دکتر حسن بهشتیپور: مهمترین اهمیت اوکراین برای اتحادیه اروپا و روسیه اهمیت ژئوپولیتیک است. زیرا اوکراین سالهای سال خط حائل بین روسیه و اروپا بوده است و حتی زمانی که آلمان هیتلری به روسیه حمله کرد ابتدا اوکراین را اشغال کرد. الان هم بخش عمدهای از خطوط نفت روسیه که به اروپا میرود از اوکراین میگذرد؛ به همین دلیل برای روسیه و اتحادیهاروپا مهم است که اوکراین به کدام طرف میرود؛ اتحادیه اروپا یا اتحادیه اوراسیا. بنابراین موقعیت ژئوپولیتیک و جمعیت 5 میلیونی اوکراین که دومین جمهوری بزرگ بعد از روسیه است آن را برای اتحادیه اروپا دارای اهمیت کرده است. اگر اتحادیه اروپا در بلندمدت بتواند شرایطی را برای پیوستن اوکراین به این اتحادیه فراهمآورد، میتواند مرزهای خود را تا غرب روسیه گسترش دهد. در زمان انقلاب رنگی اوکراین هم قرار بود که اوکراین عضو ناتو شود اما در آن زمان، رئیسجمهوری فعلی اوکراین بشدت با این مساله مخالفت کرد؛ البته مخالفت زیادی با پیوستن به اتحادیه اروپا وجود نداشت ولی با توجه به مواضع جدید روسیه مخالفتهایی در این زمینه ایجاد شده است. اوکراین به 3 دلیل قرارداد تجاری با اتحادیه اروپا را امضا نکرد. اولین دلیل مخالفت شدید روسیه بود زیرا مقامات روس معتقدند که اگر اوکراین عضو طرح همکاری تجاری شود عملا زمینه برای عضویت آن در اتحادیه اوراسیا از بین میرود. دوم اینکه 17 درصد از جمعیت اوکراین روستبار هستند که بشدت حامی روابط با روسیه هستند و از سوی دیگر یاناکوویچ، رئیس جمهوری کنونی اوکراین هم قدرت خود را تحت حمایتهای پوتین به دست آورده است پس نمیتواند بهخاطر همکاری با اتحادیه اروپا حمایت روسیه را از دست بدهد. سوم اینکه اوکراین باید یک سری اصلاحات اقتصادی انجام دهد که برای دولت هزینهبر است و به گفته یاناکوویچ اتحادیه اروپا باید برای این اصلاحات کمک مالی اختصاص دهد.
ضمن اینکه اوکراین پس از استقلال دو قسمت شد؛ بخش شرق و جنوب شرق خواستار روابط نزدیکتر با روسیه هستند و غرب اوکراین که صنعتی است طرفدار اروپا و آمریکاست و تظاهراتی که در حال حاضر در جریان است متشکل از افرادی است که طرفدار نزدیکشدن به اتحادیه اروپا هستند. در حقیقت بحرانی که اکنون در اوکراین به وجود آمده در نتیجه تعارضات داخلی است که در دو بخش این کشور وجود داشته و حتی در انتخابات اوکراین هم جلوهگر میشود.
با این وجود فکر نمیکنم حرکت اعتراضی کنونی بتواند منجر به شکلگیری انقلاب دیگری مانند انقلاب رنگی سال 2004 در اوکراین شود. آقای یانوکووچ این مساله را مدیریت خواهد کرد. هدف رئیسجمهوری اوکراین این است که که قائله کنونی را با آرامش به پایان برساند و سپس درباره اینکه آیا با اتحادیه اروپا همکاری کند یا نه تصمیمگیری کند. به همین دلیل است که دولت اوکراین برای مقابله با تظاهرات مردم متوسل به خشونت نشده است. در سال 2004 نیز یانوکوویچ بر سر کار بود که در انتخابات تقلب شد و تظاهراتی شکل گرفت که منجر به انقلاب رنگی شد و حالا او نمیخواهد که بار دیگر چنین تجربهای تکرار شود. رئیسجمهوری اوکراین این بحران را مدیریت میکند تا این پارادوکس به وجود آمده از تردید «کییف» برای همکاری با اتحادیه اروپا را حل خواهد کرد. به هر حال منافع اوکراین در این است که عضو اتحادیه اروپا شود اما از سوی دیگر نمیخواهد حمایت روسیه و اوراسیا را از دست بدهد. بنابراین یاناکوویچ راهحل میانهای پیدا خواهد کرد که البته من نظری درباره چگونگی پیدا کردن این راه ندارم. در همین حال حزب اپوزیسیون در حال فعالیت برای کسب قدرت است و تلاش میکند تا در این زمینه گام بردارد ولی تلاش آنها محقق نخواهد شد خانم تیموشنکو هم که در حال حاضر به اتهام زدو بند با روسیه در زندان بسر میبرد و عملا نمیتواند در این شرایط کاری انجام دهد بویژه اینکه شرایط جسمی مناسبی هم ندارد و نیازمند معالجه است.