کنیا؛ سرزمینی که باید شناخت

محمدجواد جعفریان: سیمای فرانسوی شبکه جهانی سحر مستندی تحت عنوان «کنیا» پخش می‌کند که گریزی به زندگی و فرهنگ و مذهب مردمان آن خطه دارد. کنیا کشوری آفریقایی است که عموم مردم آن مسلمان هستند و در این مستند درباره آداب و رسوم فرهنگی و مذهبی مردم کنیا صحنه‌های جالبی پخش می‌شود. البته از آنجایی که زبان اصلی بسیاری از مردم آفریقا و همچنین برخی از مردم کنیا، زبان فرانسوی است، این مستند هم به زبان فرانسه پخش می‌شود. مستند کنیا در قسمت‌های 30 دقیقه‌ای تولید شده است و به صورت هفتگی از این کانال تلویزیونی بین‌المللی پخش می‌شود. در ابتدا تیتراژ شروع برنامه به این شکل است که یک نوای محلی به زبان محلی را درخود دارد که صلوات بر حضرت محمد (ص) و خاندان ایشان است. این تیتراژ خود گواه این است که بن‌مایه و رویکرد اصلی مستند، مسائل فرهنگی و مذهبی کنیایی‌تبار‌هاست و در واقع این برنامه مستندی است از فرهنگ و آداب و رسوم مذهبی و اعتقادی مردم آن کشور. البته این تیتراژ همان طور که اشاره شد هم مضامین مذهبی دارد و هم نمادی از فرهنگ آن ملت است. به هر حال موسیقی بخشی از فرهنگ و حتی یکی از نماد‌های مهم فرهنگی یک کشور است که در این مستند این موسیقی محلی یک جنبه دینی هم پیدا کرده است. در زمینه این نوای محلی، تصاویری هم از اجتماعات مذهبی و دینی مردم کنیا پخش می‌شود که عمدتا مربوط به مراسم دعا و نماز است و از مساجد مختلف کنیا ضبط شده است. نکته جالب دیگر اینکه در این مستند شاهد برادری و یکپارچگی اهل سنت و شیعه هستیم. این مستند آیین‌های باشکوه شیعیان همچون دعای فرج را در حالی به تصویر می‌کشد که بلافاصله بعد از آن هم مراسم اهل سنت همچون نماز جماعت را نشان می‌دهد که حداقل پیام این تصاویر مستند این است که برادران شیعه و سنی در یک کشور آفریقایی برخلاف مشکلات جاری در برخی کشورهای اسلامی دیگر در کمال آرامش و برادری در کنار یکدیگر زندگی می‌کنند و صفا و صمیمیت و اتحاد بین این ملت موج می‌زند.گوینده؛ توضیحاتی راجع به وضعیت اسلام در کنیا می‌دهد و در تمام طول این توضیحات یک نوای محلی زیبای کنیایی زمینه متن است که هم از سرود زیبایی برخوردار است و هم موسیقی جالب و مهیجی دارد. بخش‌هایی از زندگی روزمره مردم هم جزء دیگری از این مستند است. مثلا تصاویری از خیابان‌های شهر‌های مختلف کنیا، آداب و رسوم مردم در برخورد با یکدیگر، حتی دستفروشی‌های سطح شهر و پوشش عمومی و رایج مردم در این برنامه جلوه‌گر است و برای بینندگان تلویزیونی اعم از فرانسوی زبان و... جذابیت‌های زیادی به همراه دارد.البته این جزو خصوصیات ذاتی مستند است که چون به یک چیز جدید یا بعضا یک چیز ناشناخته و کمتر معرفی شده می‌پردازد، مورد توجه مخاطبان قرار می‌گیرد. همچنین در بخشی از این مستند، با تعدادی از فعالین مذهبی و سیاسی‌ـ‌اجتماعی کنیا گفت‌وگو به عمل می‌آید. یکی از جالب‌ترین بخش‌های این مستند مربوط می‌شود به آثار باستانی و تاریخی کنیا که در موزه‌های آن کشور موجود است. خمره، کوزه و اشیای قدیمی همچون شمشیر و کلاه‌خود و زره یا لباس‌های محلی، کتیبه‌ها و سنگ‌نوشته‌ها و آثار هنری تاریخی، از جمله آنهاست؛ وسایل و اشیایی که عمدتا نقش‌ها و حکاکی‌های اسلامی و نشان از سابقه هنری و تاریخی دیرینه مردم آن سرزمین دارند و اسناد زنده این مدعا هستند. ضمن آنکه در بخشی از مستند هم شاهد هنرمندی و هنرپردازی شهروندان کنیایی هستیم که می‌توان به هنر چوب‌بری و طراحی روی چوب برای در و پنجره‌هایی با معماری کاملا محلی و سنتی اشاره کرد. ضمن آنکه شعرها و سرودهای محلی که به صورت دسته‌جمعی و توسط زنان یا مردان خوانده می‌شود، از دیگر زوایای این مستند است که آن هم در جای خود می‌تواند برای بسیاری از مخاطبین هیجان‌انگیز و تماشایی باشد. همه اینها با نشان دادن گوشه‌هایی از کوچه و خیابان‌های شهر‌های کنیا و سبک معماری و شهرسازی این خطه آفریقا، جلوه‌های متفاوتی می‌گیرند. این مستند کیفیت نسبتا خوبی دارد و از تصویربرداری و کارگردانی نسبتا موفقی هم برخوردار است. نماها و زوایای مناسب فیلمبرداری از جمله آن است.