فضل‌الله نصيري: کودتاي 28 مرداد 32 سرآغاز فصل تازه‌اي در تاريخ سياسي معاصر ايران است که به سقوط دولت محمد مصدق و حاکميت خفقان شديد در جامعه انجاميد. با وقوع کودتا، مردم ايران كه تا آن روز از انگليس خبيث به عنوان عامل اصلي بسياري از مشكلات‌شان از استعمار كشور، رساندن خاندان پهلوي به سلطنت، جدا كردن بخش‌هاي زيادي از ايران و هزاران جنايت بزرگ ديگر خشمگين بودند و همواره اين كشور را لعن مي‌كردند، آمريكا را نيز شناختند كه از آن سوي دنيا آمد و با سرنگون كردن دولت ملي ايران، دولت كودتا را بر سر كار آورد؛ آمريكايي كه حتي محمد مصدق را فريفته بود و او مي‌پنداشت انگليس‌ها حيله‌گر و غيرقابل اعتمادند ولي به آمريكا مي‌شود اطمينان كرد. با كودتاي سياه و ننگين 28 مرداد، دستگيري رجال سياسي، انحلال احزاب و تعطيلي بسياري از نشريات در دستور کار قرار گرفت اما به‌رغم تضييقات و فشار دستگاه ديکتاتوري، از فرداي وقوع کودتا، مردم حتي يک روز نيز روند مخالفت با رژيم كودتا را متوقف نکردند. 24 آبان 32 اعلام شد ريچارد نيکسون، معاون رئيس‌جمهور آمريکا از طرف آيزنهاور به ايران ميآيد. نيکسون به ايران ميآمد تا نتايج «پيروزي سياسي اميدبخشي را که در ايران نصيب قواي طرفدار تثبيت اوضاع و قواي آزادي شده است» (نطق آيزنهاور در کنگره آمريکا بعد از موفقيت کودتاي 28 مرداد) ببيند. در مقابل دانشجويان مبارز دانشگاه نيز تصميم گرفتند در فضاي حکومت نظامي بعد از کودتاي سياه، هنگام ورود نيکسون، نفرت و انزجار خود را از آمريكا به معاون رئيس‌جمهور اين كشور و همچنين رژيم کودتا نشان دهند.
16 آذر 32 دقيقا 110 روز پس از واقعه كودتا، اتفاقي روي داد كه با آنكه امروز 60 سال از آن مي‌گذرد اما گرد فراموشي بر آن ننشسته و هرگز از حافظه تاريخي ايرانيان پاک نخواهد شد.
در آن روز، دانشجويان خود را آماده برپايي تظاهراتي در محيط دانشگاه و خيابان‌هاي اطراف آن در اعتراض مجدد به كودتاي 28 مرداد، انتقاد نسبت به ازسرگيري روابط تهران ـ لندن در دو روز قبل ـ 14 آذر ـ و اعلام خشم از سفر «ريچارد نيكسون» معاون رئيس‌جمهور وقت ايالات متحده به تهران مي‌کردند اما شواهد نشان‌دهنده آن بود که دولت کودتا به منظور فراهم آوردن وضعيت مناسب براي پذيرايي از معاون رئيس‌جمهور آمريکا در آستانه ورود وي به تهران، مي‌خواهد با مشت آهنين به استقبال تظاهرات دانشجويي ضدآمريكايي برود.
16 آذر اوضاع دانشگاه تهران و خيابان‌هاي منتهي به آن غيرعادي بود. دانشجويان هنگام نزديک شدن به دانشگاه پي به افزايش چشمگير مأموران و تجهيزات فوق‌العاده آنان بردند. رژيم در اقدامي کم‌سابقه، نيروهاي لشکر 2 زرهي را به دانشگاه اعزام کرده بود. دانشجويان وقتي اوضاع را رصد كردند، تصميم گرفتند بهانه‌اي به رژيم كودتا ندهند و بهانه‌اي هم ندادند اما سربازان مسلح به داخل دانشکده‌ها هجوم آوردند و عده زيادي از دانشجويان و حتي استادان را مورد ضرب و جرح شديد قرار دادند. دانشجويان باز در برابر اين اقدام تحريک‌آميز بردباري به خرج دادند و سر كلاس‌هاي خود حاضر شدند ولي رژيم كودتا براي خيرمقدم به نيكسون، مي‌خواست دانشجويان را قرباني كند.
هنگامي که دانشجويان در حال خروج از دانشکده بودند به يکباره با يورش سربازان مسلح و حمله آنان با سرنيزه مواجه شدند که بر اثر آن عده‌اي از دانشجويان مجروح شدند. اقدام سبعانه نظاميان، واکنش برخي دانشجويان خشمگين را برانگيخت. دانشجويان به هنگام دفاع از خود و عقب‌نشيني در برابر حمله سربازان مسلح به شعار دادن روي آوردند: «مرگ بر آمريكا». بدين ترتيب شعار از آن پس هميشگي ملت ايران، بر زبان دانشجويان مظلوم دانشگاه تهران، براي نخستين بار جاري شد.
