محمد زرينه: یان مارتل در سال 1963 از پدر و مادری کانادایی به دنیا آمد که به دلیل شغل‌شان همیشه در سفر بودند. او در اسپانیا چشم به جهان گشود، کودکی و نوجوانی خود را در آلاسکا، کاستاریکا، فرانسه، آنتاریو و مکزیک گذراند و در بزرگسالی خود نیز به سفرهای دور و دراز؛ به ایران، ترکیه و هندوستان رفت. مارتل فلسفه را در دانشگاه Trent خواند و در حالی که به کارهای گوناگون از جمله درختکاری و نگهبانی می‌پرداخت، کار نویسندگی را آغاز کرد. کتاب‌های وی در سراسر جهان انتشار یافته و از 27 سالگی زندگی‌اش را از راه فروش آثار ادبی گذرانده است. مارتل هم اکنون در مونترال اسپانیا ساکن است. ویراستاری به من گفت که اصلا معلوم نیست این کتاب از کجا آمد. نوشتن این کتاب از کجا به ذهنت رسید؟
الهام، سختکوشی، هندوستان، حیوانات، سختکوشی، سختکوشی، سختکوشی.
هندوستان، حیوانات! به ما گفته شده که تو نویسنده‌ای کانادایی هستی اما در اسپانیا به دنیا آمدی، حالا من می‌خواهم بپرسم که آیا نویسنده‌ای کانادایی هستی یا نه و اصلا کجایی هستی؟
خب، من مسلما کانادایی هستم اما مثل اکثر کانادایی‌ها زیاد اینجا و آنجا زندگی کرده‌ام. من در اسپانیا به دنیا آمدم چون پدر و مادرم در آنجا درس می‌خواندند. بعد هم که دیپلمات شدند با آنها این ور و آن ور می‌رفتم، یعنی همیشه در سفر بودم.
در کتاب «زندگی پای» ظاهرا هم «دین» هست و هم «تخیل» اما از طرفی در کتابت به مقوله «علم» هم خیلی علاقه نشان می‌دهی، مثلا من با خواندن کتاب، در مورد شیوه رفتار ببرها اطلاعات زیادی به دست آوردم. چرا سعی کردی علم و دین را در یک کتاب در کنار هم قرار دهی؟
مگر این دو مقوله با هم در تضادند؟ نمی‌دانم برای چه می‌گویند که دین و علم با یکدیگر همخوانی ندارند، به نظر من این دو مقوله، مکمل هم هستند. عقیده‌ای هست که می‌گوید علم مقوله‌ای کاملا علمی است.
عقیده‌ای که می‌گوید دین فاقد منطق است، اصلا صحت ندارد. بنابراین من نمی‌پذیرم که این دو مقوله با هم هماهنگی ندارند.
قهرمان رمانت اهل هندوستان و مسیحی و مسلمان است، آیا با این ترکیب به دنبال رساندن پیامی نیستی؟
پیام این است که ایمان یعنی وارستگی. در واقع پای به وارستگی دست می‌یابد و با اشتراکات جهانی تمام ادیان ارتباط برقرار می‌کند.
در کتاب، پای دست به دست سفر می‌زند، خواننده نیز همراه او به سفر می‌رود، خودت چی؟ نوشتن این کتاب برای خودت چگونه سفری بود؟
بسیار جذاب. چون من خودم پیش‌زمینه‌ای غیرمذهبی داشتم و این کتاب مرا به کلی دگرگون کرد. اکنون می‌دانم که دین فراتر از آن چیزی است که من گمان می‌کردم.
چگونه توانستی رمان را اینگونه جالب از آب دربیاوری؟
چون موضوع کار برایم جالب بود. پرداختن به موضوع دین برایم بسیار جالب بود. چیزی که من ضمن نوشتن این کتاب به آن پی بردم اهمیت پیرنگ (plot) بود. حتما باید داستانی برای تعریف کردن داشته باشی. من از این رمان دنباله‌روی نمی‌کنم. هرگز از چیزی دنباله‌روی نکرده‌ام. در کار بعدی‌ام به موضوع کاملا متفاوتی خواهم پرداخت.