حسین کرمانی: دکتر محسنیان راد استاد ارتباطات دانشگاه در این گپ و گفت کوتاه به بررسی برخی دلایل بروز بی‌اخلاقی در جامعه و در بین مردم و مسؤولان پرداخته است، به باور این استاد دانشگاه این روزها جامعه ما دچار آفت کم‌خوانی و کم‌نویسی شده است و به همین دلیل ارتباطات کلامی به تدریج جای خود را به ارتباطات دیجیتال و رایانه‌ای داده است که برای این موضوع باید فکری کرد. ***
آقای دکتر! چرا ارتباطات کلامی ما دچار خدشه شده و کمتر مسائل خود را از طریق ارتباطات کلامی حل می‌کنیم و دچار بددهنی شده‌ایم؟
نتیجه‌گیری درباره چنین موضوعی که در جامعه از بردباری کاسته شده است و مردم کمتر برای حل مسائل خود از ارتباطات کلامی استفاده می‌کنند یا اینکه نزدیک شدن به حوزه فحاشی افزایش یافته است در حال حاضر مستلزم تحقیق همه‌جانبه است اما می‌شود گفت وقتی چنین موردی در جامعه‌ای اتفاق افتاد، بدیهی است که یکسری عوامل دست به دست هم داده تا یک مجموعه انسانی به چنین وضعیتی دچار شود.
اگر ممکن است این عوامل را توضیح دهید؟
آموزش نداشتن عمومی ارتباطات انسانی است. مقصود از ارتباط انسانی موضوعی با اخلاق انسانی و خوب نیست. چراکه وقتی به کسی می‌گوییم رفتارت انسانی باشد؛ یعنی رفتارت خوب باشد اما وقتی ارتباطات انسانی را مطرح می‌کنیم مقصودمان شیوه‌های ارتباطی است که جدا از رادیو و تلویزیون، مردم به صورت میان فردی و چهره به چهره، تلفنی و اینترنتی یا ارتباطات گروهی و سخنرانی‌ها انجام می‌دهند. از این نظر جامعه ما ممکن است با مشکل مواجه باشد چون تاکنون آموزش آکادمیک در این باره خیلی کم داده شده است. درحال حاضر یکسری شاخص‌ها در جامعه ما به هم ریخته است. به عنوان نمونه شاخص ازدواج یکی از این شاخص‌هاست. سن ازدواج افزایش یافته و در عین حال کهنسالی، بدون اینکه شرایط سنتی و خانه‌های بزرگ قدیمی که امکان نگهداری مادر بزرگ و پدر بزرگ را داشت وجود داشته باشد در جامعه دیده می‌شود. الگوهای ارتباطی درحال تغییر است. افراد در جامعه سنتی ایران وقتی مقابل پدرشان قرار داشتند با احترام بیشتر و یکسری واژه‌های متفاوت با وی صحبت می‌کردند، واژه‌هایی که به عنوان نمونه در صحبت کردن با همسرشان از آنها استفاده نمی‌کردند؛ اما اکنون این الگوها تغییر پیدا کرده است.
چرا این روزها شاهد نوعی ادبیات لمپنیزم در کلام و دیالوگ‌های جوانان در جامعه هستیم؟
این ادبیات مربوط به الان و فقط جامعه ما نیست. این تغییرات یک تغییر جهانی است که بخشی از آن در اثر کوتاه‌نویسی و کوتاه‌خوانی ناشی از کار با اینترنت، تلفن و پیامک است. همین کوتاه‌نویسی و کوتاه‌خوانی به گفتمان ما هم تسری پیدا کرده است و موجب کوتاه گفتن و صریح‌تر گفتن ما هم شده است. جنبه دیگر این نوع ارتباط اینترنتی و تلفنی است که امکان رک و بی‌پرده سخن گفتن فراهم شده است. وقتی با یک نفر چهره به چهره صحبت می‌کنیم حیای بیشتری داریم تا وقتی که پیامک ارسال می‌کنیم. شخص جوکی را در پیامک رد و بدل می‌کند که هرگز امکان ندارد آن را شفاهی بیان کند.