افراد لشكر 2 زرهي که به فرمان تيمسار تيمور بختيار فرمانده اين لشکر به دانشگاه آمده بودند به دانشجويان بي‌دفاع در دانشکده فني كه جرمي جز مرگ خواستن براي آمريكايي كه عليه ملت ايران كودتا كرده بود نداشتند، تيراندازي کردند. در نتيجه تيراندازي‌ها، تعداد زيادي از دانشجويان مجروح شده و 3 دانشجوي دانشکده فني؛ «مهدي شريعت‌رضوي»، «مصطفي بزرگ‌نيا» و «احمد قندچي» به شهادت رسيدند. 2 روز بعد از واقعه 16 آذر، نيکسون به ايران آمد و در همان دانشگاهي که هنوز به خون دانشجويان بي‌گناه رنگين بود، دکتراي افتخاري «حقوق» دريافت کرد.
همچنين به‌رغم اعتراضات شديد مردمي، پهلوي دوم نه تنها از محاکمه متجاوزان به حريم علم و معرفت سر باز زد، بلکه 9 روز بعد در نامه‌اي که از سوي سرهنگ عليمحمد روحاني، رئيس ستاد لشکر 2 زرهي مرکز تهيه شده بود، به گونه‌اي «خيلي فوري» از «ستاد رکن 2»، تقاضاي تشويق «افسران و درجه‌داران و سربازان ماموريت دانشگاه تهران در روز دوشنبه 16 آذرماه» به عمل آمد؛ تشويقي که شامل حال 16 نفر به پاس کشتار 16 آذر شد. اين 16 تن به مناسبت قرباني کردن سه دانشجوي مظلوم پيش پاي نيکسون، ترفيع درجه يافتند! از آن پس «مرگ بر آمريكا» شعار اصلي ملت ايران شد.
آمريكا با انجام كودتا، شاه فراري را به ايران بازگرداند تا در كنار انگليس، چپاول ايران و منابع آن را ادامه دهند. آمريكايي‌ها به قدري پررو بودند كه با سوءاستفاده از ضعف شاه جوان، كاپيتولاسيون و حق كنسولي را براي اتباع خود در ايران، به قانون تبديل كردند.
براساس اين قانون، اگر يك آمريكايي حتي بالاترين مقامات كشور ايران؛ مثلاً مرجع تقليد شيعيان را به قتل مي‌رساند، بايد به آمريكا منتقل مي‌شد و دادگاه‌هاي ايران حق سوال از او را هم نداشتند. اين كار آمريكايي‌ها براي تحقير مردم ايران صورت گرفت. حضرت امام خميني رضوان‌الله تعالي عليه، البته با پايمردي و شجاعت، اجازه ندادند چنين لكه ننگي بر دامان ايرانيان بنشيند و كاري كردند اين قانون ملغي شود. تا پيروزي انقلاب اسلامي هم خيانت‌ها و جنايت‌هاي آمریکا در حق ملت ايران ادامه يافت و پس از انقلاب نيز با تحريك صدام، رژيم بعث عراق را وادار به حمله به ايران كرد. اين كشور در مقاطعي از جنگ تحميلي خود نيز شخصا وارد جنگ مستقيم با ايران شد.
جنايت بزرگ ديگري كه از سوي رژيم آمريكا صورت گرفت و هرگز هم از حافظه ايران و ايراني نمي‌رود، اصابت هواپيماي مسافري ايران با 290 مسافر غيرنظامي بود. همه مسافران اين هواپيما به فجيع‌ترين وضع ممكن به شهادت رسيدند. با اين اقدامات و كارهايي از قبيل تحريم‌هاي شديد اقتصادي، دارويي، پزشكي ـ كه تاكنون موجب مرگ هزاران ايراني‌اي شده است كه نياز به درمان داشتند ـ و... دشمني‌هاي آمريكا عليه ايران، در تمام اين 60 سال ادامه داشته و فرياد مرگ بر آمريكاي ملت ايران نيز هر روز رساتر و عميق‌تر شده است. اصلا روز 16 آذر روز مرگ بر آمريكا و سالروز تولد اين ترنم زيبا بر لبان ايرانيان ضدظلم مخالف ظالم است. اما نغمه‌هاي شومي به گوش مي‌رسد كه توصيه مي‌كنند به اين ابرجنايتكار تاريخ «مرگ» نگوييد! كساني كه با استدلال‌هاي موهوم معتقدند ديگر نبايد به آمريكا مرگ گفت، كدام تغيير را در اين امپراتور ستمگر مي‌بينند كه چنين خواسته‌اي را مطرح مي‌كنند؟! آيا آمريكا آدم شده است يا اينها ديگر انقلابي نيستند؟