه‌های دنیا از تعهدات توافقنامه ژنو

چرا آمريكا «حق غني‌سازي» را نپذيرفت؟

گروه سیاسی: محمدجواد ظریف که وارد فرودگاه مهرآباد شد چندصدنفری را دید که با شعارهای حمایتی به استقبالش آمده‌اند. آنها شعار می‌دادند «نگاش نکن ظریفه، 6 کشورو حریفه». ظریف برای آنها دست تکان داد و در میان تدابیر ویژه امنیتی از فرودگاه خارج شد. حامیان دولت در ایران توافقنامه ژنو را یک پیروزی بزرگ تلقی می‌کنند. آنها تنها به اظهارات روحانی و ظریف استناد می‌کنند و معتقدند در توافقنامه ژنو حق هسته‌ای ایران به رسمیت شناخته شده است. به اعتقاد آنها اظهارات جان کری در رد تثبیت حق غنی‌سازی ایران در متن توافقنامه صرفا برای آرام کردن تندروهای آمریکاست! علاقه‌ای به مرور متن توافقنامه ژنو ندارند تا تثبیت حق غنی‌سازی ایران را با استناد به آن جشن بگیرند و البته اظهارات هاشمی و اذعان وی به عدم درج حق غنی‌سازی در توافقنامه هم باعث نشده کمی در این ابراز شادمانی تردید کنند. آنها خوشحالند و قاعدتا هیچ کسی از خوشحالی آنان ناراحت نیست. در عالم واقع اما بررسی رسانه‌های معتبر دنیا در ارزیابی توافق ژنو یکی از روش‌هایی است که همواره مورد توجه قرار می‌گیرد تا فضای وسیع‌تری از مختصات واقعی توافقنامه حاصل شود. به گزارش «وطن‌امروز»، آنچه در توافقنامه ژنو توجه رسانه‌های معتبر دنیا را به خود جلب کرده، 2 موضوع بوده است: 1- عدم به رسمیت شناختن حق غنی‌سازی ایران در این توافقنامه 2- توقف برنامه هسته‌ای ایران. مجله انگلیسی تایم در تحلیلی از توافقنامه ژنو، درباره چرایی اصرار آمریکایی‌ها در به رسمیت نشناختن حق غنی‌سازی ایران معتقد است کاخ سفید با یک دوراندیشی چنین سیاستی اتخاذ کرده است. تايم درباره مطالبه ایران برای به رسمیت شناخته شدن حق غنی‌سازی خود از سوی آمریکایی‌ها، علت امتناع آمریکایی‌ها را اینگونه تشریح کرد: آمريكا در برابر خواسته ايران كه از آن خواسته بود «حق ايران» براي غني‌سازي را بپذيرد، ‌بشدت مقاومت كرده چرا كه مي‌ترسد آنها از اين مفهوم استفاده كرده و به راحتي اورانيوم خود را به هر ميزان كه مي‌خواهند غني‌سازي كنند و براي مصارف غيرصلح‌آميز به كار ببرند. این مجله افزوده است: گرچه ان‌پي‌تي حق كشورها براي غني‌سازي اورانيوم را به رسميت شناخته اما از نظر آمريكا اين يكي از اشكالات اين معاهده است كه با وجود اينكه سعي دارد از رسيدن كشورها به بمب هسته‌اي جلوگيري كند اما به آنها اجازه مي‌دهد كه به ميزان دلخواه خود غني‌سازي انجام دهند. تایم در ادامه به پیامدهای پذیرش حق غنی‌سازی ایران از سوی آمریکا اشاره کرده و نوشته است: اگر آمريكا حق غني‌سازي را براي ايران به رسميت می‌شناخت،‌ اين مساله براي ادامه تحريم‌هاي بين‌المللي عليه ايران مناسب نبود چرا كه اگر اين حق براي ايران وجود داشته باشد و ايران بتواند اورانيوم خود را غني‌سازي كند، ‌اين كار را می‌تواند در هر سطحي انجام دهد و انجام اين كار براي او به قانون تبديل می‌شود و ديگر كسي نمي‌تواند در جامعه بين‌الملل عليه اين كشور تحريمي به اجرا بگذارد چرا كه ايران اين «حق» را داشته و ديگر نمي‌توان به صورت قانوني او را تحريم كرد و امكان رسيدن به گزينه نظامي عليه ايران نيز سخت‌تر خواهد شد. در آن زمان چه كسي می‌تواند بگويد ايران نمي‌تواند از اين حق استفاده كند؟ این البته بخشی از دلایل آمریکا برای به رسمیت نشناختن حق غنی‌سازی ایران بود. به عبارتی آنچه سبب همراهی برخی اعضای 1+5 در نگنجاندن حق غنی‌سازی اورانیوم ایران در توافقنامه ژنو بود، نگرانی آنها از تثبیت حق غنی‌سازی برای دیگر کشورهای عضو ان‌پی‌تی است چراکه در صورت پذیرش حق غنی‌سازی ایران از سوی آمریکا، آنگاه ماده 4 معاهده ان‌پی‌تی و نیز پذیرش حق غنی‌سازی ایران از سوی 1+5 به عنوان 2 سند قانونی برای اعطای حق غنی‌سازی به دیگر اعضا خواهد شد. نشريه آتلانتیك نیز از نگاهی دیگر به موضوع به رسمیت نشناختن حق غنی‌سازی ایران در توافقنامه ژنو پرداخته است. این نشریه در این‌باره نوشت: در پاسخ به تعهدات ايران كه بايد اجرايي شود، ‌قدرت‌هاي جهاني نيز پيشنهاد برداشته شدن بخشي از تحريم‌ها را به ايران دادند. نقطه بحراني در اين قرارداد كه به نظر می‌رسد همچنان در متن تفاهمنامه‌اي كه هر دو طرف به شيوه خود منتشر كرده‌اند، ‌مبهم باقي مانده است،‌ مساله به رسميت شناختن حق ايران در غني‌سازي هسته‌اي است كه هر دو طرف به روش خود اين مساله را تفسير كرده و در بيانيه هاي مجزاي خود آورده‌اند. این نشریه در ادامه افزوده است: توافقي كه بين ايران و قدرت‌هاي جهاني صورت گرفت،‌ معامله‌اي بزرگ بود گرچه بيشتر به عنوان توافقي مقطعي و موقت ديده شد كه قرار است براي 6 مسؤول سياست خارجي قدرت‌هاي جهاني زمان لازم براي رسيدن به تفاهم‌هاي بعدي را بخرد. اين زمان البته فرصت خوبي براي رسيدن به توافقي طولاني‌مدت‌تر و البته سختگيرانه‌تر در قبال برنامه هسته‌اي ايران است.
توقف و عقبگرد
برخی دیگر از رسانه‌ها نیز توافقنامه ژنو را به معنای سندی برای توقف و عقبگرد برنامه هسته‌ای ایران تفسیر کرده‌اند. روزنامه نيويورك‌تايمز در این‌باره نوشته است: اين براي اولين‌بار بعد از 10 سال است كه قدرت‌هاي جهاني به توافق بین‌المللي با ايران دست يافته‌اند كه بخش اعظم فعاليت‌هاي هسته‌اي اين كشور را متوقف ساخته و برخي عناصر اين برنامه را نيز به عقب برگرداند. این روزنامه در ادامه نوشت: هدف اصلي از اين توافق 6 ماهه، ‌اعطاي زمان به گفت‌وگوكنندگان غربي براي رسيدن به توافق جامع‌تر و بزرگ‌تري است كه بتواند بخش عظيم‌تري از برنامه هسته‌اي ايران را تعطيل كرده و تضمين دهد كه ايران به دنبال اهداف صلح‌آميز از اين برنامه است.
واكنش كري به روحاني و ظريف
از سوي ديگر تنها چندساعت پس از اعلام توافق ايران و 1+5 جان كري كه براي ديدار با همتاي انگليسي خود به لندن رفته بود نسبت به سخنان رئيس جمهور و وزير امور خارجه كشورمان واكنش نشان داد.
وزیر خارجه آمریکا یکشنبه شب در گفت‌وگو با برنامه «این هفته» شبکه خبری ای‌بی‌سی گفت: توافق موقت هسته‌ای با ایران یک تفاهمنامه تاکتیکی به این معنی نیست که به ایران اجازه می‌دهد بخشی از غنی‌سازی اورانیوم را بدون دنبال کردن هدف بمب‌ هسته‌ای ادامه دهد. کری در واکنش به اظهارات وزیر امور خارجه و رئیس‌جمهور که گفته بودند حق غنی‌سازی برای ایران به رسمیت شناخته شده، گفت: هیچ حق غنی‌سازی وجود ندارد. کری اضافه کرد: ما هیچ حق غنی‌سازی برای ایران به رسمیت نمی‌شناسیم. همچنین از جان کری که در برنامه «Face the nation» از شبکه CBS نیز حضور یافته بود، پرسیده شد: «آیا این توافقنامه به معنای برداشته شدن گزینه نظامی است؟» که وی جواب داد: نه این برداشت درست نیست.
ارسال نظر
captcha
پربیننده